ایران و بحرین در ویکی‌لیکس: نگرانی از نفوذ ایران در میان شیعیان بحرین

بحرین کشور عربی کوچکی که در جنوب ایران قرار دارد زمانی جزو خاک ایران بود اما با موافقت محمدرضا‌‌شاه پهلوی و دخالت سازمان ملل متحد، در حدود چهل سال پیش رسما مستقل شد.

ماه های اخیر و همزمان با بالاگرفتن اعتراضات مردمی در بحرین و سپس سرکوب آن که با واکنش تند تهران تهران مواجه شد، روابط دو کشور به شدت متشنج بوده است.

در قدرت قرار گرفتن خاندان سنی مذهب آل خلیفه در بحرین با وجود اکثریت شیعه مذهب این کشور، تنش را، به تصویر برجسته روابط تهران-منامه تبدیل کرده است.

ماه ها پیش از بالا گرفتن این دور از تنش در میان دو کشور، آنچه که در اسناد منتشر شده در سایت ویکی‌لیکس هم آمده نشان از روابط سرد دو کشور در پشت پرده دارد.

اسناد منتشر شده در سایت ویکی لیکس نشان می دهد که بحرین خود را در صف اول جبهه مخالف ایران و یکی از نزدیک‌ترین همپیمانان با ایالات متحده آمریکا می‌دان.

یکی از اسناد ویکی‌لیکس که تاریخ آن به ۲۸ بهمن ۱۳۸۳ (۱۶ فوریه ۲۰۰۵) باز می‌گردد، از محتوای دیدار شیخ حمد بن عیسی آل خلیفه پادشاه بحرین با ویلیام مونرو سفیر آمریکا در منامه، حکایت می‌کند.

بنا بر این سند در این دیدار که در یک روز بارانی در منامه صورت گرفته است، پادشاه بحرین بر ضرورت حل و فصل تنش فلسطینی-ا سرائیلی تاکیده کرده و گفته این موضوع باعث می شود که « ایران نتواند از مساله فلسطین برای اهداف خاص خود بهره برداری کند.»

آل خلیفه همچنین درباره پرونده اتمی ایران به سفیر آمریکا گفته است «این پرونده دو راه حل دیپلماسی و زور دارد اما بحرین راه حل دیپلماتیک را ترجیح می‌دهد.»

در سند دیگری که حاوی تاریخ ۲۳ بهمن ۱۳۸۶ (۱۲ فوریه ۲۰۰۸) است آمده که مقام‌های بحرینی در هر دیدار دوجانبه‌ای با مقام‌های آمریکایی، به خطرهای ایران و ضرورت ادامه حضور نیروهای آمریکایی در کشورشان می‌پردازند.

این سند می‌افزاید که هیچ گونه علاقه‌ای میان رهبری بحرین و نظام جمهوری اسلامی ایران وجود ندارد. پادشاه و ولیعهد بحرین هم معتقد هستند که ایران جدی‌ترین خطر بلند مدت برای بحرین و منطقه است.

بر اساس این سند بحرینی ها عقیده دارند که ادامه حضور ناوگان پنجم ارتش آمریکا در بحرین، می‌تواند این کشور را از «تهدیدهای ایران» مصون نگاه دارد.

سند ویکی‌لیکس اما نشان می دهد مساله‌ای که بیشترین میزان حساسیت خاندان سنی مذهب حاکم بر بحرین را برمی انگیزد و آنها را نگران می کند، نفوذ ایران نزد اپوزیسیون شیعه است. با این وجود این سند تاکید می‌کند که مقام‌های بحرینی هیچ سند ملموسی از وجود تیم‌های خرابکاری وابسته به حزب الله لبنان یا ایران در کشورشان ارائه نداده‌اند.

مقام‌های بحرینی همواره ایران را محرک معترضان در کشورشان توصیف کرده اند .

در خصوص ارتباط اپوزیسیون شیعه بحرین با ایران، سندی با تاریخ ۲۵ فروردین ۱۳۹۰ (۱۲ آوریل ۲۰۱۱) به دریافت پول نقد از سوی دوتن از فعالان مخالف دولت بحرین از ایران پرداخته است.

این سند در حقیقت گزارشی است که آدم ایرلی سفیر سابق آمریکا در بریتانیا به وزارت امور خارجه کشورش ارائه داده است.

برپایه این سند، حسن موسی شفیعی رئیس دیده‌بان حقوق بشر بحرین در یک سخنرانی تاکید کرده است که نبیل رجب رئیس مرکز بحرینی حقوق بشر و معاون او عبد الهادی الخواجه، از ایران پول دریافت می‌کنند.

در این گزارش سفیر وقت آمریکا توضیح داده است که شفیعی خود یکی از موسسان مرکز بحرینی حقوق بشر بود اما به دلیل ارتباط رجب و الخواجه با ایران، با آن‌ها اختلاف پیدا کرد.

برپایه این سند شفیعی از گروهی با نام جنبش آزادگان بحرین به ریاست سعید الشهابی مفصل سخن گفته و آن را نیز متهم به دریافت پول از ایران کرد.

شایان ذکر است که عبد الهادی الخواجه به اتهام دست داشتن در توطئه با ایران برای سرنگونی نظام بحرین، هم اینک در زندان این کشور به سر می‌برد.

در سند دیگری که مربوط به تاریخ ۲۱ دی ۱۳۸۶ (۱۱ ژانویه ۲۰۰۶) است و مهر «محرمانه» به روی آن درج شده، پادشاه بحرین از ضرورت ارتباط با اسرائیل سخن می‌گوید. او در این باره گفته است که «بحرینی‌ها باید صلحی حقیقی با اسرائیلی‌ها برقرار کنند. ما در این مسیر جدی هستیم. منطقه به صلح با اسرائیل احتیاج دارد و این گونه است که همه ما می‌توانیم با ایران مقابله کنیم.»

برخی از اسناد ویکی لیکس از آمادگی مقام‌های بحرینی برای ایجاد ارتباط با اسرائیل به منظور مقابله با ایران سخن گفته‌اند. البته بحرین به صورت علنی همواره حل و فصل مناقشه اسرائیلی- فلسطینی را به عنوان پیش شرطی برای این ارتباط اعلام کرده‌اند.

این نوشته بخشی از مجموعه ای است که سایت فارسی بی بی سی در آن روابط ایران با کشورهای همسایه و همجوارش را بررسی می کند.

در سندی که تاریخ آن به ۹ اردیبهشت ۱۳۸۳ (۲۸ آوریل ۲۰۰۴) باز می‌گردد، گزارشی از دیدار ولیعهد بحرینی با معاون وزیر امور خارجه آمریکا ارائه شده است.

در این دیدار ولیعهد بحرین از ملاقات خود با سیلوان شالوم معاون نخست وزیر اسرائیل سخن گفته است. ولیعهد بحرین به مقام اسرائیلی گفته است که کشورهای عربی و اسرائیل «شرکایی طبیعی در مقابله با تهدیدهای منطقه‌ای ایران هستند.»

بحرین و اسرائیل ارتباطی رسمی با یکدیگر ندارند اما گزارش‌هایی از تماس‌های غیر مستقیم میان مقام‌های دو طرف در رسانه‌ها منتشر شده است.