فرح پهلوی
فرح دیبا، که پس از ازدواج با محمد رضا شاه پهلوی ملکه ایران شد، در 1318 در تبریز به دنیا آمد. مادرش فریده قطبی بود و پدرش سهراب دیبا از افسران ارتش شاهنشاهی.
فرح دیبا پس از تحصیل در مدرسه ایتالیایی ها، ژاندارک و دبیرستان رازی در تهران به همراه پسر داییاش رضا قطبی، که بعد ها مدیر رادیو و تلویزیون ایران شد به فرانسه رفت و در پاریس در رشتهمعماری در دانشگاه ثبت نام کرد.
در پی درخواست بورس تحصیلی و ارز دانشجویی، فرح دیبا به اردشیر زاهدی که در آن هنگام داماد شاه بود معرفی شد. اردشیر زاهدی نیز زمینه آشنایی وی را با شاه فراهم کرد و فرح سر انجام در سال 1338 با شاه ازدواج کرد.
این سومین ازدواج شاه بود و شاه اکه از دو همسر پيشين خود فرزند پسری به عنوان وارث تاج و تخت نداشت، دو سال پس از ازدواج با فرح ديبا، صاحب نخستين پسر خود شد. وی "رضا کوروش" نامیده شد.
فرح پهلوی نخستین و واپسین نمونه ملکه ایران بود که نقش فرهنگی، اجتماعی و سیاسی ماندگاری را در زمان زمامداری همسرش بازی کرد. پیش از وی ملکه ها تنها در قلمرو دربار می ماندند و حتی اگر نقشی اجتماعی و سیاسی داشتند، پنهان و پشت پرده بود.
فرح پهلوی در دورانی که ملکه ایران بود ده ها موسسه خیریه و نهادهای آموزشی، پژوهشی و هنری، بنیان نهاد. جمعیت بهزیستی، بنگاه حمایت مادران و نوزادان، جمعیت ملی کمک به جذامیان، سازمان ملی انتقال خون ایران از بنیادهای خیریه ای هستند که به دست فرح پهلوی ساخته شدند.
بنیاد فرهنگ ایران، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، انجمن فیلارمونیک تهران و انجمن شاهنشاهی فلسفه نیز از نهادهای فرهنگی هستند که زیر نظر فرح پهلوی تأسیس و اداره شدند.
به نوشته اسدالله علم نخست وزیر ایران در دوران محمدرضا شاه، میان شاه و ملکه در مسائل گوناگونی اختلاف نظرهای جدی وجود داشته است. از جمله شاه چندان از نزدیکی فرح با روشنفکران و حمایت او از آنان خرسند نبوده است.
بخشی از روشنفکرانی که از حمایت فرح پهلوی برخوردار بودند، سپس در انقلاب و براندازی نظام شاهنشاهی مشارکت کردند.
برگزاری برخی از برنامهها زیر نظر فرح پهلوی، مانند جشن هنر شیراز، به تقویت گفتار و تبلیغات ضدحکومتی رهبران مذهبی انقلاب کمک کرد.
آنها چنین القا می کردند که در جشن هنر شیراز، به بهانه هنر، عریانی و فحشا ترویج می شود و هدف برگزاری این جشن ها تنها ستیزه با عقاید و عواطف دینی مردم است.
با بالاگرفتن موج انقلاب، فرح پهلوی به همراه شاه، ایران را به مقصد اسوان مصر ترک کرد و پس از سفر به اردن، آمریکا و پاناما، دوباره همراه همسرش به مصر بازگشت. محمدرضا شاه پهلوی در مصر درگذشت.
فرح پهلوی از آن هنگام تا کنون نیمی در فرانسه و نیمی در ایالات متحده آمریکا زندگی کرده است.
اخیرا فرح پهلوی در فیلم "ملکه و من" مستندی از ناهید پرسون، کارگردانی ايرانی با سابقه ای کمونيستی، نقش ایفا کرده است.
