ملک عبدالله و پرز در مهمانی شام و نگرانی ایران

ملک عبدالله، پادشاه عربستان سعودی که برای شرکت درنشست گفتگوی ادیان در نیویورک به سر می‌برد، به همراه شیمون پرز رئیس جمهوری اسرائیل در ضیافت شامی که به دعوت بان کی مون دبیر کل سازمان ملل متحد ترتیب داه شده بود، شرکت کرد.

در این ضیافت، بین سران عربستان و اسرائیل سخنی رد و بدل نشده است، اما صرف حضور آنان در یک مجلس مهمانی، از سوی دبیر کل سازمان ملل اقدامی منحصر به فرد توصیف شده است.

به گفته بان کی مون، حضور رئیس جمهوری اسرائیل و سران چند کشور عرب در یک مهمانی شام، واقعا منحصر به فرد است. نشست گفتگوی ادیان که از امروز در نیویورک آغاز شد، به ابتکار پادشاه سعودی و با مدیریت سازمان ملل برگزار می‌شود.

دهها تن از سران کشورهای مختلف و نیز مقام های بلندپایه بسیاری از کشورها در این نشست حضور می‌یابند، اما حضور همزمان ملک عبدالله و رئیس جمهوری و وزیر خارجه اسرائیل در این نشست، نظر رسانه‌ها را به طور ویژه‌ای به خود جلب کرده است.

عربستان سعودی با اسرائیل رابطه ندارد، اما تحلیل‌گران، برقراری هر نوع رابطه بین آنها را نشانه آغاز عادی سازی روابط بین اسرائیل و دنیای عرب و اسلام می‌دانند.

به همین علت، حضور سران اسرائیل در نشستی که به ابتکار پادشاه عربستان برگزار شده با واکنش خشمگینانه رسانه‌های حکومتی در ایران و گروههای متحد جمهوری اسلامی در لبنان و مناطق فلسطینی روبرو شده است.

در همین رابطه، روزنامه تندرو کیهان که حامی دولت محمود احمدی نژاد است، نشست گفتگوی ادیان را "پروژه عربستان برای نجات اسرائیل" خوانده و به این علت از دولت سعودی به شدت انتقاد کرده است.

جهاد اسلامی فلسطین و حزب‌الله لبنان نیز که از متحدان ایران محسوب می‌شوند، با حمله به عربستان سعودی، حضور همزمان ملک عبدالله و شیمون پرز در نشست گفتگوی ادیان را خطرناک تر از عادی سازی روابط با اسرائیل دانسته‌اند.

ایران و گروههای متحد آن در خاورمیانه اصولا از هرگونه رابطه بین عربستان و اسرائیل به شدت نگرانند و آن را آغازی برای پذیرفتن این کشور در خاورمیانه و در نتیجه انزوای خود در بین دولت‌های عرب محسوب می‌کنند.

اما دقیقا به همین علت، اسرائیل و عربستان، هر دو، بسیار علاقمندند که راهی برای بهبود روابط خود بیابند. اسرائیلی‌ها پنهان نمی کنند که برای مهار و انزوای ایران، نیازمند مصالحه با اعراب و بخصوص عربستان هستند، و سعودی‌ها نیز هر چند که به طور علنی این مساله را بیان نمی کنند، اما تحرکات آنها از همین موضع حکایت می‌کند.

در واقع، ملک عبدالله با ارائه یک ابتکار صلح به طور نظری پیشگام عادی سازی روابط دنیای عرب و اسلام شده است. طبق ابتکار او، در صورت بازگشت اسرائیل به مرزهای قبل از جنگ شش روزه در ژوئن سال ۱۹۶۷ و حل "عادلانه" مشکل آوارگان فلسطینی، همه کشورهای عرب روابط دیپلماتیک کامل با اسرائیل برقرار خواهند کرد.

ابتکار پادشاه سعودی دو بار از سوی کشورهای عضو اتحادیه عرب به تصویب رسیده است.

دولت‌ اسرائیل تا همین ماه پیش، نسبت به ابتکار صلح ملک عبدالله روی خوش نشان نمی داد و پذیرش آن را مشروط به تغییرات جدی در پاره‌ای از مفاد آن می دانست، اما لحن اهود اولمرت کفیل نخست وزیری اسرائیل نسبت به طرح صلح اعراب، در هفته‌های اخیر به کلی تغییر کرده است.

به گفته آقای اولمرت، اسرائیل برای دستیابی به صلح راهی جز بازگشت به مرزهای سال ۱۹۶۷ ندارد و از همین رو، به جای تمرکز بر گفتگو با فلسطینی‌ها باید طرح صلح ملک عبدالله را با سران عرب به مذاکره بگذارد.

در واقع، اشاره اهود اولمرت به لزوم پذیرش طرح صلح ملک عبدالله و حمابت آقای پرز از او، با استقبال کشورهای عرب روبرو شده است، هر چند که پاره‌ای از محافل فلسطینی، نسبت به نیات واقعی دولت اسرائیل از طرح این مساله ابراز تردید کرده‌اند.

به هر حال، حضور همزمان ملک عبدالله و شیمون پرز در مهمانی شام دبیر کل سازمان ملل و شرکت آنها در نشست گفتگوی ادیان نشانه آن است که عربستان و اسرائیل به تحول در مناسبات خود می‌اندیشند و این تحول بخصوص می تواند در اعلامیه نهایی نشست گفتگوی ادیان که عربستان نیز در تنظیم آن شریک است، تبلور یابد.

نزدیکی اسرائیل و عربستان نیز به معنای تشدید انزوای ایران در بین کشورهای عرب خواهد بود و از همین رو، جمهوری اسلامی نه در سطوح رسمی بلکه با به کارگیری توان تبلیغاتی خود می‌کوشد تا از طریق برانگیختن افکار عمومی مسلمانان منطقه، هر گونه طرحی برای نزدیکی ریاض - تل‌آویو را خنثی کند.