روز معلم در سایه کرونا؛ از ادعای 'چهار برابر شدن حقوق' تا تجمع اعتراضی فرهنگیان

امسال روز معلم در ایران، در سایه شیوع ویروس کرونا قرار گرفت. این ویروس غرب و شرق عالم را فرا گرفته و ایران را هم بی‌نصیب نگذاشته است؛ به همین دلیل درهای مدرسه‌ها بسته است، کلاس‌ها سوت و کور است و معلم‌ها و دانش آموزان خانه‌نشین شده‌اند.

با وجود همه این تفاوت‌ها اما شاید در برای معلمان از بسیاری جهات بر همان پاشنه می‌چرخد؛ آنها همچنان از کمی حقوق گلایه دارند و می‌گویند دخل و خرجشان به هم نمی‌رسد.

با وجود اعتراض‌های معلمان به کمی حقوق، همین چند هفته‌ی پیش بود که رِئیس سازمان برنامه و بودجه گفت حقوق معلمان از سال ۹۲ "چهار برابر" شده است.

محمدباقر نوبخت در یک پخش زنده اینستاگرامی گفت که خودش کارش را با حق التدریسی و تدریس خصوصی شروع کرده و به همین دلیل هم مشکلات فرهنگیان را درک می‌کند. سخنان رئیس سازمان برنامه و بودجه البته تازه نیست؛ رئیس جمهوری ایران در آغاز سال تحصیلی امسال، حرف‌های مشابهی زده بود.

حسن روحانی گفته بود که در سال ۱۳۹۲ حقوق معلمان به طور متوسط یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان بود و در سال ۱۳۹۸ چهار میلیون و ۱۰۰ هزار تومان. به گفته او در عرض این شش سال، حقوق معلمان "تقریبا چهار برابر" شده است.

افزایشی که رئیس جمهوری ایران به آن اشاره کرد البته حدود سه برابر است نه چهار برابر. سخنان آقای روحانی در همان زمان یعنی مهر ماه ۱۳۹۸ واکنش‌های زیادی را به دنبال داشت.

شماری از معلمان با انتشار فیش‌های حقوقی‌شان در شبکه‌های اجتماعی از نادرست بودن سخنان رئیس جمهوری ایران گفتند.

حقوق معلمان واقعاً چقدر بالا رفته است؟

بهرنگ تاج‌دین

بی‌بی‌سی

حساب و کتاب رئیس‌جمهوری ایران در ظاهر درست به نظر می‌رسد، ولی حسن روحانی هم همان ترفندی را به کار گرفته که یکی از روش‌های محبوب همه سیاستمداران است: فراموش کردن اثر تورم.

طبق آمار بانک مرکزی ایران، از سال ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۸ قیمت‌ها به طور متوسط تقریباً ۳ برابر شده است؛ چرا که شاخص کل قیمت از ۷۰.۹ رسیده به ۲۰۳.۲ رسیده است.

به این ترتیب یک حساب و کتاب ساده نشان می‌دهد که حقوق چهار میلیون و صد هزار تومانی سال ۹۸ معادل یک میلیون و ۴۳۰ هزار تومان در سال ۹۲ است.

به عبارت دیگر حقوق معلمان و قدرت خریدشان در این شش سال عملاً تنها ده درصد افزایش داشته است؛ نه بیشتر.

برخی معلمان معتقدند افزایش حقوق به تنهایی دردی از آنها را دوا نمی‌کند. رسول بداقی، عضو کانون صنفی معلمان ایران می‌گوید: "از سال ۹۲ تاکنون قیمت کالاها ۱۲ برابر شده. معلمان رفاه می‌خواهند نه افزایش حجم پول. معلمان می‌خواهند که تورم پائین بیاید و کالاها ارزان شوند."

شیوع کرونا و آموزش مجازی

نهم اسفند ماه پارسال بود که با تصمیم وزارت بهداشت ایران، مدارس سراسر کشور به دلیل شیوع ویروس کرونا تعطیل شد. این تعطیلی ابتدا سه روزه بود اما با شیوع بیشتر ویروس، درهای مدارس همچنان بسته ماندند.

محسن حاجی میرزایی، وزیر آموزش و پرورش ایران در پایان فروردین ماه اعلام کرد که مدارس باید تا اطلاع ثانوی بسته بمانند و بازگشایی آنها با تصمیم وزارت بهداشت خواهد بود. پس از آن بود که مدارس به سراغ شیوه‌های جایگزین رفتند؛ از آموزش از طریق تلویزیون گرفته تا استفاده از شبکه‌های اجتماعی مثل واتس‌اپ و تلگرام و در نهایت هم راه‌اندازی شبکه آمورش دانش‌آموزی - شاد- از سوی وزارت آموزش و پرورش.

آموزش‌های مجازی بدون دردسر نبوده و نارضایتی‌هایی را به دنبال داشته است. برخی معلمان اعتراض کرده‌اند که مدت زمانی که برای تدریس مجازی صرف می‌کنند در عمل بیشتر از زمانی بود که سر کلاس درس حاضر می‌شدند.

برخی هم گلایه می‌کنند که چرا هزینه اینترنت به عهده معلمان و دانش‌آموزان است.

رسول بداقی می‌گوید: "وزارت آموزش و پرورش دو کانال شاد و ایتا را معرفی کرده که هیچ‌کدام کارآیی مناسب را ندارند؛ از جمله اینکه پرترافیک هستند، معلمان حق التدریس نمی‌توانند وارد آنها شوند و بنابراین کلاس‌هایی که معلمان آنها حق التدریس هستند تعطیل شده‌اند و نکته دیگر اینکه بعضی دانش‌آموزان اصلا موبایل ندارند."

وزیر آموزش و پرورش بیش از یک هفته پیش در پاسخ به انتقادها درباره شبکه "شاد" گفته بود در نقاطی که مشکل دسترسی به اینترنت وجود دارد یا دانش‌آموزان گوشی هوشمند ندارند، مدیران موظف شده‌اند تا از طریق تولید بسته‌های آموزشی و آموزش‌های محلی به دانش‌آموزان آموزش بدهند.

معلمان زندانی

پارسال درست در چنین روزی شماری از معلمان به دنبال فراخوان شورای هماهنگی تشکل‌های صنفی فرهنگیان ایران، برای تجمع سراسری معلمان همزمان با روز معلم در بیش از ۱۵ استان تجمع کردند.

به گفته شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان ایران، "فضا در این تجمع‌ها امنیتی بود، نیروهای امنیتی از معلمان فیلم می‌گرفتند و شماری را هم بازداشت کردند".

بعضی فعالان صنفی معلمان می‌گویند در مجموع در سال گذشته ده‌ها معلم احضار، بازداشت یا محاکمه شده‌اند. با شیوع ویروس کرونا، بعضی فعالان صنفی معلمان همچون محمود بهشتی لنگرودی به مرخصی رفتند.

بعضی همچون اسماعیل عبدی پس از یک ماه مرخصی با تمدید نشدن مرخصی دوباره به زندان برگردانده شد و با مرخصی بعضی مثل محمد حبیبی موافقت نشد.

محمد حبیبی ۱۰ روز پیش با دستور هیئت رسیدگی به تخلفات اداری آموزش و پرورش از کار اخراج شد. معلمان البته علاوه بر درخواست برای حل مشکل معیشتی‌شان یا آزادی معلمان، درخواست‌های دیگری هم دارند. از جمله اختصاص بودجه عادلانه به وزارت آموزش و پرورش و برخورداری از بیمه فراگیر.

چند روز پیش محمدجواد ابطحی، عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس به خبرگزاری تسنیم گفت: "امیدواریم علی‌رغم اینکه دولت در زمینه‌های مختلف به وعده‌هایش عمل نکرده، در بحث حل مشکلات معلمان، صحبت‌ها ... تحقق یابد."