'داس‌های اوسا جلیل' در آپارات

این هفته در آپارات فیلم 'داس‌های اوسا جلیل' ساخته فرشاد فداییان به نمایش در‌می‌آید.

درباره فیلم

فرشاد فداییان با توجه به نگاه فلسفی‌اش، از همان اولین فیلم‌هایش همیشه مرگ و زوال را به عنوان یکی از عناصر اصلی آثارش انتخاب کرده تا آن را در مقابل ارزش زندگی در طبیعت و همچنین اراده انسان قرار دهد و بی هیچ‌گونه مرثیه‌سرایی برای مرگ از شو ر زندگی ستایش کند. از زوال و مرگ سنگ گرفته تا زوال معماری و ستون‌ها و خاطره‌ها. او دوربینش را در فیلم 'داس‌های اوسا جلیل' با استاد جلیل داس‌ساز، آهنگر اهل ماسوله همراه می‌کند و تصویر می‌دهد از جدال همیشگی انسان با تنهایی و مرگ. 'داس‌های اوسا جلیل'ساخته سال ۱۳۹۱ فرشاد فداییان است و از مجموعه فیلم‌های اوست درباره اقلیم، معماری و مردمان ماسوله.

ویژگی فیلم

'داس‌های اوسا جلیل' تنهایی غریب اوسا جلیل و تقلایش با کابوس مرگ در برابر جوشش زندگی است. آقای فداییان در این فیلم تصویری از سایه داس مرگ بر شور زندگی ارائه می‌دهد. اوسا جلیل داس‌ساز گرچه خودش سرانجام به دام مرگ افتاد اما با همین فیلم هنوز زنده است و این ثبت و ضبط همیشه با ما باقی می‌ماند تا بدانیم مردمان ماسوله چه روزگاری داشتند و در چه حال و هوایی زندگی می کردند.

خلاصه و شناسنامه فیلم

اوسا جليل ، يكي از دو بازمانده كهنسال آهنگران ماسوله است.

او اگر چه در پيرسری همچنان كنار كوره ، پتك بر سندان و آهن گداخته می‌كوبد.

اما همواره اندوه از دست دادن پانزده ساله همسر و توهّم مرگ، رهايش نمی‌كند.

تصوير ، تدوين، كارگردانی:

فرشاد فداييان

نگاه کارگردان

بيش از دو دهه زندگی كاری‌ام در ماسوله سپري شده، جذابيت ماسوله برای من نه از آن است كه حياط خانه اين ، پشت بام خانه آن ديگری است ؛ماسوله ، كهنه- شهری است با جذابيت های چند سويه ؛ مردمانی دارد به غايت سخت كوش؛ به رغم رويه خشن رفتار كوهستانی،بسيار مهربان؛ به رغم تلخكامی و تنگدستی ناشی از تغييربنيادی در شكل معيشت و كار،طی سده گذشته، همچنان گشاده دست و به رغم خشونت و سختي اقليم،بسيارگشاده رو و طناز .تاكنون با پايمردی جوانان و پيران مهربان اش ، شش مستند بلند و نيمه بلند از ماسوله ساخته‌ام طی بيش از يك دهه.

كهنه ، نو مي شود؛نو ، كهنه مي شود

عزت ، اگر به قهوه خانه نيايد

داس هاي اوسا جليل

ماسوله ، با خسرو مي خندد.

چهار پنجره رو به يك حياط

با در و پنجره هاي مانده...

اما رويداد غم انگيزی كه دارد در ماسوله رخ می‌دهد فرسودگی دم افزون ابنيه و آدم است. كاركرد شهر در جوابگويی به ساكنانش ضعيف شده؛ مرگ قهری،زود به زود، كهنسالان ارزشمند را به يغما می‌برد؛ حرفه هايی كه روزگاری ، بر سرپا بوده امروزه از تك و تا افتاده و ديگر رمقي در كالبد تجارت پر رونق گذشته ماسوله بر جای نمانده است. شايد آن چه ماسوله را زنده نگه داشته ، زبانی است كه نه گيلانی ، نه تالشی و نه تركی است؛ زبانی كه نامِ خودِ اقليم ماسوله را با خود دارد؛ زبانی پر از مطايبه ،كنايه و تمثيل ؛ پير و جوان ماسوله‌ای با مدد از واژه‌های اين زبان ، روزمره‌گی ،زوال تدريجی و ناموزونی كار و معيشت اين كهنه-شهِر-به گمان -چند هزار ساله را در گفت و شنيد هاي روزانه به ُسخره می‌گيرند و شكوهمندی به زيرآمده را تاب می‌آورند.

درباره کارگردان

فرشاد فداییان یکی از چهره‌های متمایز و شاخص در مستندسازی است که به فرم بیانی خاص خودش و در واقع به امضای خودش در پای آثارش رسیده است. فیلمسازی که در عرصه عمومی حضور چندانی ندارد و آرام و بی‌سر و صدا بیش از دو دهه است که در ایران فیلم می‌سازد: از مستندهای صنعتی و سفارشی گرفته تا مستندهای شخصی و ویدیو آرت. آقای فداییان متولد ۱۳۲۶ است. فلسفه خوانده، عکاسی کرده و شعر و موسیقی را خیلی خوب می‌شناسد. ورود‌ش به سینما و عرصه مستندسازی با ساخت فیلم‌های مستند صنعتی بوده است. از سال‌های پایانی دهه شصت شروع کرده و کارنامه‌ای پربار از مستندهایی درباره زندگی در نقاط مختلف ایران دارد. فیلمسازی خود ساخته که ذهنیتی سیال در درک سینما دارد و به دنبال بیان سینمایی خاص خودش است. اهل جشنواره‌های سینمایی و رقابت‌های جشنواره‌ای نیست و بیش از چهارده سال است که در هیچ جشنواره‌ای شرکت نکرده است.

فیلم‌شناسی فرشاد فداییان

خاک تا سنگ ١٣٦٧ سنگ ، مادر خاموش ١٣٦٦ – ١٣٦٧ شناسنامه کارخانه‌ای فراموش شده ( سه اپیزود ١٣٧١- ١٣٦٩) آبسال ۱۳۷۳ L.A.B ( سال ۱۳۷۳) او و پرنده‌ها ۱۳۷۵ گولش منزل ۱۳۷۵ در مدرسه سید قلیچ ایشان ۱۳۷۶ دام ۱۳۷۶

مسافران کوچک سفری بی انتها ۱۳۷۷ فیلم – موسیقی "شهرزاد" ۱۳۷۸ یموت ، یک خانه ، یک ایل ۱۳۷۸ یک سازه ، یک سد ۱۳۸۰- ۱۳۷۵ سازه‌های آبی در تمدن خوزستان ( سه اپیزود _ اپیزود : کارون و دز ۱۳۸۱ – ۱۳۷۹ ) ورود ممنوع ۱۳۸۲ مرزها ۱۳۸۲ L.A.B ۲ (سال ۱۳۸۲) آخرین بخشی ۱۳۸۲ مهمان‌خانه‌ی عذرا ۱۳۸۳ خانه‌ی ایوب ۱۳۸۳ ورودی‌ها ۱۳۸۳ بار دیگر ، آن خانه ۱۳۸۳ خانه در خانه ۱۳۸۳ گزارش هایی از آهن ، آهنگر و آهنگر‌خانه(هفت فیلم کوتاه بر اساس آثار بهروز حشمت) ۱۳۸۳ خانه‌ی بامَسِ مهربان ۱۳۸۴ داریوش و بانو ۱۳۸۴ آخرین بازمانده: شهربانو ۱۳۸۴ انگشت های پای چپ ۱۳۸۶-۱۳۷۹ بُرنا ۱۳۸۶

ذاکر ۱۳۸۶ کهنه، نومی شود ۱۳۸۷ دره گوران، گهواره ای که تکان می خورد ۱۳۸۷ مدارس جلفای نو (به زبان ارمنی) ۱۳۸۹ لگراند ۱۳۸۹ عزت اگر به قهوه خانه نیاید ۱۳۸۹ شیرین نساء خانه ات کجاست ۱۳۸۹ معلا تنها نیست ۱۳۹۰ نجار پسر عطار ۱۳۹۰ من و یک نوبت صیادی ۱۳۹۰

خانه‌ای که پسرش را در شهر گم کرده ۱۳۹۰ خدیجه‌ی نی زن و رمه‌هایش (تدوین و تهیه) ۱۳۹۱ داس¬های اوسا جلیل ۱۳۹۱ مادرم، بُرزولان ۱۳۹۱ آسبادهای " نشتیفان " ، کنار قبرستان ١٣٩١ بی اسب هم ترکمنم ۱۳۹۱ برادران طایفه ی اسماعیلی، همسران و فرزندان ... ۱۳۹۱ حباب ... ۱۳۹۱ بچه قصاب ، قصاب ، گوسفندان و کبوتران ... ۱۳۹۱ گیسو ... ۱۳۹۲ ماسوله با خسرو می‌خندد ... ۱۳۹۲ با گاو های یوسف ... ۱۳۹۲

چهار پنجره رو به یک حیاط ... ۱۳۹۲ همه‌ی بیماران این پزشک ... ۱۳۹۳ گزارش در و پنجره های مانده ... ۱۳۹۳ شاعری که به مردمش نان میدهد ... ۱۳۹۳ این بامداد خسته ... ۱۳۷۶-۱۳۹۴

یک جمع گُداری ... ۱۳۹۴

فرشاد فداییان از زبان خودش

'بیست و هفت سال است در حوزه‌ی سینما با رویکرد مستند کار می کنم. پیش از فعالیت مستندسازی، عکاسی کرده‌ام و هنوز هم عکاسی می‌کنم.

رشته ی تحصیلی‌ام فلسفه است. مستندسازی برای من بیش از هر چیز یک وظیفه‌ی فرهنگی- اجتماعی است. ایران، همیشه برای من یک مائده‌ی گسترده با انبوهی خوراک آماده برای کار بوده و هست.

تا حالا هم شصت و نه مستند و نیمه مستند کوتاه و بلند ساخته ام. ' فرشاد فداییان

درباره کارشناسان برنامه

حمید نفیسی

حمید نفیسی، استاد رادیو، تلویزیون و فیلم و همچنین استاد تاریخ هنر در دانشگاه نورث‌وسترن آمریکا است. او همچنین صاحب کرسی 'التانی' در رشته ارتباطات و عضو 'برنامه مطالعات خاورمیانه و افریقای شمال در همان دانشگاه است. پروفسور نفیسی جایگاه برجسته‌ای در مطالعات فرهنگی در حوزه رسانه‌های ایرانی و خاورمیانه‌ای در زمینه سینما و رسانه در مهاجرت و تبعید و سینما و رسانه پسااستعماری دارد. نفیسی سخنرانی‌ها و تالیفات متعددی در در ایران و جهان درباره موضوعات فوق داشته است. یکی از تالیفات فارسی او کتاب 'سینمای مستند' (جلد اول و دوم) است که در سال ۱۳۵۷ منتشر شده و هنوز یکی از منابع درسی فیلم مستند در ایران محسوب می‌شود. از آخرین تالیفات او می‌توان به کتاب چهار جلدی 'تاریخ اجتماعی سینمای ایران' اشاره کرد که به تازگی جلد اول آن در ایران ترجمه شده و تالیف آن بیش از سی سال به طول انجامیده است.

فرید اسماعیل‌پور

فرید اسماعیل پور متولد مشهد و دانشجوی مقطع دکترای سینما در سوربن فرانسه است. فعالیت سینمایی خود را در نوجوانی و از سال ۱۳۷۵ با تحصیل در دوره های آموزش فیلمسازی انجمن سینمای جوانان ایران، و ساخت فیلم های کوتاه تجربی آغاز کرد. پس از آن او کوشید تا با ساخت سه فیلم مستند درباره موسیقی فولکلور خراسان و یک فیلم درباره شیخ احمد جامی، صوفی و شاعر قرن ششم (مجموعه فرهنگ فولکلوریک خراسان)، سهم خود را در حفظ و انتقال این فرهنگ ایفا کند.وی تا کنون هشت فیلم مستند و چهار فیلم کوتاه داستانی و تجربی در کارنامه خود دارد و در کنار فیلمسازی به عنوان مترجم و منتقد با نشریه های سینمایی همکاری می کند. او عضو هیئت تحریریه مجله سینمایی " سینما-چشم" نیز است. بعضی از فیلمهای او غیر از این دو فیلم عبارتند از: 'نامه ایرانی" ۱۳۹۲'، 'آوریل بی رحم ترین ماههاست'،۱۳۹۰ ،'نیمکت سنگی' ۱۳۸۹ و 'ژنده پیل' ۱۳۸۷.

شهاب میرزایی

شهاب میرزایی دانش‌آموخته سینمای جوان همدان و مدرسه فیلمسازی تهران است. او کار مطبوعاتی خود را از سال ۱۳۷۷ در روزنامه زن آغاز کرد و سپس در خبرگزاری میراث فرهنگی و سایت جدید آنلاین فعالیت داشته است.او فیلم کوتاه 'کابوس' را در سال ۱۳۸۱ ساخته است که در هفته فیلم در بارسلونا، کلن و پورتوبلوی لندن حضور داشته است. او دستیار کارگردان در فیلم 'تهران، ساعت هفت صبح' ساخته امیرشهاب رضویان بوده است و همچنین به عنوان نویسنده با برنامه سینما چهار تلویزیون ایران همکاری داشته است. همچنین در سال ۱۳۸۴ هفته فیلم های ایرانی را با همکاری خانه فیلم کلن در شهر کلن آلمان برگزار کرده است. شهاب میرزایی از سال ۱۳۹۰ در وب سایت بی‌بی‌سی فارسی مشغول به کار است.

گفتگوی برنامه آپارات

<bold>گفتگوی برنامه آپارات با حمید نفیسی، فرید اسماعیل‌پور و شهاب میرزایی درباره فیلم 'داس‌های اوسا جلیل' ساخته فرشاد فداییان را در <link type="page"><caption> اینجا</caption><url href="http://www.bbc.co.uk/persian/arts/2015/08/150813_av_aparat32_int" platform="highweb"/></link> ببینید.</bold>

خلاصه فیلم‌ هفته گذشته 'ماسوله با خسرو می‌خندد' ساخته‌ فرشاد فداییان

خسرو، پیرمردی هشتاد ساله است که طی روز، چهار بار همسر سالخورده و بیمارش را همراه داربست جورابهای دستبافته‌اش به پای تیر چراغ بیرون خانه می‌آورد و دوباره به خانه بازمی‌گرداند. او اوقات روزانه‌اش را با گردش در آبادی و گفت و گوی شوخ‌طبعانه با مردان آبادی – پیر و جوان – سپری می‌کند. در پایان هر روز، همسر خسرو که دیربازی است از درد پا رنج می‌برد، کنار تیر چراغ، انتظارش را می‌کشد.

نظرات بینندگان درباره فیلم هفته گذشته

غلامرضا

برنامه آپارات در مورد ماسوله را تماشا کردم. بافت طبیعی و قابل باور آن از نکات مثبت فیلم بود، اما فضای گرفته و منفعل آن به نوعی سرزنده بودن و زیبا بودن فضای شمال ایران را تداعی نمیکرد. به باور من با گنجاندن مسافرهای آمده به شمال از سرتاسر ایران البته در فصل پر مسافری مانند تابستان میتوانست فضای شادابتری را به این مستند گونه دهد.

سجاد

لذت بردم از دیدن این فیلم. فیلم جالبی بر اساس زندگی یک پیر مرد شوخ طبع بود . امیدوارم از این دسته از فیلم ها که برای صحبت فضای زیادی دارند حمایت شود.

علیرضا

خسرو بنده خدا از اول مستند تا اخر فیلم یک سیگار روی لبش بود.

مجید

من خودم اصالتا ماسوله‌ای هستم و خیلی از دیدن این فیلم لذت بردم. عالی بود.

حسین

به نظر من فیلم‌های «فرشاد فداییان» یک ژانر جدید سینمایی نیست و جلسه نقد و بررسی یک‌طرفه بود و بیشتر به تایید فیلمهای ایشان می‌پرداخت تا انتقاد از آنها.

سحر

این‌که زندگی ساده یک پیرمرد و فضای قهوه خانه و ارتباط مردم به نمایش کشیده شده، خوب بود اما در بسیاری از موارد روند فیلم‌ها خیلی کند بود و دیالوگ‌ها مدام تکرار می‌شد و از حد حوصله بیننده خارج بود.

موسی

فیلم فیلمی سطحی و کم عمق است. بهتر بود نام فیلم را می گذاشتند 'ماسوله به خسرو می خندد' و به ما که مخاطبان فیلم هستیم می‌خندد. آیا این سینماست که دوربین برداریم و بدون هیچ هدفی مردی را دنبال کنیم؟ آیا سینما تعریفی ندارد؟ یا فدائیان تعریف جدیدی از سینمای مستند دارد که ما نمی دانیم؟ بهتر است آقای فدائیان یک بار در همین برنامه آپارات تعریفی از سینما به ما ارائه بدهد تا ما تکلیفمان را بدانیم.

رامین

این جمله مجری برنامه که این مقطعی از تاریخ ماسوله است که ثبت شده دقیق وبجا بود. چرا که هم اکنون تعداد زیادی از افراد فیلم فوت کرده اند حداقل پنج نفرشان را من می‌شناسم. آخرینش هم پدر من بود که بیست روز پیش درگذشت.

بهرام

جالب بود و تامل برانگیز . شیوه راه رفتن همسر پیرمرد لنگ لنگان و بی پاپوش بود ولی حرکت داشت. این فیلم نوع دیگری از روایت زندگی است.

فرهاد این فیلم مانند بسیار دیگری از فیلم‌های آقای فداییان یک فیلم سهل و ممتنع بود. هر کسی می‌توانست دوربین دست بگیرد و برهه‌ای از زندگی یک آدم بسیار معمولی مانند خسرو و همسرش را به تصویر بکشد.

به نظر من هیچ کس چنین کاری نمی‌کند. هیچ‌کس درباره یک روز از یک مرد روستایی به ظاهر معمولی فیلم نمی‌سازد چون همه ما این صحنه‌ها را پیرامونمان بسیار دیده‌ایم و آنها را برای به فیلم درآمدن باارزش تصور نمی‌کنیم.

صد سال بعد این فیلمهای فرشاد فداییان هستند که این لحظات عادی و در واقع واقعیت‌های ناب را به مخاطبی که هیچ تصوری از این قشر و این روستا ندارد نشان خواهد داد. از طرف دیگر یک ظرافتی هم در این فیلم بود. وجود همسر خسرو در فیلم به فیلم عمق بیشتری می‌داد. می‌شد این‌طور تصور کرد که یکی از دلایل شوخ‌طبعی‌های خسرو برای فرار از وضعیت غم‌افزای خود و همسرش است.

آرشیو برنامه های آپارات

<bold>برای دسترسی به صفحات برنامه‌های گذشته آپارات <link type="page"><caption> اینجا </caption><url href="http://www.bbc.co.uk/persian/arts/2014/09/140924_aparat_archive" platform="highweb"/></link>را کلیک کنید.</bold>

مشاهده برنامه از طریق وب‌سایت بی‌بی‌سی فارسی

این فیلم در ساعات اعلام شده در جدول زیر از طریق لینک پخش زنده تلویزیون وب‌سایت بی‌بی‌سی فارسی نیز قابل مشاهده است.

برای مشاهده برنامه از طریق لینک پخش زنده تلویزیونی وب سایت بی‌بی‌سی<link type="page"><caption> اینجا </caption><url href="http://www.bbc.com/persian/tvandradio/2013/08/000001_bbcpersian_livetv" platform="highweb"/></link>را کلیک کنید.

آدرس پست الکترونیک برنامه آپارات: کلیک <link type="page"><caption> </caption><url href="mailto:[email protected]" platform="highweb"/></link><link type="page"><caption> [email protected]</caption><url href="[email protected]" platform="highweb"/></link>

آدرس فیس بوک برنامه آپارات:کلیک<link type="page"><caption> </caption><url href="https://www.facebook.com/aparatonbbc" platform="highweb"/></link><link type="page"><caption> https://www.facebook.com/aparatonbbc</caption><url href="https://www.facebook.com/aparatonbbc" platform="highweb"/></link>

*ممکن است هنگام پخش خبر فوری، محتویات این صفحه و این برنامه بدون اعلام قبلی تغییر کند.