آتش‌سوزی‌های جنگلی چگونه آغاز می‌شوند و تغییرات اقلیمی چه نقشی در آن‌ها دارند؟

موج سوزان گرما در مناطق اطراف دریای مدیترانه، شمال آمریکا و آسیا در حال شدت گرفتن است. انتظار می‌رود دمای هوای تابستانی در این مناطق به رکورد جدیدی برسد.

مقامات الجزایری می‌گویند ۱۵ نفر در آتش سوزی‌هایی که به دلیل شدت مداوم گرما اتفاق افتاده است، جان خود را از دست داده‌اند.

موارد فوت ناشی از گرما در مناطق کوهستانی بجایه و بویره اتفاق افتاده است. در این مناطق بیش از ۷۰۰ آتش‌نشان در حال مبارزه با شعله‌های آتش هستند و ۱۵۰۰ نفر از سکنه خانه‌های خود را ترک کرده‌اند.

دفتر هواشناسی الجزایر هشدار داده است دمای بالای ۴۸ درجه سانتیگراد تا پایان این ماه در مناطق شمالی این کشور ادامه خواهد داشت. این خبر‌ها پس از آن منتشر شد که بعضی مناطق شمال افریقا برای هفته‌ها دمای ۵۰ درجه سانتیگراد را تجربه کردند.

در اروپا آتش‌سوزی‌هایی در کشورهای بسیاری از جمله یونان، ایتالیا، اسپانیا و رومانی گزارش شده است. در آنسوی اقیانوس اطلس هم آتش‌سوزی‌هایی در کانادا و آمریکا رخ داده است. در آسیا کشورهای بسیاری دمای‌هوای بی‌سابقه‌ای را در تابستان تجربه می‌کنند.

در حالی که آتش سوزی پدیده‌ای طبیعی است، شدت و وسعت وقایع اخیر را نمی‌توان طبیعی دانست.

آتش‌سوزی‌ها چگونه آغاز می‌شوند؟

آتش به سه چیز نیاز دارد: مواد سوختنی، اکسیژن و گرما. آتش‌نشانان غالبا وقتی در حال مهار شعله‌های آتش هستند، از مثلت آتش یاد می‌کنند.

در روزهای گرم تابستان، زمانی که خشکی محیط به اوج می‌رسد حتی جرقه‌ای کوچک از چرخ یک قطار می‌تواند منجر به آتشی مهارناپذیر شود. گاهی آتش به شکل طبیعی در اثر تابش آفتاب یا رعد آغاز می‌شود.

با این وجود، اکثر آتش‌سوزی‌ها به دلیل بی‌دقتی انسان‌ها رخ می‌دهند. آتش‌افروزی عمدی، آتش کمپ، ته سیگار، سوزاندن نا مناسب نخاله و بازی با کبریت یا وسایل آتش بازی غالبا عوامل آتش سوزی معرفی می‌شوند.

وقتی آتش آغاز می‌شود می‌تواند به دلایلی مثل جهت باد، قرار گرفتن در شیب یا وجود مواد سوختنی گسترش یابد. راب گازارد، مشاور فنی کمیسیون جنگل‌های بریتانیا، در مصاحبه‌ای با بی‌بی‌سی گفت: «شیب رو به بالای ۱۰ درجه می‌تواند سرعت گسترش آتش را دو برابر کند، وقتی این شیب به ۲۰ درجه برسد، سرعت چهار برابر می‌شود».

چگونه آتش سوزی در جنگل را مهار کنیم؟

اقدام اصلی از بین بردن مواد سوختی است چون نمی‌توانیم وضعیت هوا را کنترل کنیم.

متخصصان آتش‌نشانی از ابزارهای پیش‌بینی آتش‌سوزی که سرعت باد، شیب، جهت آتش و مواد سوختنی را محاسبه می‌کنند استفاده می‌کنند تا شعله‌ها را مهار کنند.

گاهی اوقات از طریق هلی‌کوپتر و هواپیما روی آتش آب می‌ریزند. کار سخت‌تر، کندن خندق اطراف محل آتش‌سوزی برای مهار آن است.

تاثیر تغییرات اقلیمی بر آتش‌سوزی‌ها چیست؟

آتش سوزی‌ همیشه بخشی ازطبیعت بوده است اما حالا تکرار این پدیده نگران کننده شده است.

در فاصله سال‌های ۱۹۳۰ تا ۱۹۸۰ دوره‌ای که هوا خنک‌تر و مرطوب‌تر بود ما شاهد آنش سوزی‌های کمتری بودیم. اما با گرمتر و خشک‌تر شدن اقلیم در چهار دهه گذشته، شمار این اتفاقات افزایش یافته است.

تنها در دو سال در فاصله ۱۹۸۰ تا ۱۹۹۹ آتش بیش از شش میلیون جریب معادل ۲/۴ میلیون هکتار از مناطق طبیعی آمریکا را نابود کرد.

اما در فاصله سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۷ آتش سوزی‌هایی که در ۱۰ سال رخ داد بیش از شش میلیون جریب از این مناطق را از بین برد.

مطالعات علمی متعددی به این نتیجه رسیده‌اند که تغییرات اقلیمی مدت فصل‌های آتش‌سوزی، تعدد و مناطق درگیر آتش را افزایش داده است.

با وجود اینکه نمی‌توان تغییرات اقلیمی را به خودی خود عامل آتش‌سوزی بدانید، این پدیده بر خشکسالی‌های گسترده، گرمای بالا رطوبت پایین و بادهای شدید تاثیر می‌گذارد و این عوامل به شعله‌ور شدن و گسترش آتش کمک می‌کنند.

در نتیجه، دانشمندان گسترش آتش سوزی در جهان، از پرتغال تا سیبری را به تغییرات اقلیمی مرتبط می‌دانند.

آیا آتش‌سوزی‌ها همیشه بد هستند؟

هزاران سال است که آتش نقشی حیاتی در اکوسیستم بازی کرده و حیات حول آن شکل گرفته است. برخی انواع سوسک تنها در حرارت آتش زاد و ولد می‌کنند. مخروط کاج در آتش‌های دوره‌ای جوانه می‌زنند. فضای به وجود آمده از سوختن درخت‌هه، جا را برای جوانه زدن دانه‌های جدید باز می‌کند.

در واقع مزیتی که برخی امید دارند با چوب بری و مدیریت جنگل از طریق پاکسازی جنگل‌های انبوه به دست آید، به صورت طبیعی با آتش‌سوزی اتفاق می‌افتد.

شعله‌های آتش به شکلی متناوب شاخه‌ها و درخت‌های کوچک‌تر را می‌سوزاند و مناطقی را که می‌تواند به مواد سوختنی آتش‌سوزی‌ها بدل شود، پاک‌سازی می‌کند.

خطر برای سلامتی

در حال حاضر کشورهای اروپایی در تلاشند تا افرادی را که در مناطق توریستی درگیر آتش در اسپانیا، ایتالیا و یونان گرفتار شده‌اند، از آن مناطق دور کنند. تنفس دود می‌تواند مشکلاتی طولانی مدت برای سلامت انسان بوجود بیاورد.

آتش سوزی‌های گسترده به تولید حجم وسیعی ازذرات ریزی که به پی‌ام ۲.۵ معروف هستند منجر می‌شود.

آتش سوزی حتی می‌تواند ذراتی در ابعاد نانو که به طور ویژه برای سلامتی انسان مضر هستند را در مقیاس وسیع به وجود بیاورد.

دلیل این مسئله آن است که ذرات ریز- که بیشتر از سی بار کوچکتر از قطر موی انسان هستند و به همین دلیل دیده نمی‌شوند- ممکن است در اثر تنفس وارد شش‌ها شده، به سیستم تنفسی آسیب بزنند و وارد جریان خون شوند.