جام ملت‌های آفریقا؛ از جنگ داخلی در ساحل عاج تا هزینه یک میلیارد دلاری میزبانی

دولت ساحل عاج امیدوار است که میزبانی این دوره جام ملت‌های آفریقا ، روند بازسازی این کشور از زمان پایان جنگ داخلی در سال ۲۰۱۱ را تسریع کند.

به گفته دولت ساحل عاج، این کشور دست‌کم یک میلیارد دلار برای میزبانی این مسابقات سرمایه‌گذاری کرده و در این راه چهار ورزشگاه جدید ساخته و دو استادیوم دیگر را نیز بازسازی کرده است.

علاوه بر این، فرودگاه‌ها، جاده‌ها، بیمارستان‌ها و هتل‌های پنج شهر میزبان مسابقات، یعنی آبیجان، بواکه، کورهوگو، سن پدرو و پایتخت این کشور یاموسوکرو نیز از نو ساخته یا بازسازی شده‌اند.

بخشی از هزینه هنگفت بزرگترین بازسازی در بین کشورهای غرب آفریقا از زمان جنگ‌های داخلی سال‌های ۷-۲۰۰۲ و ۱۱-۲۰۱۰، از وام ۳/۵ میلیارد دلاری صندوق بین المللی پول (IMF) در آوریل گذشته، تأمین شده است.

در رتبه‌بندی کشورهای جهان از نظر ثروت که توسط صندوق بین المللی پول انجام شده است، ساحل عاج، رتبه ۱۳۸ را در میان ۱۹۰ کشور جهان در اختیار دارد. در نتیجه با وجود رشد هشت درصدی اقتصاد این کشور پس از ریاست جمهوری آلسان اوتارا، کارمند سابق صندوق بین المللی پول در سال ۲۰۱۰، این هزینه برای برخی نگران کننده است.

پرائو یائو سرافین، استاد اقتصاد اهل ساحل عاج، به بی‌بی‌سی گفت: «ساحل عاج کشور فقیری است. در نتیجه، رئیس جمهور اوتارا مجبور شد برای تامین مالی این پروژه وام بگیرد. بنابراین باید مطمئن شویم این وام‌ها واقعاً به نفع ساحل عاج است و کشور این زیرساخت‌ها را حفظ خواهد کرد.»

«اگر مراقب نباشیم و رویدادهایی برای کسب درآمد از این استادیوم‌ها برگزار نکنیم، می‌ترسم کشور فیل‌ها، فیل‌های سفید تولید کند.»

اصطلاح «فیل‌های سفید» برگرفته از یک رسم قدیمی تایلندی است در آن حیواناتی گران‌قیمت به پادشاه هدیه می‌دادند که هزینه نگهداری از آنها بسیار بالا بود و معمولاً این اصطلاح برای پروژه‌های زیرساختی پرهزینه به کار برده می‌شود که هزینه نگهداری بسیار بیشتر از سودآوری آنهاست.

بنابراین، آیا ساحل عاج که زمانی محل زندگی یکی از بزرگترین جمعیت فیل‌های آفریقا بود و نام خود را از عاج آنها الهام گرفته، دچار چنین وضعیتی خواهد شد؟

پاسخ سیاستمداران کشور این است که خیر، اینطور نخواهد شد.

ساختن برای آینده

سرمایه‌گذاران بیش از یک میلیارد دلار، مبلغی که برخی رسانه‌ها میزان واقعی آن را دو برابر برآورد کرده‌اند، در این مسابقات سرمایه‌گذاری کرده‌اند و بیشتر آنها امید به بازگشت سرمایه خود دارند. اما به گفته فرانسوا آمیچیا، مسئول کمیته سازماندهی جام ملت‌های ۲۰۲۳ ، هدف هرگز این نبوده است.

آمیچیا، نماینده فعلی مجلس ساحل عاج و وزیر سابق ورزش، در ماه دسامبر گفت: «زمانی که ساحل عاج تصمیم گرفت این جام ملت‌ها را برگزار کند، هدف کسب درآمد نبود، بلکه تغییر موقعیت کشور بود.»

«این فرصتی بود تا زیرساخت‌های ورزش را درست کنیم و باید یادآوری کنم که ما سال‌ها هیچ زیرساخت ورزشی نساخته بودیم. جام ملت‌ها به ما اجازه داد چهار استادیوم جدید و دو استادیوم بازسازی‌شده داشته باشیم.»

برای ساخت استادیوم‌های جدید در یاموسوکرو، کورهوگو و آبیجان، به ترتیب ۷۹، ۸۴ و ۱۱۳ میلیون دلار هزینه شده است. در حالی که بازسازی ورزشگاه فلیکس هوفوئت-بونی، دیگر استادیوم آبیجان ۱۰۹ میلیون دلار هزینه داشته است.

این ورزشگاه که در سال ۱۹۶۴ ساخته شده است، میزبان جام ملت‌های ۱۹۸۴، آخرین میزبانی ساحل عاج از این مسابقات بود. استادیوم بوآکه هم که برای فینال‌ ساخته شده بود، دیگر ورزشگاه بازسازی شده است.

۲۴ زمین تمرینی در پنج شهر میزبان ساخته یا بازسازی شده‌اند و سه شهرک با ۳۲ ویلای پنج خوابه در شهرهای سن پدرو، بواکه و یاموسوکرو همراه با یک هتل جدید ۴۸ اتاقه در شهر کورهوگو ساخته شده‌اند.

بیمارستان‌ کورهوگو بازسازی و بیمارستانی جدید برای سن پدرو ساخته شده‌ است. فرودگاه‌های هر دو شهر نیز بازسازی شده‌اند. بزرگراه‌های آبیجان که هر دو از غرب به ساحل سن پدرو و از شمال به کورهوگو متصل می‌شوند هم بازسازی شده‌اند.

آمیچیا می‌گوید: «برگزاری مسابقات به ما این امکان را داده است که سیستم حمل و نقل خود را بهبود ببخشیم.»

«می‌دانیم که ساحل عاج دوران سختی از نظر اقتصادی پشت سر گذاشته است. اما این جام ملت‌ها به ما امکان داد خود را به زیرساخت‌های ورزشی و غیرورزشی شایسته یک کشور در حال توسعه مجهز کنیم.»

استفاده از امکانات

در همین حال، فدراسیون فوتبال ساحل عاج در حال برنامه‌ریزی برای رفع نگرانی‌ افرادی چون پروفسور سرافین در مورد آینده پرهزینه استادیوم‌های جدید است.

در حال حاضر میزبانی ساحل عاج از لیگ قهرمانان زنان آفریقا در ماه نوامبر (در بواکه و سن پدرو) رسمی شده و مردم این کشور علاقه دارند کشورشان تبدیل به یک مرکز میزبانی منطقه‌ای شود. به‌ویژه برای کشورهایی که ورزشگاه‌های ملی آن‌ها به دلایل ایمنی قادر به میزبانی مسابقات بین‌المللی نیستند.

تاکنون مراکش با ۲۷ بار میزبانی از بازی‌های خانگی این کشورها در مسابقات مقدماتی جام ملت‌های ۲۰۲۳ و جام جهانی ۲۰۲۶، مقصد محبوبی بوده است. اما حالا ساحل عاج هم علاقه‌مند است نقشی مشابه داشته باشد.

ادریس دیالو، رئیس فدراسیون فوتبال ساحل عاج، با اشاره به پیست‌های دو و میدانی در برخی از استادیوم‌ها گفت: «ما می‌خواهیم کشورمان از نظر فوتبال و سایر مسابقات ورزشی به قطب ورزش غرب آفریقا تبدیل شود و فضایی را در اختیار کشورهایی که زیرساخت‌های مورد تایید کنفدراسیون فوتبال آفریقا و فیفا را ندارند، قرار دهیم.»

اگرچه هنوز به طور رسمی تأیید نشده است، اما برخی در داخل دولت گفته‌اند که این استادیوم‌ها پس از مسابقات، به روی عموم باز خواهد شد، با این استدلال که جمعیت سالم تر، بار پوشش همگانی سلامت بر روی دولت را که در سال ۲۰۱۹ معرفی شد، کاهش می‌دهد.

رئیس جمهور اوتارا علاقه‌‌مند است تا مناطقی که بازی‌های جام ملت‌ها را برگزار نمی‌کنند هم زیرساخت‌های ورزشی مناسبی داشته باشند. به همین دلیل در پروژه‌ای مشترک با فرانسه در حال ساخت ده مجموعه ورزشی کوچک در سراسر ساحل عاج هستند.

یک فرصت عالی برای کسب و کار

پس از پایان جنگ‌های داخلی، که بیش از یک میلیون نفر را آواره کرد، ساحل عاج از نظر اقتصادی رشد کرده است.

به لطف سرمایه گذاری قابل توجه دولت و عملکرد قوی در صادرات دو محصول اصلی این کشور یعنی قهوه و کاکائو (ساحل عاج بزرگترین صادرکننده کاکائو در جهان است)، به نظر می‌رسد اقتصاد این کشور، دومین اقتصاد بزرگ غرب آفریقا شود.

در سال ۲۰۱۳، تولید ناخالص داخلی ساحل عاج و غنا به ترتیب ۴۳ و ۶۳ میلیارد دلار بود، در حالی که ارقام صندوق بین‌المللی پول در سال ۲۰۲۲ نشان می‌دهد که این فاصله کاهش یافته و به ۷۰ و ۷۳ میلیارد دلار رسیده است. البته هر دو کشور همچنان پشت سر نیجریه نفت‌خیز با تولید ناخالص داخلی ۴۷۷ میلیارد دلار قرار دارند.

در پایتخت اقتصادی این کشور، آبیجان، رستوران‌دار مشهور آکوبا آنگولا، نمونه خوبی از رشد اخیر ساحل عاج است.

آنگولا که در طول جنگ‌های داخلی در خارج از کشور بوده است، دوره MBA را در آمریکا گذرانده و در سال ۲۰۱۷ به کشور خود بازگشته است.

او به بی‌بی‌سی گفت: «فکر می‌کردم زمان مناسبی برای بازگشت است، زیرا کشور در آرامش بود و همه چیز خوب پیش می‌رفت. ده سال پیش، افتتاح یک کسب و کار ریسک بسیار بالایی داشت.»

به گفته او همه چیز فراتر از انتظارش خوب پیش رفته و توانسته است از سال ۲۰۲۱، پنج رستوران افتتاح کند. او اکنون امیدوار است جام ملت‌ها بتواند اقتصاد ساحل عاج را بیشتر تقویت کند.

او می‌گوید: «جام ملت‌ها فرصت بسیار خوبی برای کسب و کارها است، زیرا بسیاری از افرادی که از خارج از کشور می‌آیند با فعالیت‌های اقتصادی ما در ساحل عاج آشنا می‌شوند. می‌خواهم نمایندگی‌های زیادی را در سراسر آفریقا افتتاح کنم.»

هشتاد درصد اقتصاد ساحل عاج در آبیجان است و با میزبانی جام ملت‌ها در سراسر کشور، امید می‌رود که سن پدرو در جنوب، یاموسوکرو و بواکه در مرکز و کورهوگو در شمال نیز بتوانند رشد اقتصادی بیشتری داشته باشند و فاصله خود را با آبیجان کمتر کنند.

پروفسور سرافین از دانشگاه آلاسان اواتارای بواکه، معتقد است که جام ملت‌ها هم مزایای کوتاه‌مدت دارد و هم بلندمدت: «کورهوگو، سن پدرو، بواکه و یاموسوکرو در کانون توجه قرار خواهند گرفت و این می‌تواند کسب و کار را در این شهرها تقویت کند.»

«اولین مزیت کوتاه مدت این است که جذابیت ساحل عاج برای سرمایه گذاران خصوصی افزایش می‌یابد، زیرا توجه تمام رسانه‌ها روی ما خواهد بود.»

همچنین فرصت‌های تجاری بسیاری برای بازرگانان وجود خواهد داشت و شغل‌های زیادی در صنعت گردشگری که حدود نه درصد از تولید ناخالص داخلی ما را تشکیل می‌دهد، ایجاد خواهد شد.»

در بلندمدت هم سرافین معتقد است که ورزشگاه‌های جدید یا بازسازی شده به مردم ساحل عاج شوق بیشتری برای حضور در مسابقات، به‌ویژه با امکانات جدیدی مانند رستوران‌ها و نمایندگی‌های تجاری می‌دهد.

او می‌گوید: «بنابراین کورهوگو، بواکه، یاموسوکرو و سن پدرو از این استادیوم‌ها و همچنین بیمارستان‌ها و امکانات بهداشتی جدید بهره‌مند شده است و کشور نیز از این نوسازی‌های عظیم برای تقویت رشد اقتصادی بلندمدت سود خواهد برد.»

سرافین معتقد است که با توجه به حمله سال ۲۰۱۶ که در آن شبه نظامیان شانزده نفر را در تفرج‌گاه ساحلی گراند باسام، در فاصله حدود ۴۰ کیلومتری آبیجان، کشتند، امنیت کامل مسابقات در کنار کاهش ازدحام و برگزاری بی‌نقص مسابقات کلید موفقیت خواهد بود.

به گفته او: «اگر همه این شرایط را برآورده کنیم، ساحل عاج به عنوان یک کشور بزرگ که می‌تواند از این رقابت‌ها برای بهتر شدن سرمایه گذاری استفاده کند، شناخته خواهد شد.»