تصاویر ماهوارهای نشان میدهد اسرائیل یک خط تقسیم نظامی در شمال غزه میسازد

منبع تصویر، EPA-EFE/REX/Shutterstock
- نویسنده, بندیکت گارمن، نیک اردلی و مت مورفی
- شغل, بیبیسی وریفای
تصاویر ماهوارهای که بیبیسی آنها را بررسی کرده، نشان میدهد اسرائیل در حال ایجاد یک خط فاصل نظامی جدید در نوار غزه است که شمال این باریکه را از جنوب آن جدا میکند.
نیروهای اسرائیل در حال حاضر کنترل یک منطقه در سرتاسر شمال غزه را در دست دارند. تصاویر ماهوارهای و ویدیوها نشان میدهد که صدها ساختمان بین دریای مدیترانه و مرز اسرائیل، عمدتا با انفجارهای کنترلشده، تخریب شدهاند.
این تصاویر همچنین نشان میدهد که نیروها و وسایل نقلیه اسرائیل در امتداد این خط تقسیم جدید مستقر شدهاند. به گفته تحلیلگران این تصاویر نشان میدهد غزه منطقهبندی میشود تا کنترل آن برای اسرائیل آسانتر شود.
یک سخنگوی ارتش اسرائیل به بیبیسی گفت که ارتش در حال «هدف قرار دادن عوامل و زیرساختهای تروریستی» در شمال غزه است.
اچ ای هلییر، کارشناس امنیت خاورمیانه از اندیشکده «موسسه خدمات متحد سلطنتی»، میگوید تصاویر ماهوارهای نشان میدهد که اسرائیل در حال آماده شدن برای پیشگیری از بازگشت غیرنظامیان فلسطینی به استان شمال غزه است. بر اساس گزارش سازمان ملل متحد، بیش از ۱۰۰ هزار نفر از ساکنان شمال غزه آواره شدهاند.
تصاویر نشان میدهد که دو بخش طولانی جاده در دو سوی این منطقه، از طریق زمینی در یک ناحیه شهری به هم متصل میشوند. از اوایل ماه اکتبر ساختمانها بین این دو بخش جاده در این منطقه، طبق یک الگوی مشخص در حال تخریب شدن هستند.
عرض این بخش که از شرق به غرب غزه کشیده شده، حدود ۹ کیلومتر است و شهر غزه و شهرهای کوچکتر جبالیا، بیت حانون و بیت لاهیا را در شمال نوار غزه جدا میکند.
به بیبیسی گفته شده است که مسیری تاکتیکی بین جبالیا و شهر غزه وجود دارد که بخشی از فعالیتهای عملیاتی برای هدف قرار دادن حماس در جبالیا است.
ویدیوهایی که ارتش اسرائیل فیلمبرداری و در فضای آنلاین منتشر کرده، نشان میدهد از اوایل اکتبر چندین ساختمان چند طبقه با انفجارهای کنترلشده تخریب شدهاند.
گرافیک زیر نمونههایی را نشان میدهد که بخش «بیبیسی وریفای» در امتداد گذرگاه جدید مکانیابی کرده است.

یک سخنگوی ارتش اسرائیل به بیبیسی گفت قصد ندارد برای هدف قرار دادن حماس زیرساختهای غیرنظامی را «بدون ضرورت عملیاتی» تخریب کند.
ویدیوهای دیگر نشان میدهد که خودروهای «هاموی» ارتش از اسرائیل به سمت مناطق خالیشده حرکت میکنند. این خودروها به اندازه دیگر ماشینهای نظامی ارتش مسلح نیستند. آقای هلییر به بیبیسی گفت استفاده از آنها احتمالا نشاندهنده اطمینان ارتش اسرائیل به امنیت منطقه است، و این که نیروهای اسرائیل کنترل آن را در دست دارند.
برخی تحلیلگران معتقدند که حضور ارتش اسرائیل ممکن است نشاندهنده یک تقسیم نظامی دائمی باشد تا از این راه اسرائیل بتواند بر جابجایی افراد میان غزه و استان شمال غزه کنترل کامل داشته باشد.
آقای هلییر درباره اقدامات ارتش اسرائیل میگوید: «آنها برای طولانی مدت آماده میشوند. تصور میکنم تقسیمبندی شمال، دقیقا شبیه گذرگاه نتساریم پیش برود.»
بیبیسی پیشتر شواهدی را ثبت کرده که نشان میدهد چگونه دو خط فاصل از ابتدای جنگ جاری در غزه ایجاد شدهاند. گذرگاه نتساریم منطقهای در جنوب شهر غزه را تقسیم میکند، و گذرگاه فیلادلفی کنترل زمین را در امتداد مرز غزه با مصر در اختیار ارتش اسرائیل قرار میدهد.
تحلیل بیبیسی از این تقسیمبندی جدید در شمال نشاندهنده الگویی مشابه با ساخت گذرگاههای قبلی در طول یک سال گذشته است، همراه با اتصال جادههای موجود و نوساز و همین طور ایجاد پاسگاههای نظامی در فواصل منظم. ساختمانها و زمینهای کشاورزی از بین میروند تا جادههای آسفالت و زیرساختهای نظامی ساخته شوند.

ایدو هکت از «مرکز مطالعات استراتژیک بگین–سادات»، اندیشکده اسرائیلی متخصص در حوزه امنیت ملی و سیاست خارجی، تایید کرد که دادههای جدید نشاندهنده ایجاد یک خط تقسیم جدید است، اما درباره دائمی بودن آن تردید دارد.
او گفت: «یک گذرگاه جدید برای تقسیمبندی هست که شهر غزه و شهرهای شمال باریکه غزه را از هم جدا میکند. هدف این است که نیروهای حماس - و دیگر سازمانهایی که به آن منطقه بازگشتهاند - از حمایت و توان عقبنشینی محروم شوند تا بتوان موثرتر با آنها مقابله کرد.»
اسرائیل انکار کرده است که در حال اجرای «طرح ژنرال» است. بر اساس این استراتژی که گیورا ایلاند، ژنرال سابق، آن را طراحی کرده، به غیرنظامیان گفته میشود که شمال غزه را ترک کنند، جریان کمکها مسدود میشود و آن ناحیه به یک منطقه نظامی تبدیل میشود. کسانی که باقی میمانند به عنوان جنگجو در نظر گرفته میشوند و باید بین «تسلیم شدن و گرسنگی کشیدن» انتخاب کنند. هدف از این طرح افزایش فشار بر حماس برای آزاد کردن گروگانها است.
سخنگوی ارتش اسرائیل در بیانیهای به بیبیسی گفت: «ارتش اسرائیل بر اساس برنامههای نظامی تثبیتشده عمل میکند و ادعاها مبنی بر اینکه ارتش اسرائیل در حال اجرای این طرح خاص است، درست نیست.»
اما نگرانیها درباره امنیت هزاران غیرنظامی فلسطینی که در شهرهای محاصرهشده در شمال غزه باقی ماندهاند، افزایش یافته است.
سازمان ملل و خیریههای امدادی نگرانیهای جدی درباره وضعیت شمال غزه ابراز کردهاند. در حالی که هزاران نفر از این منطقه آواره شدهاند، سازمان ملل میگوید بیش از ۶۵ هزار نفر ممکن است هنوز در این منطقه باقی مانده باشند.
سازمان ملل همچنین میگوید «عملا هیچ کمکی» در ۵۰ روز گذشته وارد استان شمال غزه نشده است. یک سخنگوی این سازمان گفت که فلسطینیها به دلیل محاصره با «کمبودهای بحرانی در مواد و خدمات، همچنین ازدحام شدید و شرایط بهداشتی نامناسب» روبرو هستند.
اوایل ماه نوامبر ارزیابی سازمان ملل حاکی از آن بود که احتمال وقوع قحطی در مناطق محاصرهشده شمال غزه بسیار زیاد است.
بررسیهای بیبیسی نشان میدهد که از ابتدای ماه اکتبر (دو ماه پیش) حدود ۹۰ درصد از مناطق شمال غزه دستور تخلیه گرفتهاند. ویدیوهای منتشرشده در شبکههای اجتماعی مردم را نشان میدهند که به بخش جنوب تقسیمبندی جدید منتقل میشوند. مشخص نیست که چه زمانی میتوانند به خانههایشان بازگردند یا اصلا آیا میتوانند برگردند یا نه. وزیر خارجه اسرائیل تاکید کرده است که به غیرنظامیان اجازه داده خواهد شد پس از جنگ بازگردند.
تصاویر ماهوارهای جابجایی مردم را در شمال غزه نشان میدهد. مجموعههای بزرگی از چادرهای که به عنوان پناهگاه موقت برپا شده بودند، ناپدید میشوند. در مناطقی که مردم از آن خارج میشوند، اغلب ساختمانهای تخریبشده و نمونههایی از فعالیتهای نظامی دیده میشود.
در حالی که به نظر میرسد ارتش اسرائیل کنترل امنیتی لازم برای حرکت با وسایل نقلیه سبک زرهی در منطقه را برقرار کرده، همچنان درگیریهای شدیدی میان ارتش اسرائیل و نیروهای حماس رخ میدهد.
ویدیوهایی که حماس منتشر کرده نشان میدهد درگیریهایی با تانکهای ارتش اسرائیل در منطقه اطراف خط تقسیم رخ داده است.
کارشناسان درباره مدت زمانی که این خط فاصل جدید ممكن است برقرار باشد، اختلاف نظر دارند. آقای هلییر میگوید این تقسیمبندی شاید پایه و اساس برنامهای باشد که فلسطینیها را به طور دائمی از این منطقه اخراج کند.
او میگوید: «فکر میکنم آنها قصد دارند شهرکنشینان یهودی را در شمال مستقر کنند، احتمالا در ۱۸ ماه آینده. خودشان به آنها شهرک نخواهند گفت. ابتدا به آن پاسگاه یا چیزی مشابه آن میگویند، اما درواقع همان شهرکهایی خواهد بود که توسعه خواهند یافت.»
بتسالل اسموتریچ، وزیر دارایی اسرائیل که سیاستمداری تندرو به حساب میآید، گفته است که نیروهای ارتش باید غزه را اشغال کنند و در عرض دو سال حدود نیمی از غیرنظامیان فلسطینی را «ترغیب» به ترک این قلمرو کنند.
اما دولت اسرائیل انکار میکند که برنامهای برای ساخت شهرکهایی در غزه پس از پایان جنگ دارد، و آقای هکت چنین طرحهایی را چیزی جز «رویای» بعضی از وزرای افراطی نمیداند.
او میگوید: «هر سه گذرگاه (فیلادلفی در جنوب نوار غزه، نتساریم در جنوب شهر غزه و کریدور جدید در شمال شهر غزه) برای اعمال کنترل ایجاد شده است. مدت زمان برقراری آنها بسته به این است که جنگ چه زمانی و به چه شیوهای تمام شود.»














