واکنش ترامپ و دیگر مقام‌های آمریکایی به اعتراض‌ها در ایران از آغاز تا امروز

در دو هفته‌ای که از شروع اعتراضات در ایران می‌گذرد، دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، بیش از هر مقام دیگر این کشور به خشونت‌ها علیه معترضان واکنش نشان داده است. هرچند او برای حکومت ایران خط و نشان کشیده که کشتار مخالفان با واکنش آمریکا روبه‌رو می‌شود، اما به نظر می‌رسد که هنوز امیدوار است بتواند با ایران مذاکره کند و راه را برای توجیه این کار باز گذاشته است.

خط قرمز ترامپ

نخستین واکنش آقای ترامپ به اتفاقات ایران در ششمین روز اعتراض‌ها بود. او در روز دوم ژانویه سال جدید میلادی، ۱۲ دی ۱۴۰۴، در شبکه اجتماعی «تروث» به اعتراض‌ها در ایران واکنش نشان داد و نوشت: «اگر ایران به معترضان مسالمت‌‌جو شلیک کند و آنها را به طرز خشونت‌آمیزی بکشد، که این رسم آنهاست، ایالات متحده آمریکا به نجات آنها خواهد آمد.» آقای ترامپ همچنین نوشت که آمریکا آماده اقدام است.

این پست آقای ترامپ از پست‌های قبلی و بعدی‌اش که درباره کنترل مرزهای آمریکا و گزارش سلامت پزشکی او بود، کامنت‌های بیشتری داشت و تعداد دفعات بیشتری بازنشر شده و تعداد بیشتری آن را پسند کرده‌اند.

تا آن روز چند نفر در اعتراض‌ها کشته شده بودند. مقام‌های ایران در سطوح مختلف، از جمله نماینده ایران در سازمان ملل متحد، به صحبت‌های رییس‌جمهور آمریکا واکنش نشان داده و آن را «مداخله‌جویانه» توصیف کردند.

فردای آن روز ایالات متحده آمریکا، نیکلاس مادورو، رییس جمهور کشور ونزوئلا را در خانه‌اش در کاراکاس بازداشت کرد و برای دادگاهی کردن به داخل خاک آمریکا آورد. اتفاق غیرمنتظره‌ای که توجه‌های بسیاری را به خود جلب کرد و آقای ترامپ در شبکه اجتماعی خود بیش از سی بار درباره این اتفاق نوشت، عکس منتشر کرد و نوشته‌های دیگران را بازنشر کرد. در این روز او نیجریه را هم تهدید کرد و وقتی خواست باز به ایران بپردازد یک گزارش رسانه‌ای را منتشر کرد که در سرخط خود نوشته بود برخلاف باراک اوباما که از اعتراضات مردم ایران حمایت نکرد، آقای ترامپ پشت مردم ایران ایستاده است. این گزارش درباره همان پست ِاول آقای ترامپ بود.

در روزهای آینده هم کسانی، مثلا سناتور لیندزی گراهام و شاهزاده رضا پهلوی، که می‌خواهند آقای ترامپ را به مداخله در اعتراض‌های ایران تشویق کنند بارها او را با باراک اوباما، رییس جمهور پیشین آمریکا مقایسه کرده‌ و گفتند که برخلاف اوباما، آقای ترامپ اهل عمل است. در جریان اعتراض‌ها به نتایج انتخابات سال ۱۳۸۸ آقای اوباما تصمیم گرفت علیه ایران اقدام نظامی نکند و چندباری خط قرمزهایش برای حد و حدود کشتارهای حکومت بشار اسد در سوریه را جابه‌جا کرد.

خط قرمز دقیقا کجاست؟

در روز هشتم ژانویه، هجدهم دی، آقای ترامپ در گفت‌وگویی با یک روزنامه‌نگار راست‌گرا به نام «هیو هیوئیت» حاضر شد. او در این مصاحبه به مردم ایران پیام داد که باید برای آزادی تلاش کنند و هیچ چیز مثل آزادی خوب نیست. او گفت که ایرانی‌ها مردم بزرگی هستند و از انقلاب ایران در سال ۱۳۵۷ ابراز تاسف کرد.

او در عین حال که از معترضان حمایت می‌کرد، مدعی شد که تعدادی از کشته‌شدگان کسانی بودند که «زیر دست و پای دیگران مانده و جان باخته اند»، ادعایی که تا آن روز کسی مطرح نکرده بود.

«هیوئیت» از آقای ترامپ خواست تا خط قرمزش را مشخص کرده و بگوید اگر حکومت ایران چه بکند او واکنش نشان خواهد داد. اما رئیس جمهوری آمریکا از پاسخ سر باز زده و این سوال را بی‌جواب گذاشت.

مجری در بخشی از مصاحبه صحبت را به شاهزاده رضا پهلوی، ولیعهد پیشین ایران، کشاند و گفت که او قصد فرمان‌روایی ندارد و در آینده ایران قرار است مانند شاه انگلستان نقش نمادین داشته باشد. خود آقای پهلوی تا به حال نگفته که می‌خواهد چنین نقشی در آینده داشته باشد. او پیشتر در سال ۲۰۲۱ در مصاحبه‌ای گفته بود که تصور نمی‌کند بهترین کاری که از او برای کشورش بر بیاید این است که پادشاهی نمادین باشد که حتی نتواند نظرش را آزادانه بیان کند. احتمالا اشاره او به سیستم حکومت‌هایی مانند بریتانیا است که نطق پادشاه یا ملکه این کشور برای بازگشایی پارلمان را نخست‌وزیر می‌نویسد. در نوبت‌های دیگری که از آقای پهلوی درباره این موضوع پرسیده شده، او گفته که فعلا برای برقراری حکومتی دموکراتیک و سکولار در ایران تلاش می‌کند.

هیوئیت با این مقدمه که آقای پهلوی قصد ندارد حکمرانی کند از آقای ترامپ پرسید که آیا با آقای پهلوی دیدار خواهد کرد. آقای ترامپ گفت که با آقای پهلوی آشناست و به نظرش آدم خوبی می‌آید، اما گفت که به نظرش در مقام رییس جمهور آمریکا الان درست نیست که این دیدار انجام شود: «من فکر می‌کنم که باید الان بگذاریم همه به میدان بیایند تا ببینیم چه کسی [به رهبری] پذیرفته می‌شود.»

در همان روز آقای ترامپ با شبکه خبری فاکس هم مصاحبه کرد. او در این مصاحبه باز هم تهدید‌ قبلی خود را تکرار کرد که اگر حکومت، معترضان را در خیابان بکشد یا در زندان‌ها اعدام کند به حکومت ضربه خواهد زد: «اگر این کار را بکنند به شدت آنها را خواهیم زد». او گفت که تا به حال حکومت ایران چنین نکرده است و بعد دوباره مدعی شد که گروهی از کشته‌شدگان اعتراضات اخیر، به دلیل ازدیاد جمعیت جان داده‌اند.

«شان هنیتی»، مجری شبکه فاکس، همچنین کلاه «عظمت را به ایران باز گردانیم» را که پیشتر سناتور لیندزی گراهام به آقای ترامپ داده بود جلوی دوربین نشان داد. از او پرسید که این کلاه را به سر خواهد گذاشت یا نه. در پاسخ، آقای ترامپ گفت که بازگرداندن عظمت به ایران در نظر سناتور جمهوری‌خواه، کار کسانی است که بعد از براندازی حکومت فعلی روی کار خواهند آمد.

چشم دوختن به آزادی

در روز نهم ژانویه، ۱۹ دی، دونالد ترامپ ویدیویی از تظاهرات در مشهد را بازنشر کرد و بالای آن نوشت که دومین شهر بزرگ ایران به دست مخالفان افتاده است. ادعایی که حقیقت نداشت.

جی‌دی ونس، معاون رییس جمهور آمریکا، هم در سخنانی در روز نهم ژانویه، ۱۹ دی، گفت که عاقلانه‌ترین کار برای حکومت ایران همچنان مذاکره با آمریکاست و در عین حال تاکید کرد که کشورش «قطعاً از هر کسی در سراسر جهان، از جمله مردم ایران، که برای حقوق خود تلاش می‌کند، حمایت» خواهد کرد.

در روز دهم ژانویه، ۲۰ دی، آقای ترامپ در شبکه اجتماعی تروث نوشت: «ایران به آزادی چشم دوخته است؛ شاید بیش از هر زمان دیگری. ایالات متحده آمریکا آماده است تا کمک کند.» این پست هم از پست‌های قبلی و بعدی بیشتر مورد توجه کاربران قرار گرفته بود.

در همان روز او گزارشی از فاکس را بازنشر کرد که در آن نوشته شده بود معترضی در لندن پرچم جمهوری اسلامی را از سردر سفارتخانه ایران در بریتانیا پایین کشیده است.

مقام‌های ایرانی باز هم به این نوشته‌ی آقای ترامپ واکنش نشان دادند. مثلا محمد باقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، گفت که در صورت حمله آمریکا، کشورش علیه منافع آمریکا در منطقه و اسرائیل دست به اقدام متقابل خواهد زد. او حتی از این هم فراتر رفت و گفت که ایران منتظر نخواهد ماند که آمریکا اول حمله کند و ممکن است که زودتر اقدام پیش‌گیرانه انجام دهد. علی خامنه‌ای، رهبر ایران هم در صحبت‌هایی به آقای ترامپ توصیه کرد که «کشور خودش را اداره کند.»

وزارت خارجه آمریکا چه می‌گوید

مارکو روبیو، وزیر خارجه ایالات متحده آمریکا، که به اندازه رئیسش در شبکه‌های اجتماعی اعلام موضع نمی‌کند، در روز دهم ژانویه، بیستم دی، در پستی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «ایالات متحده آمریکا از مردم شجاع ایران حمایت می‌کند.»

همچنین در همین روز گزارش شده که آقای روبیو با بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، درباره ایران گفت‌وگو کرده است.

اما حساب کاربری توییتر وزارت خارجه آمریکا به زبان فارسی نوشته‌های بیشتری درباره اعتراض‌ها دارد. بیشتر پست‌های این حساب در شبکه ایکس، بیان چندباره «همبستگی» با معترضان است اما در بعضی از پست‌ها نکات دیگری هم آمده است. مثلا در یک پست، آنها به گزارش‌هایی اشاره کرده‌اند که می‌گوید جمهوری اسلامی برای سرکوب مخالفانش از شبه‌نظامیان حزب‌الله لبنان و عراق استفاده کرده و این عمل را «خیانت عمیق» علیه مردم کشورش دانسته است. اما هیچ اشاره‌ای به منبع این گزارش‌ها نشده است.

در پستی دیگر، تصویری از آبدانان در استان ایلام منتشر شده که در آن معترضان کیسه‌های برنج را پاره کرده‌اند. حساب وزارت خارجه آمریکا اما در توضیح این ویدیو نوشته که معترضان نمی‌خواستند برنج رایگان قبول کنند و کیسه‌ها را پاره کرده‌اند. این در حالی است که هیچ جا گفته نشده این برنج‌ها قرار بوده رایگان به ملت داده شوند.

عبور از خط قرمز

دونالد ترامپ در روز یکشنبه یازدهم ژانویه، ۲۱ دی‌ماه، گفت که به گمانش ایران در خشونت علیه معترضان از خط قرمزها عبور کرده است. آقای ترامپ همچنین گفت که مقام‌های ایران با آمریکا تماس گرفته و خواهان مذاکره شده‌اند. آقای ترامپ در حالی از مذاکره با ایرانی‌ها صحبت می‌کند که گفته احتمال دارد به کشتار معترضان در ایران واکنش نشان دهد.

در روز دوازدهم ژانویه، عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران در پاسخ گفت که ایران هم برای مذاکره آماده است و هم برای جنگ اما تاکید کرد که «حمله پیش‌دستانه» در برنامه ایران نیست.

یکی از مقام‌های وزارت خارجه ایران گفته که آنها با استیو ویتکاف، نماینده ویژه رئیس جمهوری در امور ایران و مذاکره کننده ارشد آمریکایی کانال ارتباطی دارند.

تعرفه برای مقابله با ایران

دونالد ترامپ که سابقه طولانی در استفاده از تعرفه‌های تجاری برای حل مشکلات مختلف دارد. یک بار دیگر در روز دوازدهم ژانویه اعلام کرد که می‌خواهد برای پیشبرد سیاست‌هایش از وضع تعرفه استفاده کند. او این بار گفته هر کشوری که با ایران تجارت کند مشمول تعرفه ۲۵ درصدی خواهد شد.

رسانه‌های آمریکایی گزارش کرده‌اند که در روز دوشنبه دوازدهم ژانویه گزینه‌های برخورد با ایران به آقای ترامپ گفته‌ شده و قرار است مشاوران امنیت ملی کاخ سفید درباره شیوه واکنش احتمالی به برخوردهای قهرآمیز ایران با معترضان در روز سه‌شنبه تشکیل جلسه دهد.

گزارش شده که گزینه‌های احتمالی از حملات سایبری تا حمله نظامی را در بر می‌گیرد. سخنگوی کاخ سفید گفته که رییس جمهوری آمریکا از حمله نظامی واهمه ندارد اما دیپلماسی گزینه اول است.