کاپ۲۹؛ الهام علی‌اف: نفت و گاز هدیه خداوند است، نباید به خاطر آن سرزنش شد

رهبران جهان در حالی در مذاکرات اقلیمی کاپ۲۹ در جمهوری آذربایجان شرکت کرده‌اند که در مورد بودجه ناکافی «تاسف‌بار» برای کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای هشدار داده‌ شده است.

کریستین لاگارد، رئیس بانک مرکزی اروپا، می‌گوید که اکنون تامین مالی برای مقابله با پیامدهای تغییرات اقلیمی بیش از ۵۰ درصد نیازهای قبلی محاسبه می‌شود.

به گفته خانم لاگارد، بلایای اخیر مرتبط با تغییرات اقلیمی نشان می‌دهد که هزینه دست‌روی‌دست گذاشتن روز‌به‌روز در حال افزایش است.

پیش از این، آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، «عطش» پیوسته جهان به سوخت‌های فسیلی را محکوم کرد.

اما الهام علی‌اف، رئیس جمهور آذربایجان و میزبان این اجلاس، نفت و گاز را «هدیه‌ای از جانب خداوند» توصیف کرد. از طرف دیگر انتخاب مجدد دونالد ترامپ هم به ریاست جمهوری آمریکا، که از استخراج سوخت‌های فسیلی حمایت می‌کند و به کنفرانس تغییرات اقلیمی به دیده منفی می‌نگرد، به‌شدت بر این نشست سایه انداخته است.

آقای گوترش، صبح سه‌شنبه در این نشست گفت که این اجلاس باید به توافق در مورد تامین مالی اقدامات لازم و سازگار با محیط‌زیست منجر شود. او تاکید کرد که کشورهای در حال توسعه نباید باکو را با دست خالی ترک کنند.

دبیر کل سازمان ملل متحد همچنین گفت که دوبرابر کردن سوخت‌های فسیلی بی‌معنی است و خواهان کاهش فوری انتشار گاز کربن برای محدود کردن گرم شدن زمین به ۱/۵ درجه سانتی‌گراد بالاتر از سطح پیش‌صنعتی جهان شد.

همزمان سایمون استیل، مسئول اقلیمی سازمان ملل، هم گفت که اقدامات جهانی برای مقابله با تغییرات اقلیمی با وجود انتخاب دونالد ترامپ به ریاست جمهوری آمریکا ادامه خواهد یافت.

در دومین روز نشست اقلیمی سازمان ملل موسوم به کاپ ۲۹ در باکو، آقای استیل به خبرنگاران گفت روند گفتگوها در این نشست به‌خوبی پیش می‌رود و برای مقابله با تغییرات اقلیمی چاره‌ای جز همکاری جهانی نیست.

انتقاد از وابستگی شدید جمهوری آذربایجان به هیدروکربن‌ها

انتخاب میزبانی کاپ ۲۹ در باکو پایتخت جمهوری آذربایجان به دلیل وابستگی آن کشور به صادرات نفت و گاز با انتقادهای زیادی روبرو شده است.

الهام علی‌اف در واکنش به این انتقادها گفت: «نفت، گاز و سایر منابع طبیعی هدیه خداوند است و نباید کشورها را به خاطر داشتن آن یا عرضه به بازار سرزنش کرد.»

آقای علی‌اف گفت که کشورش تنها یک‌دهم درصد گاز جهان را تولید می‌کند.

جمهوری آذربایجان میزبانی این اجلاس را فرصتی برای قرار دادن خود به عنوان یک رهبر قدرتمند منطقه‌ای می‌داند اما فعالان حقوق بشر و تحلیلگران شایستگی آن کشور را برای انجام این کار زیر سوال برده‌اند.

منتقدان بر وابستگی شدید جمهوری آذربایجان به هیدروکربن‌ها و سابقه ضعیف حقوق بشری آن تاکید می‌کنند.

بنابر گزارش اتحادیه آزادی زندانیان سیاسی در جمهوری آذربایجان، حدود ۳۰۰ نفر به اتهام انگیزه‌های سیاسی در این کشور بازداشت شده‌اند. دیده‌بان حقوق بشر می‌گوید که «سرکوب‌های وحشیانه»، منتقدان دولت، طی دو سال گذشته با بازداشت فعالان حقوق، دانشگاهیان و خبرنگاران تشدید شده است.

کمتر از سه هفته قبل از کنفرانس تغییرات اقلیمی سازمان ملل، پارلمان اروپا هم نگرانی خود را از باکو به عنوان میزبان خارجی، با استناد به «نقض مداوم حقوق بشر آذربایجان» اعلام کرد.

باکو این انتقادها را رد می‌کند و چندی پیش الهام علی‌اف، غرب را به آغاز یک حمله رسانه‌ای «هماهنگ» به باکو در پی انتخاب کشورش به عنوان میزبان کاپ۲۹ متهم کرد و گفت که انتظار دارد با نزدیک شدن به این رویداد بین‌المللی، این «حملات» تشدید شود.

در اجلاس امسال به‌رغم حضور۷۵ رهبر جهان، غیبت سران بعضی کشورها همچنان بارز است.

تنها چند نفر از رهبران گروه ۲۰ که تقریباً ۸۰ درصد انتشار گازهای گلخانه‌ای در این کشورها تولید می‌شود، در باکو حضور دارند، از جمله کی‌یر استارمر، نخست‌وزیر بریتانیا.

جو بایدن، شی جین‌پینگ، نارندرا مودی و امانوئل مکرون از جمله رهبران گروه ۲۰ هستند که در این رویداد غایب بودند، جایی که عدم قطعیت در مورد سیاست ایالات متحده بر روز اول سایه افکنده بود.

در روز اول اجلاس کاپ ۲۹ باکو، استاندارد تازه‌ای برای بازار کربن تصویب شد. در این بازار کشورهای ثروتمند می‌توانند تولید گازهای کربنی خود را با سرمایه‌گذاری در توسعه جنگل و انرژی‌های تجدیدپذیر در کشورهای کم‌در‌آمد جبران کنند.

استیون گیلبو، وزیر محیط زیست کانادا با اذعان براین که «این وضعیت ایده‌آلی نیست» به خبرگزاری فرانسه گفت: «اما در ۳۰ سال گذشته کنفرانس کاپ، این اولین بار نیست که با موانع روبه‌رو می‌شویم البته، همه چیز هنوز ممکن است.»

همزمان جان پودستا، فرستاده ارشد اقلیمی واشنگتن به این اجلاس در تلاش است تا کشورهای شرکت‌کننده در همایش باکو را مطمئن کند که انتخاب مجدد ترامپ، تلاش‌های ایالات متحده در زمینه گرمایش جهانی را متوقف نخواهد کرد، حتی اگر این موضوع «در اولویت دوم» قرار گیرد.

اما با وجود فراخوان‌ها برای همکاری جهانی، روز افتتاحیه با شروعی ناهموار مواجه شد و اختلافات بر سر دستور کار، شروع روندهای رسمی در محل استادیوم نزدیک دریای خزر را با تأخیر رو‌به‌رو کرد.

اهداف «بلندپروازانه» بریتانیا برای تغییرات اقلیمی

کی‌یر استارمر،‌ نخست‌وزیر بریتانیا در نشست کاپ۲۹، اهداف «بلندپروازانه» جدید کشورش را در زمینه تغییرات اقلیمی تشریح کرد.

او گفت که «دو مسیر» در مورد تغییرات اقلیمی وجود دارد، یکی «انفعال» و دیگری که «استوار و پابرجا با تکیه بر فرصت‌های آینده» است و به گفته نخست‌وزیر بریتانیا، فرصت مناسبی برای سرمایه‌گذاری، مشاغل بهتر و توسعه فناوری آینده خواهد بود.

آقای استارمر همچنین از اولین سخنرانی عمومی خود در کاپ۲۹ برای اعلام یک هدف جدید تغییرات اقلیمی بهره برد و گفت که انتشار گازهای گلخانه‌ای در بریتانیا تا سال ۲۰۳۵ در سطح ۸۱ درصد سال ۱۹۹۰ میلادی کاهش خواهد یافت.

او تاکید کرد که در ۱۰۰ روز اول دولتش، اقداماتی را برای تعطیلی آخرین نیروگاه زغال سنگ بریتانیا و لغو ممنوعیت توربین‌های بادی انجام داده است که در سال ۲۰۱۵ وضع شده بود.

اولویت اصلی در کاپ ۲۹ دستیابی به توافقی برای افزایش بودجه اقدامات اقلیمی در کشورهای در حال توسعه است.

این کشورها، از جزایر کم‌ ارتفاع گرفته تا کشورهای جنگ‌زده و بحران‌زده کمترین مسئولیت را در تغییرات اقلیمی دارند اما بیشترین خطر را از بالا آمدن سطح دریاها، آب و هوای شدید و شوک‌های اقتصادی متحمل می‌شوند.

برخی خواستار افزایش تعهد فعلی ۱۰۰ میلیارد دلار در سال به ده برابر هستند تا هزینه‌های آینده انتقال کشورهایشان به انرژی پاک و سازگاری با شوک‌های اقلیمی را پوشش دهند.

مختار بابایف، رئیس اجلاس کاپ ۲۹ که یک پیشتر یکی از مدیران ارشد نفت جمهوری آذربایجان بود، به مذاکره‌کنندگان گفت که ممکن است تریلیون‌ها دلار نیاز باشد، اما رقمی در حدود صدها میلیارد دلار «واقع‌بینانه‌تر» است.

این موضوع کشورهای در حال توسعه و سازمان‌های غیردولتی را خشمگین کرده است، که استدلال می‌کنند کشورهای ثروتمند و تولیدکنندگان تاریخی دی اکسید کربن، بدهی اقلیمی دارند.

سال‌ها بر سر این موضوع چانه‌زنی کرده‌اند درباره اینکه چه مقدار باید پرداخت شود و چه کسی باید آن را پرداخت کند اما اختلاف نظر باقی است.

کشورهای در حال توسعه هشدار می‌دهند که بدون تأمین مالی کافی، آنها در تحقق اهداف اقلیمی خود که ملزم به اجرای آن هستند، با مشکل مواجه خواهند شد.

گروه کوچک کشورهای توسعه‌یافته که در حال حاضر پول را تأمین می‌کنند، می‌خواهند که دامنه اهداکنندگان گسترش یابد تا کشورهای ثروتمند دیگر و بزرگ‌ترین آلاینده‌ها، از جمله چین و کشورهای خلیج فارس، را شامل شود اما پکن آن را کاملا رد می‌کند.

حدود ۵۰ هزار نفر در اجلاس آذربایجان، یک کشور نفتی واقع در میان روسیه و ایران، شرکت کرده‌اند، از جمله رهبران بسیاری از کشورهای آفریقایی، آسیایی و آمریکای لاتین که با بلایای اقلیمی مواجه هستند.

سخنگوی دولت ایران: کشورها متناسب با منافع خود در اجلاس شرکت می‌کنند

نشست اقلیمی سازمان در حالی در همسایگی ایران برگزار می‌شود که بر اساس گزارش‌ها رئیس‌جمهور ایران سفر از پیش اعلام شده‌اش به آن را لغو کرده است.

فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت امروز سه‌شنبه ۲۲ آبان ۱۴۰۳، در کنفرانس خبری تایید کرد که مسعود پزشکیان به باکو نمی‌رود و به گفته او «با جمع‌بندی صورت گرفته» شینا انصاری، رئیس سازمان محیط زیست در این اجلاس شرکت کرده است.

در همین حال پایگاه اطلاع‌رسانی دولت ایران در تلگرام تصویری از خانم انصاری در کاپ ۲۹ منتشر کرده است که در کنار آنتونیو گوترش، دبیر کل سازمان ملل و الهام علی‌اف، رئیس جمهوری جمهوری آذربایجان میزبان این نشست ایستاده است.

این گزارش حاکی است که خانم انصاری با استقبال آقایان گوترش و علی‌اف روبرو شده است.

خبر سفر مسعود پزشکیان به باکو برای شرکت در این اجلاس که هفته گذشته اعلام شد، واکنش‌های بسیاری به دنبال داشت و از جمله روزنامه اصولگرای کیهان روز یکشنبه ۲۰ آبان در تیتر صفحه نخست خود با اشاره به حضور هیئت نمایندگی اسرائیل در این اجلاس، به آقای پزشکیان هشدار داده بود که با سفر به باکو «از اسرائیل خون‌شویی نکند.»

ابوالفضل ظهره‌وند، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، هم به خبرگزاری فارس گفت ایران با توجه به شرکت رئیس‌جمهور اسرائیل در این اجلاس، «باید آن را تحریم کند.»

حضور مقام‌های اسرائیل و غیبت چین و آمریکا

بر اساس اعلام رسانه‌های اسرائیل، اسحاق هرتزوگ، رئیس‌جمهور اسرائیل، به همراه سه وزیر قرار است به نمایندگی از اسرائیل در اجلاس کاپ ۲۹ در باکو شرکت کند. بر اساس این گزارش‌ها، سفررئیس‌جمهور اسرائیل به باکو طی هفته دوم برگزاری این اجلاس انجام خواهد شد.

این اجلاس از ۱۱ تا ۲۲ نوامبر (۲۱ آبان تا اول آذر) در باکو در حالی برگزار می‌شود که تعدادی از مهم‌ترین رهبران جهان اعلام کرده‌اند که در آن شرکت نمی‌کنند.

شی جین پینگ رئیس‌جمهور چین، جو بایدن رئیس‌جمهور آمریکا، و اورزولا فون درلاین رئیس کمیسیون اروپا از جمله رهبرانی هستند که امسال در اجلاس سالانه زیست محیطی سازمان ملل شرکت نمی‌کنند.

حکومت طالبان از اجلاس باکو چه انتظاری دارد؟

همچنین هیئتی از طرف حکومت طالبان برای شرکت در این اجلاس به باکو سفر کرده است.

از زمان به قدرت رسیدن طالبان در افغانستان در سال ۲۰۲۱، این اولین بار است که یک هیئت این حکومت در کنفرانس تغییرات اقلیمی شرکت می‌کند.

دولت طالبان در سطح بین‌المللی به رسمیت شناخته نشده است، اما آنها از سازمان ملل خواستند که به آنها اجازه دهد در کنفرانس تغییرات اقلیمی شرکت کنند.

اداره ملی حفاظت از محیط زیست طالبان می‌گوید که بیش از ۳۰ پروژه مرتبط با تغییرات اقلیمی از زمان به قدرت رسیدن آنها در افغانستان به حالت تعلیق درآمده است.

این پروژه‌ها، به ارزش میلیون‌ها دلار آمریکا، به طور عمده توسط کمک‌های مالی بین‌المللی با هدف کاهش تأثیر تغییرات اقلیمی در افغانستان تأمین شده است.

بر اساس گزارش سازمان ملل، افغانستان یکی از ۱۰ کشور جهان است که بیشترین آسیب‌پذیری و همزمان کمترین سهم را در برابر بلایای اقلیمی دارد.

از لحاظ سیاسی و جلب توجه جهانی مهم است که حکومت طالبان در کنفرانس جهانی سازمان ملل متحد شرکت کند، زیرا امیدوار است پروژه‌های تغییرات اقلیمی به حالت تعلیق درآمده در آن کشور به زودی از سر گرفته شود.