سومین سالگرد جنگ اوکراین؛ مقام‌های کشورهای غربی در کی‌یف در غیاب آمریکا

در سومین سالگرد حمله روسیه به اوکراین، شماری از رهبران اتحادیه اروپا و چندین کشور غربی از جمله نخست‌وزیر اسپانیا و کانادا به کی‌یف رفته‌اند. مراسم سالگرد تهاجم روسیه در سایه چرخش سیاسی دولت جدید آمریکا و همچنین انتقادهای دونالد ترامپ از ولودیمیر زلنسکی برگزار شده است.

در کی‌یف، ولودیمیر زلنسکی میزبان شماری از رهبران اروپایی و همچنین جاستین ترودو نخست‌وزیر کانادا بود.

نخست‌وزیران اسپانیا و کانادا، اورزولا فون در لاین رئیس کمیسیون اروپا، آنتونیو کوشتا رئیس شورای اروپا، و رهبران سه کشور حوزه بالتیک، استونی و لتونی و لیتوانی، از جمله مقامات بلندپایه‌ای هستند که به پایتخت اوکراین سفر کردند.

آقای زلنسکی در گفتگو با خبرنگاران گفت امیدوار است جنگ در سال جاری میلادی به پایان برسد. او همچنین گفت در «کوتاه مدت» به کشورش باید تضمین‌های امنیتی داده شود تا روسیه مجددا اقدام مشابهی نکند.

آقای زلنسکی درباره رابطه اوکراین و ایالات متحده اظهار نظر نکرد اما اظهار امیدواری کرد که آمریکا مانند دیگر شرکای کشورش «به حمایت ادامه دهد.»

اورزولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا گفته است تحریم‌ها علیه روسیه پایان نمی‌یابند مگر اینکه مسکو تمایل خود را برای ایجاد صلح پایدار در اوکراین نشان دهد.

او همچنین گفت که اتحادیه اروپا تمایلی به اعلام تاریخ قطعی در مورد زمان عضویت اوکراین در اتحادیه اروپا ندارد چون سایر کشورهای متقاضی هم ممکن است چنین درخواستی داشته باشند.

رئیس کمیسیون اروپا همچنین گفته اوکراین اگر «با آن سرعت و کیفیت» به کار خود ادامه دهد، می‌تواند «زودتر از سال ۲۰۳۰» در اتحادیه اروپا پذیرفته شود.

برخی از رهبران در این نشست سیاسی و امنیتی، مجازی شرکت کرده‌اند.

کی‌یر استارمر، نخست‌وزیر بریتانیا در پیامی به این نشست گفت: «پشتیبان شما (اوکراین) هستیم. ما بزرگترین برنامه تحریمی علیه روسیه را از آغاز این جنگ اعلام می‌کنیم. ما ناوگان سایه روسیه را و شرکت‌هایی را که از چین به روسیه تجهیزات نظامی می‌فرستند، تحریم می‌کنیم.»

او گفت: «رئیس‌جمهور ترامپ گفتگوی جهانی درباره جنگ را تغییر داده و این خود یک فرصت است.»

تحریم‌های تازه اروپا علیه مسکو همزمان با مذاکرات آمریکا و روسیه

در همین حال وزیران خارجه کشورهای عضو اتحادیه اروپا نیز در نشستی در بروکسل درباره طیفی از مسائل بین‌المللی از جمله جنگ اوکراین و آنچه اقدامات «بی‌ثبات‌کننده» ایران خواندند به گفتگو می‌نشینند.

در اولین گام، مقام‌های اتحادیه اروپا تحریم‌های جدیدی را علیه مسکو وضع کردند، شامل اقداماتی علیه بانک‌هایی که تحریم‌های قبلی را دور می‌زنند.

اتحادیه اروپا در حالی تحریم‌های تازه‌ای علیه روسیه اعمال می‌کند که سیاست‌های دولت جدید آمریکا در قبال اوکراین تغییر قابل ملاحظه کرده است.

پس از تصمیم دونالد ترامپ برای آغاز مذاکرات یک‌جانبه صلح با روسیه و ملاقات وزاری خارجه دو کشور در عربستان بدون حضور کشورهای اروپایی و اوکراین، چشم‌انداز جنگ را متفاوت کرده است.

با وجود مواضع صریح دولت آمریکا، اتحادیه اروپا در این دو نشست‌ همزمان در بروکسل و کی‌یف، بار دیگر بر «حمایت از اوکراین» تاکید کرده‌ است.

در روزهای گذشته دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالت متحده آمریکا، ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، را «کمدین نسبتا موفق» و «دیکتاتور» خواند.

آقای زلنسکی بعد گفت از حرف آقای ترامپ ناراحت نشده چون با رای مردم انتخاب شده است و دیکتاتور نیست.

اروپا در مخمصه فرسودگی از نبرد و سیاست‌های تازه آمریکا

شبنم شعبانی، خبرنگار بی‌بی‌سی‌ فارسی، بروکسل

وزرای خارجه کشورهای عضو اتحادیه اروپا برای اولین بار پس از بازگشت دوباره دونالد ترامپ به کاخ سفید در بروکسل دور هم آمدند: در روزی که دقیقا سومین سالگرد تهاجم روسیه به اوکراین است.

سه سال پیش در روز آغاز جنگ برای پوشش خبری دیگر در وین، مقر چند نهاد بین‌المللی و دفاتر اروپایی، بودم. روزی پر آشوب و پر رفت‌وآمد که حیرت، خشم، وحشت و نگرانی در چهره اروپایی‌ها از مقامات تا شهروندان دیده می‌شد، در کنار یک واکنش بنیادین و نسبتا یکپارچه: تقریبا همه اتفاق نظر داشتند که باید در برابر روسیه از اوکراین دفاع کرد.

حالا سه سال پس از آن روز، جنگ فرساینده قربانیان زیادی گرفته و ویرانی‌های بسیاری برجای گذاشته است؛ در حالی که روسیه بخش‌هایی از اوکراین را مدت‌هاست در اشغال دارد، دولت تازه آمریکا سیاست پیشین در حمایت از کی‌یف را به شدت تغییر داده است و بدون حضور متحدان اروپایی و حتی اوکراینی‌ها با مسکو در حال رایزنی برای پایان جنگ است. آن چه که اوکراین و اروپایی‌ها را به شدت خشمگین و ناامید کرده است.

امروز اروپایی‌ها در بروکسل تلاش می‌کنند در سالگرد جنگ اتحاد و یکپارچگی خود را در دفاع از اوکراین در برابر روسیه به نمایش بگذارند و حتی تحریم‌های تازه علیه مسکو مصوب کنند. با این حال شکاف عمیق اختلاف نظر بین قدرت‌های دو سوی اقیانوس شاید به این سادگی قابل احیا نباشد.

به علاوه سایه پیامدهای اقتصادی و سیاسی جنگ و فرسودگی از آن بر زندگی شهروندان اروپایی، آن پیکره حامی اوکراین در میان شهروندان کشورهای اتحادیه را هم ناراضی کرده است. از نظر حمایت‌های نظامی هم بدون اتفاق نظر با آمریکا، ادامه حمایت از اوکراین آن طور که در این سه سال جریان داشته است به نظر ناممکن می‌آید.

با شماری از شهروندان اروپایی در این روزها در بروکسل و چند شهر دیگر اروپایی گفت‌وگو کردم؛ اغلب خسته و دلزده از جنگ اذعان داشتند که شاید پایان جنگ طی مذاکراتی که اوکراین از آن غایب است، منصفانه نباشد اما شاید از کشته شدن بیشتر افراد و به‌ویژه غیرنظامیان جلوگیری کند: همه نشانه‌ای از این که شاید ادامه جنگ با اقبال عمومی هم در اروپا ممکن نباشد.

مهم‌تر از همه این که به رغم حمایت قدرت‌های اروپایی از اوکراین، در حالی که روسیه دست بالا را دارد و خاک اوکراین را اشغال کرده است، هیچ راه حلی برای پایان جنگ که مانع صدمه به اوکراین شود به نظر روی میز نیست.

حمایت از اوکراین این جا در بروکسل، مقر اتحادیه اروپا و نهادهای اروپایی، ادامه دارد اما آینده برای کی‌یف به نظر چندان روشن نیست.