اگر مارکو روبیو وزیر خارجه آمریکا شود، سیاستش در قبال ایران چگونه خواهد بود؟

به نوشته رسانه‌های آمریکایی، انتظار می‌رود که دونالد ترامپ، مارکو روبیو و مایکل والتز را به عنوان وزیر خارجه و مشاور امنیت ملی خود انتخاب کند؛ دو تن از اعضای کنگره آمریکا که هر دو به مواضع ضد حکومت ایران و حمایت سرسختانه‌ از اسرائیل شهرت دارند.

البته هنوز این تصمیم به شکل قطعی از طرف تیم انتقالی ترامپ تایید نشده و در عوض منابعی که نامشان فاش نشده، اما از جزییات روند انتخاب‌های رئیس‌جمهور بعدی آمریکا مطلع هستند، در روز دوشنبه، در مصاحبه با رسانه‌های مختلف این خبر را اعلام کرده‌اند.

دونالد ترامپ پیش از این تصمیماتش را تغییر داده، اما یکی از منابع مطلع به خبرگزاری رویترز گفته است که تا روز دوشنبه، این‌طور به نظر می‌رسد که او مارکو روبیو را برای وزارت خارجه انتخاب کرده است. دو منبع نیز در مصاحبه با سی‌بی‌اس (شریک بی‌بی‌سی در آمریکا) تایید کردند که مایکل والتز برای سمت مشاور امنیت ملی کاخ سفید انتخاب شده‌ است.

وزارت خارجه و مشاور امنیت ملی، دو پست اصلی در کابینه ایالات متحده در ارتباط با شکل‌دهی و اجرای سیاست خارجی هستند و همواره، بعد از انتخابات ریاست جمهوری در این کشور، رقابتی بسیار شدید برای رسیدن به این پست‌ها شکل می‌گیرد.

نام مارکو روبیو پیشتر به عنوان یکی از نامزدهای اصلی مقام معاون ریاست جمهوری نیز مطرح شده بود، اما این پست در نهایت به جی دی ونس رسید. او یکی از مهم‌ترین سیاستمداران لاتین‌تبار حزب جمهوریخواه است که تاکنون هرگز به مقام‌های عالی‌رتبه‌ای مانند معاونت ریاست جمهوری یا وزیر خارجه دست پیدا نکرده‌اند.

شمار رای‌دهندگان لاتین‌تبار در انتخابات آمریکا سال‌به‌سال در حال افزایش است و در انتخابات سال ۲۰۲۴، آرای آن‌ها در برخی ایالت‌های کلیدی مانند پنسیلوانیا آن‌قدر زیاد بود که می‌توانست بر نتیجه انتخابات اثر بگذارد. اگر ترامپ، روبیو را برای سمت وزارت خارجه انتخاب کند، از این زاویه برای لاتین‌تبارهایی که در سراسر کشور از او حمایت می‌کنند، موفقیتی بزرگ محسوب خواهد شد.

طرفداران تحریم ایران

هم مارکو روبیو و هم مایکل والتز به عنوان نمایندگان کنگره آمریکا بارها درباره جنبه‌های مختلف سیاست خارجی کشورشان صحبت کرده‌اند. هر دو به جناحی از حزب جمهوریخواه متعلقند که طرفدار قدرت نظامی، حضور بیشتر آمریکا در سطح جهانی و برخورد شدیدتر با مخالفان آمریکا مانند ایران، کوبا و چین است.

از میان این دو، روبیو اصولا به مواضع ضد حکومت ایران مشهور است و بارها خواستار افزایش تحریم‌های ایران شده است. در جریان مذاکرات هسته‌ای در دوران باراک اوباما، او از جمله سناتورهایی بود که نه تنها فعالانه‌ با این مذاکرات مخالف بود، بلکه تلاش کرد تا با تصویب تحریم‌های بیشتر در کنگره، از امتیازهای احتمالی هرگونه توافق برای ایران بکاهد.

او که عضو کمیته روابط خارجی مجلس سنای آمریکاست، در ماه ژانویه ۲۰۲۴ به همراه مگی حسن، از سناتورهای دموکرات، ‌در نامه‌ سرگشاده به جو بایدن، از او درخواست کرد که به دلیل حمله حماس به اسرائیل، دولت آمریکا با استناد قوانین موجود، تحریم ایران را سخت‌گیرانه‌تر اجرا کند و جلو هرگونه فروش نفت ایران را بگیرد.

روبیو همچنین سال گذشته طرحی را به همراه مگی حسن و یکی دیگر از سناتورهای دموکرات به نام جکی روزن به سنا ارائه کرد تا جلو فروش نفت ایران را بگیرد. این طرح که با نام «قانون توقف حمایت از نفت ایران» (SHIP) تهیه شده، هنوز در سنای آمریکا در دست بررسی است و اگر تصویب شود، دولت این کشور موظف خواهد شد تا برای مقابله با فروش نفت ایران دست به اقدامات بسیار گسترده‌تر بزند.

او در همین سال طرح مشابه دیگری نیز با نام «قانون پایان دادن به تروریسم ایرانیان» به سنا ارائه کرده که شبیه به طرح دیگرش، در تقویم مجلس سنا برای بررسی قرار دارد. این طرح هم اگر تصویب شود گستره تحریم‌های ایران به‌ویژه مقابله با کسانی که این تحریم‌ها را نادیده می‌گیرند، افزایشی قابل توجه پیدا خواهد کرد.

روبیو در جریان تنش‌های اخیر در خاورمیانه هم ساکت نبوده و بارها در دفاع از اسرائیل صحبت کرده است. او مشخصا، بعد از این‌که اسرائیل به کنسولگری ایران در دمشق حمله کرد و گزارش‌هایی درباره تصمیم تهران برای اجرای یک عملیات تلافی‌جویانه منتشر شد، در اظهارنظری معروف گفت که اسرائیل از زمان آخرین جنگ اعراب و اسرائیل در سال ۱۹۷۳ تاکنون، با چنین تهدید بزرگی روبه‌رو نبوده است. او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «اسرائیل فورا با حمله‌ای به مراتب بزرگتر در داخل خاک ایران، این حمله را تلافی خواهد کرد.»

مارکو روبیو، که از کوبایی‌های مهاجر است، از دشمنان سرسخت حکومت کمونیستی کوباست و وقتی صحبت از سیاست خارجی آمریکا در برابر ایران است، معتقد است که واشنگتن باید سیاست‌ مشت آهنین را پی بگیرد؛ دقیقا همان سیاستی که به باور او باید در ارتباط با کوبا پی‌گرفته شود.

کارنامه مایکل والتز، که عضو مجلس نمایندگان آمریکاست، از این جهت شباهت بسیاری به مارکو روبیو دارد. او در سال ۲۰۲۱ یکی از نویسندگان نامه سرگشاده جمعی بود که با امضای ۱۴۰ نماینده از دو حزب جمهوریخواه و دموکرات منتشر شد و در آن از دولت بایدن درخواست شد تا «بلندپروازی‌های هسته‌ای ایران، برنامه موشک‌های بالستیک و حمایت ایران از تروریسم» را نادیده نگیرد.

او بارها، به‌ویژه در دو سال اخیر، از سیاست‌های دولت بایدن انتقاد کرد. موضع آقای والتز همواره این بوده که دولت آمریکا در مقابل ایران به اندازه کافی از خود شدت عمل نشان نمی‌دهد و این موضوع موجب شده تا حکومت ایران، دسترسی بیشتری به منابع مالی داشته باشد. او حتی در ژوئن ۲۰۲۴ تلاش کرد که فائق زیدان، رئیس شورای عالی قضایی عراق، به اتهام روابط نزدیک و «سرسپردگی» به ایران، تحریم شود.

هر دوی این سیاستمداران، در بسیاری دیگر از موضوعات سیاست خارجی هوادار شکلی از جریان اصلی ایده‌های جمهوریخواهان هستند که هیچ شباهتی به دکترین انزواطلبانه ترامپ ندارد. دونالد ترامپ در دوره پیشین نیز، بعضی از مهره‌های کلیدی سیاست خارجی‌اش را از میان چهره‌هایی مشابه – مانند جان بولتون یا مایک پومپئو – انتخاب کرده بود.

در دوره پیشین، این گروه از سیاستمداران در برخی از سیاست‌ها – مشخصا در خاورمیانه و سیاست‌های مرتبط با امنیت اسرائیل – رویکرد سنتی‌شان را پی گرفتند، اما در موضوعاتی مانند ناتو، اتحادیه‌ اروپا و روابط با روسیه، دنباله‌رو نظرات متفاوت ترامپ بودند.

انتظار می‌رود که این‌بار هم در صورت انتخاب مارکو روبیو و مایکل والتز، آن‌ها رویکردی مشابه در‌پیش‌بگیرند. بدین معنا که وقتی صحبت از مهار ایران و «تضمین امنیت اسرائیل» است، انتظار این است که دست چهره‌هایی مانند مارکو روبیو برای پیگیری کارزار «فشار حداکثری» علیه ایران باز باشد و حتی سیاست کاستن از حضور نظامی آمریکا در سطح بین‌المللی نیز، در خاورمیانه با استثناهایی روبه‌رو شود.