چرا بسیاری از اهالی شرق آسیا، دین‌شان را تغییر می‌دهند؟

نتایج یک پژوهش نشان می‌دهد که بعضی کشورهای شرق آسیا، از نظر میزان تغییر دین یا بی‌دین‌شدن شهروندان، در صدر کشورهای جهان هستند.

«جون» در خانواده‌ای مسیحی در کره جنوبی بزرگ شده است. اما مثل بسیاری دیگر از شهروندان این کشور، باورهای دینی‌اش حالا، هیچ شباهتی به دوران کودکی‌اش ندارند. او حالا خود را ندانم‌گرا (آگنوستیک) معرفی می‌کند.

جون از پشت خط تلفن از سئول می‌گوید: «نمی‌دانم که چه چیزی در آن طرف جهان وجود دارد. شاید خدایی باشد و شاید هم به این شکل نیست و یک چیز فراطبیعی باشد».

پدر و مادر جون هنوز به مسیحیت اعتقاد دارند و او می‌گوید اگر با خبر شوند او که ایمانش را از دست داده، «به‌شدت غمگین» خواهند شد. او نمی‌خواهد که آنها را برنجاند و به همین دلیل درخواست کرد که برای معرفی‌اش از نام مستعار استفاده کنیم.

تجربه و باورهای جون در واقع بازتابی است از نتایج یک تحقیق جدید که یک موسسه پژوهشی در آمریکا، به نام «مرکز تحقیقات پیو»، انجام داده است. نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که میزان روی‌برگردانی از دین یا تغییر دین در بعضی از کشورهای شرق آسیا، بالاترین سطح در جهان است.

در این تحقیق از ۱۰ هزار نفر سوال شده و بسیاری از آن‌ها گفتند که باورهای دینی‌شان در حال حاضر با اعتقادهایی که با آنها بزرگ شدند، یکی نیست.

هنگ‌کنگ و کره جنوبی در صدر فهرست قرار دارند. در این دو کشور، ۵۳ درصد از پاسخ‌دهندگان گفتند که یا دینشان را تغییر داده‌اند، یا این‌که به کلی بی‌دین شده‌اند. این آمار در تایوان ۴۲ درصد و در ژاپن ۳۲ درصد بود.

این در حالی است که در یک نظرسنجی مشابه در سال ۲۰۱۷ در اروپا، در هیچ یک از کشورهای آن منطقه میزان کسانی که دین‌ خود را تغییر داده‌اند یا ایمان‌شان را از دست داده‌اند، از ۴۰ درصد فراتر نمی‌رفت. یا در آمریکا، در نظرسنجی که پارسال انجام شد، تنها ۲۸ درصد گفتند که دین‌شان را تغییر داده‌اند یا بی‌دین شده‌اند.

برای جون، تحول در نظراتش همزمان بود با خروج او از خانه و روبه‌رو شدن با ایده‌هایی جدید. او در خانواده‌ای بزرگ شده بود که همگی در ساعت شش صبح از خواب بیدار می‌‌شدند و « با هم آیه‌هایی از انجیل را می‌خواندند.»

می‌گوید: «هر صبح شبیه به مراسم نماز خصوصی بود». ۱۹ سالگی، خانه‌اش را ترک کرد و رفت‌و‌آمدش به یکی از بزرگترین کلیساهای سئول آغاز شد؛ یک ابرکلیسا که هزاران نفر عضوش هستند. در این کلیسا برای تفسیر انجیل به آنچه در متن آمده باور دارند و بسیاری تفاسیر دیگر را رد می‌کنند. به همین دلیل به عنوان مثال آن‌ها نظریه تکامل بشر را قبول ندارند.

این باورها با نظریه‌های علمی که جون می‌خواند، سازگار نبودند. ضمن این‌که جهان‌بینی او در یک مسیر دیگر نیز تغییر کرد.

او می‌گوید: «من فکر می‌کنم در مسیحیت، یک حس بسیار قوی سیاه و سفید وجود دارد، درست و غلط. اما بعد از این‌که با جامعه روبه‌رو شدم و آدم‌هایی با گذشته‌های متفاوت را ملاقات کردم، فهمیدم که جهان بیشتر شامل آن بخش‌های خاکستری است».

جون می‌گوید که نیمی از دوستانش در حال حاضر به دینی که با آن بزرگ شده‌اند، باور ندارند؛ به ویژه آن‌ها که مسیحی بوده‌اند.

و البته این تنها مسیحیت نیست که در اطراف او، طرفدارانش را از دست می‌دهد. ۲۰ درصد از کسانی که به عنوان بودایی بزرگ شده بودند، حالا از این دین روی گردانده‌اند. در ژاپن و هنگ‌کنگ این عدد ۱۷ درصد است.

برخی از شهروندان این منطقه به دین‌های دیگر روی می‌آورند. به عنوان مثال در کره جنوبی، ۱۲ درصد به جمعیت مسیحیان اضافه شده است. همچنین بر عده بودایی‌ها هم پنج درصد افزوده شده و آن‌ها پیروان جدید پیدا کرده‌اند. در هنگ‌کنگ، مسیحیان و بودایی‌ها، با رشد به ترتیب ۹ درصد و ۴ درصد روبه‌رو بوده‌اند.

اما بزرگترین گروه در میان کسانی که هویت دینی خود را تغییر می‌دهند، کسانی هستند که بعد از تغییر دین، دیگر خود را پیرو هیچ دینی نمی‌دانند. آمار این گروه در بعضی کشورهای شرق آسیا، از همه کشورهای جهان بیشتر است.

در هنگ‌کنگ ۳۷ درصد و در کره جنوبی، ۳۵ درصد از پاسخ‌دهندگان گفته‌اند که دیگر به هیچ دینی باور ندارند. این در حالی است که مثلا در نروژ، میزان بی‌دین‌ها ۳۰ درصد و در آمریکا این میزان ۲۰ درصد است.

اما به رغم آن‌چه که موجی از افزایش سکولار‌شدن به نظر می‌رسد، هنوز عده قابل توجهی از مردم در سراسر این منطقه می‌گویند که در مناسک و مراسم مذهبی شرکت می‌کنند. در همه کشورهایی که این نظرسنجی در آن‌ها انجام شد، بیش از نیمی از کسانی که گفتند بی‌دین هستند، تایید کردند که در ۱۲ ماه گذشته در یک مراسم مذهبی برای احترام به نیاکانشان شرکت کرده‌اند. و بسیاری از کسانی که در سراسر این منطقه از آن‌ها نظرسنجی شد، گفتند که به نوعی از خدا، یا چندین خدا یا موجوداتی که دیده نمی‌شوند، باور دارند.

هیچ کدام از این نتایج برای سه-وونگ کوو، که دین‌پژوه است، تعجب‌آور نبود. او که از سئول با بی‌بی‌سی مصاحبه کرد، می‌گوید که پذیرش بخش‌هایی مختلف از ادیان گوناگون، با تاریخ این منطقه تطبیق دارد.

او می‌گوید: «از زاویه تاریخی به مساله نگاه کنیم، در شرق آسیا همواره تمایل کمی به هویت اختصاصی مذهبی وجود داشته. تائوئیست بودن، به این معنا نبود که نمی‌توان همزمان بودایی یا کنفوسیوس‌گرا باشیم. این مرزبندی‌ها بسیار مبهم‌تر از وضعیتی بود که در غرب وجود داشت.»

تنها در قرن ۱۹ و بعد از افزایش تماس و تبادل با غرب بود که مفهوم دین به شکل امروزی آن، وارد منطقه شرق آسیا شد.

آقای کوو می‌گوید که توانایی داشتن چندین هویت و سنت، چیزی بود که هرگز به معنای واقعی از این منطقه بیرون نرفت.

او همین پدیده را در زندگی شخصی خودش هم تجربه کرده است. مادرش هم تاکنون چندین بار دین‌اش را تغییر داده است.

او می‌گوید: « آخرهفته او در کلیسای کاتولیک منطقه ما ثبت نام کرد. مطمئن بودم که او یکشنبه که بیاید به کلیسا خواهد رفت. اما به من گفت که یکشنبه قرار است برای جلسه دعای شفا به یک کلیسای اونجلیک (مسیحیان انجیلی) محلی برود.»

آقای کوو از مادرش پرسیده:‌ «پس کلیسای کاتولیک چه شد، مامان؟» و مادرش هم در پاسخ گفته در این لحظه او بیش از هر چیزی به شفا نیاز دارد.

مادر آقای کوو، «می‌خواست به کلیسای کاتولیک‌ها برود، چون مدتها کاتولیک بود. نمی‌دانم چطوری، ولی وقتی او فکر می‌کند که به نوع خاصی از مداخله فیزیکی نیاز دارد (مثلا وقتی می‌خواهد که بیماری‌اش درمان شود)، آن وقت به سراغ مکتب‌های دیگر می‌رود.».