تجمع دانشجویان پس از حکم تاریخی دادگاه تورین؛ «سفارت ایتالیا در تهران هنوز وقت ویزا نمیدهد»
یک هفته پس از صدور حکم تاریخی دادگاهی در تورین ایتالیا که وزارت خارجه و سفارت این کشور در تهران را ملزم به تعیین وقت و بررسی درخواستهای ویزای دانشجویان ایرانی کرد، گزارشهای دریافتی بیبیسی فارسی حاکی از آن است که مشکلات هنوز پابرجاست و دانشجویان معترض دیروز، پنجشنبه ۲۲ آبان (۱۳ نوامبر)، بار دیگر مقابل سفارت ایتالیا در تهران تجمع کردند.
یکی از دانشجویان میگوید: «به رغم حکم دادگاه تورین برای الزام سفارت به دادن وقت برای ویزا، تا این لحظه سفارت و کنسولگری ایتالیا این حکم را انکار میکند.»
دادگاهی در تورین در ۷ نوامبر، ۱۶ آبان و پس از شکایت یک دانشجوی ایرانی و انجمن مطالعات حقوقی مهاجرت با تبعیضآمیز خواندن رویه جاری، به وزارت خارجه و سفارت ایتالیا در تهران تا ۳۰ نوامبر، ۹ آذر فرصت داده است تا تمام مراحل لازم از جمله تعیین وقت ملاقات برای بررسی درخواست ویزا را برای صدها دانشجوی ایرانی که در سال تحصیلی جاری در دانشگاههای ایتالیا ثبتنام کردهاند، انجام دهند.
شکایت حقوقی دانشجوی ایرانی که در دانشگاه جنوا پیشثبتنام کرده بود بر این پایه استوار بود که او نتوانسته بود از طریق پلتفرم ویزامتریک وقت بگیرد و حتی مراجعه حضوریاش به سفارت بینتیجه مانده بود.
در بخشی از متن حکم آمده است: «این رویه "ماهیتاً تبعیضآمیز" است، چون دانشجویان ایرانی پیشثبتنامشده در دانشگاههای ایتالیا نتوانستند به دلیل محدودیتهای غیرمنطقی و انحصاری (فقط آنلاین و فقط چند روز) درخواست خود را ثبت کنند.» قاضی اعلام کرده است که در رویه فعلی «نشانههایی از تبعیض وجود دارد، زیرا با دانشجویان ایرانی نسبت به دانشجویان ایتالیایی یا سایر ملیتها بهطور متفاوتی رفتار شده است.»
رای قاضی با استناد به ماده ۳۹ قانون مهاجرت صادر شده است که در دسترسی به آموزش عالی باید میان اتباع خارجی و شهروندان ایتالیایی برابری تضمین شود.
تجمعات مقابل سفارتخانه ایتالیا و همچنین آلمان در تهران بخشی از یک رشته اعتراضات مداوم در ماههای اخیر بوده است که دانشجویان را به دلیل بسته شدن و تاخیرهای طولانی در سیستم نوبتدهی ویزا، با پلاکارد و بنرهای دوزبانه به خیابان کشانده است. صدها نفر از دانشجویان نگرانند که با این تاخیرها، سال تحصیلی ۲۰۲۶-۲۰۲۵ را از دست بدهند.
در حکم قاضی دادگاه مدنی تورین تاکید شده است که این اقدام نقض حقوق قانونی است و عدم اجرای حکم میتواند جرم کیفری محسوب شود. این پرونده پس از آن آغاز شد که دهها دانشجوی ایرانی پذیرفته شده در دانشگاههای ایتالیا، به ویژه دانشگاه پلیتکنیک تورین، با موانع بوروکراتیک و تأخیرهای طولانیمدت در روند دریافت ویزای تحصیلی مواجه شدند. بسیاری از این دانشجویان ماهها در انتظار تعیین وقت ملاقات در سفارت ایتالیا در تهران ماندند، در حالی که مهلت ثبتنام و شروع کلاسهای درس میگذشت.
طبق حکم، وزارت خارجه و سفارت ایتالیا موظفاند فورا برای متقاضیان ایرانی وقت ملاقات صادر کنند و روند بررسی ویزا را سرعت بخشند. دادگاه تأکید کرده که دانشجویان ایرانی نسبت به سایر ملیتها با تبعیض مواجه شدهاند. همچنین سفارت باید سازوکاری ایجاد کند که تا ۳۰ نوامبر (۹ آذر) وقت فوری برای تمام دارندگان پذیرش صادر شود تا فرصت ثبتنام سال تحصیلی ۲۰۲۵–۲۰۲۶ از دست نرود.
این حکم بازتاب گستردهای در رسانههای اصلی ایتالیا از جمله روزنامههای «کوریره دلا سرا»، «لا رپوبلیکا» و «لا استامپا» داشته است و کارشناسان آن را یک پیروزی مهم و بسترساز رویهای جدید برای حقوق دانشجویان بینالمللی توصیف کردند.
ایتالیا از دیرباز یکی از مقاصد مهاجرت تحصیلی و اقامت ایرانیان بوده است. دانشگاههای دولتی ایتالیا از جمله بولونیا، پلیتکنیک میلان، ساپینزا رم و پیزا از معتبرترین دانشگاههای اروپا هستند و شهریه آنها هنوز نسبت به دیگر کشورهای اروپایی بهصرفهتر است؛ موضوعی که با سقوط ارزش ریال در سالهای گذشته برای بسیاری از دانشجویان و خانوادههایشان بیش از پیش تعیینکننده است.
بر اساس آخرین دادههای گزارش وزارت دانشگاه و تحقیقات ایتالیا، در مجموع حدود ۱۳ هزار دانشجوی ایرانی در دانشگاههای ایتالیا مشغول به تحصیل هستند که این، بزرگترین جمعیت دانشجویان بینالمللی در این کشور است. پس از ایران، ترکیه و چین هرکدام با حدود ۶ هزار دانشجو در رتبههای بعدی قرار دارند.
