«زیبای خفته ایتالیا» در آستانه سقوطی باورنکردنی

ایتالیا باشگاه‌های نمادین و مشهور بسیاری از جمله آث میلان، اینترمیلان، یوونتوس، ناپولی، لاتزیو و آ اس رم را دارد. نام‌هایی که سر زبان بسیاری از هواداران فوتبال این کشور است. برای آنها که علاقه‌مندی‌شان دست‌کم به سه دهه گذشته باز‌می‌گردد، سمپدوریا هم در این فهرست قرار دارد.

بین سال‌های ۱۹۸۴ تا ۱۹۹۴، سمپدوریا شش عنوان قهرمانی مهم کسب کرد و بازیکنان بزرگی مانند ترور فرانسیس، روبرتو مانچینی، جان‌لوکا ویالی، رود گولیت و دیوید پلات، پیراهن این باشگاه را به تن کردند.

لقب سمپدوریا در ایتالیا با توجه به پیراهن آبی رنگ و حلقه سفید و قرمز دور آن، «بلوچرکیاتی» است. این باشگاه در آن دوران چنان جایگاه برجسته فرهنگی‌ به دست آورد که رقابت با آن دشوار بود.

با این حال، این روزها سمپدوریا در دسته دوم فوتبال ایتالیا دست‌وپا می‌زند و برای اولین بار با خطر سقوط به دسته سوم روبه‌روست. اما کجای کار برای این باشگاه نماد فوتبال ایتالیا اشتباه پیش رفت تا به چنین روزی بیفتد؟

آغاز فروتنانه

برخلاف بسیاری از باشگاه‌های ایتالیا، که هواداران پرشوری دارند، سمپدوریا نسبتاً تازه‌وارد محسوب می‌شود.

شهر بندری جنوا در شمال ایتالیا سابقه‌ای پرافتخار در فوتبال دارد. رقیب همشهری سمپدوریا، یعنی باشگاه جنوا در سال ۱۸۹۳ تأسیس شد و قدیمی‌ترین تیم فعال ایتالیا است.

آخرین قهرمانی جنوا در بالاترین سطح فوتبال ایتالیا، ۲۱ سال پیش از تأسیس سمپدوریا بود؛ تیمی که در سال ۱۹۴۶ با ادغام دو تیم متوسط جنوایی، «سمپیردارنزه» و «آندریا دوریا» شکل گرفت. همین ادغام دلیل طراحی ویژه و نماد پیراهن این تیم شد.

رنگ آبی از آندریا دوریا و بخش میانی سفید، قرمز و مشکی از سمپیردارنزه الهام گرفته شد.

سمپدوریا همیشه از ورزشگاه لوییجی فراریس به طور مشترک با رقیبش جنوا استفاده می‌کرد، اما به مدت ۳۸ سال هیچ موفقیتی که شایسته یکی از باشکوه‌ترین ورزشگاه‌های ایتالیا باشد، به‌دست نیاورد تا اینکه همه‌ چیز در سال ۱۹۸۴ تغییر کرد.

دوقلوهای گلزن و سال‌های طلایی

پیش از فصل ۵-۱۹۸۴، تنها افتخار سمپدوریا، قهرمانی سری بی در فصل ۷-۱۹۶۶ بود.

اما از سال ۱۹۸۴ و به مدت یک دهه، سمپدوریا بیش از هر تیم دیگری در آن دوره، چهار بار قهرمان جام حذفی ایتالیا شد. سمپدوریا همچنین توانست قهرمان سری آ و فاتح جام برندگان جام اروپا شود و به فینال جام باشگاه‌های اروپا (نمونه قبلی لیگ قهرمانان) راه یابد.

پائولو مانتووانی پس از رسیدن به ریاست باشگاه در سال ۱۹۷۹، تیمی متوسط را مدعی در تمام رقابت‌ها کرد.

مانتووانی که ثروتش را از صنعت نفت به دست آورده بود، سرمایه‌گذاری‌ کلان اما هوشمندانه‌ای کرد و سمپدوریا را به قله‌های بی‌سابقه‌ رساند.

بازیکنان بزرگی مانند ترور فرانسیس، گراهام سونس و لیام بریدی جذب شدند، اما آنچه بیش از همه جواب داد، خرید استعدادهای جوان ایتالیایی بود.

روبرتو مانچینی ۱۷ ساله در ۱۹۸۲ از بولونیا و دو سال بعد جان‌لوکا ویالی ۱۹ ساله از کرمونزه آمدند. این دو در خط حمله، لقب دوقلوهای گلزن را گرفتند و توانستند در بازی برگشت فینال کوپا ایتالیا ۸۵-۱۹۸۴ گلزنی کرده و اولین جام مهم تاریخ سمپدوریا را بدست آورند.

مانچینی و ویالی، اولین بار در تیم‌ جوانان ایتالیا با هم آشنا شدند و دوستی عمیقی بین آن‌ها شکل گرفت، رفاقتی که در تیم سمپدوریا ادامه یافت و به اتحاد تیمی بیشتر منجر شد.

مانچینی پیش از درگذشت ویالی بر اثر سرطان لوزالمعده در سال ۲۰۲۳ گفت: «رابطه ما بسیار فراتر از دوستی است. او تقریباً مثل برادرم است.»

در کنار جان‌لوکا پالیوکا، دروازه‌بان تیم، در دفاع پیترو ویِرکوود و مورنو مانینی و در خط میانی فاوستو پاری و آتیلیو لومباردو، اسکلت قدرتمند تیمی را شکل دادند که سه قهرمانی دیگر جام حذفی ایتالیا را کسب کرد و در فصل ۱-۱۹۹۰ با هدایت وویادین بوشکوف، توانست اولین و تنها قهرمانی‌اش در سری آ را جشن بگیرد.

استفان کاسیویچ، کارشناس فوتبال ایتالیا، می‌گوید: «مانتووانی همبستگی بی‌نظیری بین مجموعه‌ای استثنایی از بازیکنان ایجاد کرد. مجموعه‌ای که حتی باوجود پیشنهادهای مالی بهتر، تیم را ترک نکردند و به‌عنوان هسته اصلی تیم کنار هم ماندند.»

تیم بوشکوف در سال ۱۹۹۰ فاتح جام برندگان جام اروپا شد. اما با تنها یک ضربه ایستگاهی از رونالد کومان، قهرمانی جام باشگاه‌های اروپا در سال ۱۹۹۲ را به تیم رویایی بارسلونا با هدایت یوهان کرویف واگذار کردند.

اما موفقیت همیشه ماندگار نیست.

باشگاه از کار افتاد

به گفته دیوید فرینی، خبرنگار فوتبال ایتالیا، درگذشت مانتووانی در ۱۹۹۳ آغازی بود بر سقوط تدریجی سمپدوریا: «در دوره مانتووانی، استعدادهای بسیاری جذب شدند. او آن‌ها را در جنوا راضی نگه داشت، اما پس از مرگش و ناکامی در قهرمانی سری آ، این بازیکنان از تیم جدا شدند.»

در سال ۱۹۹۲، سمپدوریا جان‌لوکا ویالی را به دوازده میلیون پوند، که آن زمان رکورد جهانی محسوب می‌شد، به یوونتوس فروخت. اینتر میلان هم در سال ۱۹۹۴، پالیوکا را با هفت میلیون پوند جذب کرد. آن هم در آن زمان برای جذب دروازه‌بان رکورد محسوب می‌شد.

مانچینی همراه با اسون گوران اریکسون، که در سال ۱۹۹۲ جایگزین بوشکوف شده بود، در سال ۱۹۹۷ راهی لاتزیو شدند و ویرکوود به یوونتوس پیوست.

ستاره‌های باتجربه‌ای مانند رود گولیت و دیوید پلات دوره‌ای کوتاه به سمپدوریا پیوستند، اما این باشگاه دیگر جذابیت سابق را نداشت.

انریکو مانتووانی، ریاست باشگاه را بر عهده گرفت اما نتوانست موفقیت‌های پدرش را تکرار کند و پس از قهرمانی در کوپا ایتالیا فصل ۴-۱۹۹۳، روند نزولی تیم آغاز شد و سرانجام در سال ۱۹۹۹، سمپدوریا به دسته دوم سقوط کرد.

اوضاع با ورود ریکاردو گارونه، کارآفرین محلی، به عنوان رئیس باشگاه بهتر شد. او در سال ۲۰۰۳ سمپدوریا را به سری آ بازگرداند و ستارگان آینده‌داری چون فابیو کوالیارلا و آنتونیو کاسانو را به خدمت گرفت.

بهترین نتیجه سمپدوریا در قرن بیست و یکم، حضور در فینال کوپا ایتالیا فصل ۹-۲۰۰۸ و کسب رتبه چهارم «سری آ» در فصل بعد آن بود.

ماسیو فررو، تهیه‌کننده جنجالی سینما، در سال ۲۰۱۴ باشگاه را همراه با بدهی‌های رو به افزایشش خرید. اما آنچه در ادامه رخ داد، فروش بهترین بازیکنان، عدم هزینه برای خرید بازیکنان جایگزین و درگیری مداوم با خطر سقوط بود.

کاسیویچ می‌گوید: «او بیشتر به فکر وجهه شخصی‌ خود به عنوان ستاره عجیب‌ و غریب یک شوی واقع‌گرایانه بود تا موفقیت سمپدوریا.»

در دسامبر ۲۰۲۱، فررو به اتهام تخلفات مالی و ورشکستگی (که ارتباطی با باشگاه نداشت) دستگیر و زندانی شد و از ریاست باشگاه استعفا کرد.

نیما تولایی، خبرنگار ایرانی‌‌تبار فوتبال ایتالیا و از مجریان پادکست فوتبال ایتالیا، می‌گوید: «باشگاه عملاً از کار افتاده بود و شبیه خانه‌ای پوشالی شده بود.»

با وجود کمبود منابع مالی و خودداری فررو از واگذاری باشگاه، سمپدوریا در سال ۲۰۲۲ توانست به‌سختی از سقوط به «سری بی» نجات یابد.

اما سرانجام در سال ۲۰۲۳، درحالی‌که گزارش‌هایی از پرداخت‌نشدن دستمزد بازیکنان منتشر شده بود، این تیم به دسته پایین‌تر سقوط کرد.

درحالی‌که سمپدوریا در آستانه ورشکستگی و سقوط به دسته چهارم قرار داشت، کنسرسیومی به رهبری آندره‌آ رادریتزانی، مالک سابق لیدز یونایتد، و متیو مانفردی، سرمایه‌گذار مستقر در لندن و مدیر شرکت «جستیو کاپیتال»، باشگاه را خرید.

بنا بر ادعای این شرکت، آنها و سرمایه‌گذاران‌شان مالک ۹۹/۹۶ درصد از سهام باشگاه هستند و گزارش‌ها مبتنی بر مالکیت ‌جوزف تای وی جین، تاجر سنگاپوری، را رد کرده‌اند.

سقوط باورکردنی نیست

آندره‌آ پیرلو، بازیکن فاتح جام جهانی با ایتالیا، در فصل ۲۴-۲۰۲۳ به عنوان سرمربی سمپدوریا منصوب شد.

تیم او،‌ پس از شروعی فاجعه‌بار، در یازده بازی پایانی خود هفت پیروزی کسب کرد و توانست با قرار گرفتن در جایگاه هفتم سری بی راهی پلی‌آف شود، جایی که در مرحله مقدماتی دو بر صفر مغلوب پالرمو شد.

شرکت جستیو کاپیتال در اولین فصل مالکیت خود، حدود ۴۵ میلیون پوند سرمایه‌گذاری کرد، اما نتایج مطابق انتظار پیش نرفت.

مانفردی یک ماه پیش از حذف سمپدوریا در پلی‌آف، پیرلو را عضوی سرنوشت‌ساز در پروژه خود برای سمپدوریا توصیف کرده بود، اما تنها سه هفته پس از شروع فصل جدید، با دو شکست و یک تساوی او را اخراج کرد.

آندره‌آ سوتیل جانشین پیرلو شد و با وجود هدایت تیم در پیروزی مقابل جنوا در داربی «دلا لانترنا» با ضربات پنالتی، پس از چهار برد در چهارده بازی، او هم برکنار شد.

لئوناردو سمپلیچی در دسامبر به‌عنوان سرمربی جدید منصوب شد و فعلا با ۲ پیروزی، ۹ تساوی و ۴ شکست از پانزده بازی لیگ، همچنان در این سمت باقی مانده است. هر دو پیروزی او در ابتدای فوریه به دست آمد.

سمپدوریا در حال حاضر در رتبه هفدهم جدول بیست تیمی «سری بی» و با تنها دو امتیاز بالاتر از منطقه سقوط مستقیم قرار دارد.

در شرایط فعلی، یک پلی‌آف دو مرحله‌ای تعیین خواهد کرد که آیا این تیم برای اولین بار به سری سی سقوط خواهد کرد یا نه.

فرینی می‌گوید: «سقوط به سری سی، پس از تمام تلاش‌ها برای حفظ باشگاه، غیرقابل تصور است. مانفردی نمی‌خواهد نامش در تاریخ به عنوان مالکی ثبت شود که سمپدوریا را به دسته سوم فرستاده است.»

از نظر نیما تولایی، تنها اجتناب از سقوط کافی نیست: «آن‌ها باید یک پروژه درست با مدیریت ورزشی و سرمربی مناسب بسازند تا تیم را به سری آ بازگردانند. سمپدوریا زیبای خفته است.»