افزایش شدید تدابیر امنیتی در پکن پیش از «لحظه بزرگ» رئیس‌جمهور چین

در مرکز پکن صحنه برای نمایش پر زرق و برق قدرت و توان نظامی چین با رهبری شی جین‌پینگ آماده شده است.

هشت پرچم بزرگ چین در اهتزازند و در میان آنها تصویر مائو تسه تونگ، بنیانگذار چین کمونیست، بر فراز دروازه صلح آسمانی مشرف به میدان تیان‌آن‌من، یکی از بزرگترین میدان‌های جهان، به چشم می‌خورد.

زیر آنها ردیف‌هایی از صندلی‌هایی دیده می‌شوند که برای ۲۶ رئیس دولت خارجی، از جمله ولادیمیر پوتین از روسیه و کیم جونگ اون از کره شمالی، رزرو شده‌اند؛ رهبرانی که حضورشان یک پیروزی دیپلماتیک برای شی محسوب می‌شود.

آن سوی خیابان و نزدیک تالار بزرگ خلق، دو مجموعه گل‌آرایی عظیم به مناسبت پایان جنگ جهانی دوم در کنار صندلی‌هایی برپا شده‌اند که حدود ۵۰ هزار مدعو روی آنها خواهند نشست.

روز دوشنبه در آخرین روز آماده‌سازی مراسم، خیابان چانگ‌آن، شاهراه چند بانده‌ای که از میان میدان می‌گذرد، بار دیگر برای عموم باز شد. رانندگان و دوچرخه‌سواران گوشی‌های آیفون خود را بالا گرفته بودند و تلاش می‌کردند تا تصویر این صحنه‌آرایی را ثبت کنند.

ظاهرا این رژه به مناسبت هشتادمین سالگرد تسلیم ژاپن در جنگ دوم جهانی و پیروزی چین بر یک نیروی اشغالگر است. اما برای شی، این رژه چیزی فراتر از مراسم یادبود است.

این هفته‌ای بزرگ برای اوست با چندین مورد از اولین تجربه‌ها. آقای شی، نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، را قانع کرد تا برای اولین بار در هفت سال گذشته، در آخرهفته به چین سفر کند و یک رابطه اقتصادی و استراتژیک کلیدی را از سر بگیرد.

بیش از ۲۰ تن از رهبران کشورهای جهان در اجلاس سازمان همکاری شانگهای شرکت کردند تا بزرگترین گردهمایی تاریخ این سازمان رقم بخورد. این همچنین اولین حضور یک رهبر کره شمالی از سال ۱۹۵۹ در یک رژه نظامی چین خواهد بود.

این گونه است که رهبر چین در کانون توجه قرار گرفته است.

اجلاس سازمان همکاری شانگهای در تیانجین به او اجازه داده است تا قدرت خود را به نمایش بگذارد و چشم‌اندازی از نظم نوین جهانی ارائه دهد که امیدوار است آمریکا را به چالش بکشد. اکنون چشم‌ها به رژه در پکن دوخته شده است که هدف از آن به نمایش گذاشتن توانایی رو به رشد چین برای رقابت با ایالات متحده در هرگونه درگیری احتمالی است.

رهبران ایران، مالزی، میانمار، مغولستان، اندونزی، زیمبابوه و کشورهای آسیای میانه شاهد آرایش و رژه منظم ارتش چین خواهند بود و نگاهی اجمالی به اقلامی دارند که به گفته منابع چینی، شامل سلاح‌های جدید مافوق صوت و پهپادهای زیرآبی بدون سرنشین خواهد بود. تنها رهبران غربی حاضر در این مراسم از صربستان و اسلواکی هستند که به چین آمده‌اند.

حضور کیم جونگ اون که خبرش پایان هفته پیش اعلام شد، غافلگیرکننده بود و قطار زرهی و کاروان موتوری معمول او در احاطه محافظان به جنبه نمایشی این مراسم می‌افزایند.

انتظار می‌رود شی جین‌پینگ، کیم و پوتین را در کنارش داشته باشد که این موضوع به ناچار منجر به این خواهد شد که تیتر رسانه‌ها یا تحلیلگران غربی آنها را «محور تلاطم» توصیف کنند.

در حالی که این رژه نمایشی از قدرت چین و نفوذ شی جین‌پینگ به عنوان یک رهبر جهانی است، یک پیام داخلی واضح نیز در آن وجود دارد: احساس غرور و تاکید بر میهن‌پرستی.

چین جنگ جهانی دوم را «جنگ مقاومت مردمی علیه تجاوز ژاپن» توصیف می‌کند، اگرچه بخش زیادی از این مقاومت نه از سوی حزب کمونیست، بلکه از سوی ملی‌گرایانی صورت گرفت که بعدها جنگ داخلی را به مائو و نیروهایش باختند و تا حد زیادی از حافظه ملی مردم چین پاک شده‌اند.

در آستانه سالگرد، چندین فیلم به نمایش درآمده است که این مبارزه را به تصویر می‌کشند و برخی از آنها پرفروش بوده‌اند. رسانه‌های دولتی نیز در حال انتشار گزارش‌هایی برای «ترویج دیدگاهی صحیح از تاریخ جنگ جهانی دوم» هستند.

این کارزار باعث اصطکاک‌هایی با ژاپن شده است. هفته گذشته، چین به ژاپن اعتراض کرد؛ به دلیل گزارش‌هایی مبنی بر اینکه ژاپن از دولت‌های اروپایی و آسیایی خواسته بود در رژه نظامی شرکت نکنند.

به نظر می‌رسد همه اینها بخشی از یک فراخوان برای بسیج ملت باشد، زیرا چین با چالش‌هایی مانند رکود اقتصادی و بیکاری جوانان و سقوط قیمت مسکن دست‌وپنجه نرم می‌کند. تقاضای اقتصادی ضعیف است و جدیدترین داده‌ها نشان می‌دهند که تعرفه‌های ترامپ به تولید کارخانه‌ها آسیب رسانده است. مبارزه با فساد همچنان ادامه دارد و گزارش‌هایی مبنی بر بازجویی از مقام‌های عالی‌رتبه منتشر شده است.

نارضایتی، حتی سرخوردگی، به‌ویژه در میان جوانان متداول است و این نارضایتی حتی در اینترنت چین که به‌شدت کنترل‌ می‌شود هم نفوذ کرده است.

هراس از سرایت ابراز نارضایی در فضای مجازی به دنیای واقعی، تا حدودی علت این تدارکات بسیار حساس بوده است؛ تدارکاتی که به نمایش کنترل حزب بر پایتختی با بیش از ۲۱ میلیون نفر جمعیت تبدیل شده است. با نزدیک شدن به زمان رژه، شهر ساکت‌تر شده است.

اسکنرهای امنیتی فرودگاهی در ورودی‌های بعضی ادارات نصب شده‌اند. ورود هرگونه پهپاد ممنوع است و ماموران دولتی در مواردی چندین بار به خانه خبرنگاران بین‌المللی مراجعه کرده‌اند تا مطمئن شوند که وضعیت را خوب درک می‌کنند.

در ورودی‌ پل‌ها و روگذرها، نگهبانان ۲۴ ساعته مستقر شده‌اند تا از هرگونه اعتراضی جلوگیری کنند؛ برخی از آنها لباس ارتشی به تن دارند.

سه سال پیش، هنگامی که حزب کمونیست برای سومین دوره آقای شی را به عنوان رهبر خود انتخاب کرد، یک معترض بنری را بر فراز یک پل بزرگراه اصلی برافراشت که در آن از شی انتقاد کرده و خواستار برکناری او شده بود. او را فورا از آنجا بردند و ما هنوز نمی‌دانیم بر سر او چه آمده است.

اما آن رویداد از آن لحظه‌هایی است که حزب نمی‌خواهد خاطره‌اش دوباره زنده شود.

مقام‌های حزب کمونیست ماه‌ها صرف برنامه‌ریزی و آماده‌سازی اولین رژه نظامی خود در شش سال گذشته کرده‌اند. بیش از ۲۰۰ هزار پرچم در سراسر پایتخت برافراشته شده است.

گل‌آرایی‌های بیشتری که مبارزه چین علیه ژاپن را به تصویر می‌کشند، در کنار جاده‌ها و میدان‌های اصلی قرار گرفته‌اند. حتی یک «نورافشانی» جدید هم برپا شده است تا ساختمان‌های منطقه تجاری را حتی بیشتر از موارد عادی روشن کند.

دفتر فرماندهی رژه گفته‌ است: «اصل کلی... این است که تا حد امکان از ایجاد مزاحمت برای عموم خودداری شود.»

اما این رژه زندگی کسانی که در پکن زندگی می‌کنند را دگرگون کرده است.

در طول تمرین‌های هفتگی شبانه، صدای تانک‌ها در خیابان‌ها شنیده می‌شد و صدای رژه در مسیری بسیار دورتر از مسیر آن طنین‌انداز بوده است.

به افرادی که در نزدیکی خیابان چانگ‌آن، که به میدان تیان‌آن‌من منتهی می‌شود، زندگی می‌کنند، گفته شده است که از بالکن‌های خود دور بمانند تا اطمینان حاصل شود که تمرین‌ها به صورت مخفیانه برگزار می‌شوند.

مدارس و مشاغل و هتل‌های واقع در مسیر رژه برای دو روز آینده تعطیل خواهند بود. چندین تغییر در مسیر رفت‌وآمد و تعطیلی خطوط مترو هم عملا رفت‌وآمد و حمل‌ونقل به داخل مرکز شهر و خروج از آن را فلج کرده است.

حتی گرفتن یک دوچرخه شهری مشترک، که اغلب بهترین راه برای رفت‌وآمد در پکن است، می‌تواند دردسرساز باشد. معمولا صدها دوچرخه در بیرون ایستگاه‌های مترو و در امتداد پیاده‌روها صف کشیده‌اند اما اخیرا کارگران شهرداری آنها را جمع‌آوری کرده‌اند تا از مسیر رژه دورتر کنند.

تلاش برای کرایه کردن یک یا دو دوچرخه‌ای هم که از محل برده نشده‌اند بی‌فایده است چون دوچرخه‌ها از جایشان تکان نمی‌خورند.

گزارش‌هایی در گذشته منتشر شده است مبنی بر اینکه چین برای اطمینان از آبی بودن آسمان در روز رژه از علوم و هواپیما استفاده کرده است. هواپیماها می‌توانند با بارورسازی ابرها، آب‌وهوا را دستکاری کنند تا یک یا دو روز قبل از مراسم باران ببارد و مطمئن شوند که پس از آن، هوا صاف و آفتابی خواهد بود.

مشکل است که بدانیم آیا امسال از این روش استفاده شده است یا نه، اما اداره هواشناسی آسمانی صاف را پیش‌بینی می‌کند. مقام‌های پکن نمی‌خواهند در روز بزرگ برای رئیس‌جمهور شی هیچ چیزی مراسم را خراب کند.