چرا کیم جونگاون و پوتین به پکن میروند؟
منبع تصویر، AFP via Getty Images
روز چهارشنبه، در یک قدرتنمایی عظیم نظامی، موشکهای هستهای و تانکها از میدان تیانآنمن پکن عبور خواهند کرد و جنگندههای نسل پنجم به پرواز در خواهند آمد.
اما در رژه «روز پیروزی» چین، نگاهها بیشتر نه به فناوریهای رزمی به نمایشگذاشتهشده، بلکه به رهبر کره شمالی، کیم جونگ اون، و ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه خواهد بود که به دعوت شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، در این مراسم شرکت میکنند.
این دو رهبر جهان در سالهای اخیر به ندرت به خارج از کشور سفر کردهاند. با این وصف حضورشان در این مراسم که به مناسبت هشتادمین سالگرد پایان جنگ جهانی دوم برگزار میشود، چه چیزی را درباره روابط میان این سه کشور کلیدی و برنامههای آیندهشان به ما میگوید؟
کارشناسان بخشهای کرهای، روسی و چینی بیبیسی تحلیل خود را از این رژه ارائه میدهند.
اعتبار و گردشگری کرهای
منبع تصویر، AFP via Getty Images
جونا مون از بخش کرهای بیبیسی میگوید: «دیدار میان کیم و شی، نخستین دیدار آنها در نزدیک به شش سال گذشته خواهد بود.»
او میافزاید: «آخرین بار، کیم پیش از سفر به نشست هانوی در سال ۲۰۱۹ برای دیدار با دونالد ترامپ، رئیسجمهور وقت آمریکا، به چین سفر کرد و شی نیز در همان سال به پیونگیانگ رفت.»
این رویداد چندین مورد «نخستین» را به همراه دارد؛ از جمله این که برای مثال برای نخستین بار، رهبران کره شمالی، چین و روسیه همزمان با هم دیده خواهند شد.
این اتفاق برای رهبران اخیر کره شمالی غیرمعمول است، زیرا هم کیم جونگ اون و هم پدرش کیم جونگ ایل که رهبر قبلی کره شمالی بود، معمولاً به دیدارهای دیپلماتیک دو نفره محدود میشدند.
همچنین قابلتوجه است که از سال ۱۹۵۹ این نخستینبار است که یک رهبر کره شمالی درمراسم رژه نظامی چین شرکت میکند.
مون با اشاره به افزایش شدید قیمت برنج در کره شمالی میگوید: «این سفر در حالی انجام میشود که کره شمالی با مشکلات اقتصادی روبهروست و خود را برای سالگردهای سیاسی مهم آماده میکند، و در چنین شرایطی، کمک چین حیاتی است.»
کیم جونگ اون میخواهد مطمئن شود که کمکهای چین به این معنی است که هشتادمین سالگرد تأسیس حزب کارگران کره شمالی در ماه اکتبر و نهمین کنگره حزب که قرار است سال آینده برگزار شود به جای ریاضت اقتصادی، با شکوه و جلال برگزار خواهد شد.
منبع تصویر، Gamma-Rapho via Getty Images
اما کره شمالی با یک مشکل اقتصادی غیرمنتظره نیز مواجه است که نیازمند کمک چین است.
مون میگوید: «پیونگیانگ امیدوار است که بتواند شمار زیادی از گردشگران چینی را به منطقه تفریحی ساحلی تازه افتتاحشده وونسان-کالما جذب کند. که برای تحقق آن، به تائید حزب کمونیست چین نیاز دارد.
اما سفر رهبر کره شمالی به پکن، فقط درباره مسائل مالی نخواهد بود.
کیم معمولاً ترجیح میدهد در روابطش میان مسکو و پکن تعادل برقرار کند تا به هیچکدام وابستگی کامل نداشته باشد. این رویداد فرصت نادری برای او فراهم میکند تا در کنار هر دو دیده شود.
مون میگوید: « با همسویی کیم با شی و پوتین، او میخواهد خود را همرده ابرقدرتها نشان دهد و جایگاه مرکزی کره شمالی را در محور احتمالی چین–روسیه–کره شمالی برجسته کند.»
کیم جونگ اون حتی ممکن است امیدوار باشد که شی جینپینگ در مراسم سالگرد حزب کارگران کره شمالی در ماه اکتبر شرکت کند؛ حرکتی که جایگاه او را هم در داخل و هم در سطح بینالمللی ارتقاء خواهد داد.
اما این موضوع چه معنایی برای همسایه کره شمالی، یعنی کره جنوبی دارد؟
مون میگوید: «سفر کیم همچنین بهطور گسترده بهعنوان پاسخی راهبردی به همکاری روزافزون میان ایالات متحده، کره جنوبی و ژاپن تفسیر میشود. و نشانهای است از اینکه پیونگیانگ آماده تعمیق همراستایی سهجانبه خود با چین و روسیه است.»
مون هشدار میدهد: «اگر سفر کیم به مناسبت روز پیروزی باعث تقویت همکاری میان کره شمالی، چین و روسیه شود، پیامدهای آن برای وضعیت امنیتی کره جنوبی میتواند شدید باشد.»
او میگوید: «خطر افزایش همکاریهای عمیقتر و غیر رسمی میان پیونگیانگ، پکن و مسکو در زمینه سامانههای تسلیحاتی، فناوری نظامی، اطلاعاتی و لجستیکی، بهطور پیوسته در حال افزایش است.»
بازگشت روسیه به صحنه جهانی
منبع تصویر، Getty Images
آلکسی کالماکوف از بخش روسی بیبیسی میگوید برای پوتین، دعوت به پکن که کمی پس از نشست با دونالد ترامپ در آلاسکا انجام میشود، همانند نوایی دلپذیر است.
او میگوید: «روسیه برای سالها بهدلیل تهاجمش به اوکراین، بیش از پیش از جهان منزوی شده است. پوتین که زمانی در نشستهای گروه هفت همردیف دیگر رهبران بود، به چهرهای مطرود تبدیل شد و برایش حکم بازداشت بینالمللی صادر شد.»
اما اکنون در جریان دو تحول پیاپی، دو قدرت بزرگ جهانی برای او فرش قرمز پهن کردهاند.
کالماکوف میگوید: «تا همین اواخر، مقامهای روسی حتی نمیتوانستند چنین موفقیتی را در عرصه جهانی تصور کنند. اکنون، این یک واقعیت است.»
حضور در رژه پکن نه تنها جایگاه پوتین را در سطح بینالمللی تثبیت میکند، بلکه مردم روسیه را نیز درباره جایگاه بینالمللی کشورشان مطمئن خواهد ساخت.
کالماکوف میگوید: «دستدادنهای مکرر، در آغوشکشیدنهای دوستانه و فرش قرمز، همه برای این است که به افکار عمومی روسیه نشان داده شود که مسکو شریک کوچکتر پکن نیست، بلکه همسطح آن است.»
فراتر از روابط شخصی، جنبه مهم دیگری نیز در رژه «روز پیروزی» چین وجود دارد که به مناسبت هشتادمین سالگرد تسلیم ژاپن در جنگ جهانی دوم و پایان درگیری برگزار میشود.
کالماکوف میگوید: «نمایش قدرت در چین، پیامی مهم به جهان خواهد فرستاد: جنوب جهانی حول محور شی و پوتین متحد است و نیرویی است که باید جدی گرفته شود.»
همچنین پیامی مهم به کاخ سفید فرستاده خواهد شد، مبنی بر اینکه هرگونه تلاشی برای ایجاد شکاف میان مسکو و پکن شکست خواهد خورد.
کالماکوف میافزاید: «دوستی بدون محدودیت میان روسیه و چین کاملاً زنده و پابرجاست.»
نمایش قدرت نظامی چین
منبع تصویر، Getty Images
چین در این رژه خواهد کوشید تا به جهان نشان دهد که یک قدرت نظامی مدرن و جهانی است.
بخش چینی بیبیسی گزارش میدهد: «مقامهای چینی اعلام کردهاند که این رژه ۷۰ دقیقهای، نسل جدیدی از تسلیحات ارتش آزادیبخش خلق، از جمله سامانههای پیشرفته مافوق صوت، پدافند هوایی و موشکی، و موشکهای راهبردی را به نمایش خواهد گذاشت. همگی این تسلیحات از میان تجهیزات اصلی رزمی کنونی چین انتخاب شدهاند.»
پیش از مراسم، یک سخنگوی دولت گفته بود که مقدار قابلتوجهی از تجهیزات جدید برای نخستینبار به نمایش گذاشته خواهد شد.
این موضوع بهطور قطع توجه جهانیان را جلب خواهد کرد، چرا که به گفته «بولتن دانشمندان اتمی» چین در حال حاضر سریعتر از هر کشور دیگری در حال گسترش و مدرنسازی زرادخانه هستهای خود است.
در عرصه دیپلماتیک، چین کمتر از گذشته با مشکل مهمانان مواجه خواهد بود.
دادگاه کیفری بینالمللی حکم بازداشتی فعال علیه رئیسجمهور پوتین دارد و پیشتر نیز چین بابت دعوت از مهمانانی که تحت تعقیب این دادگاه هستند، مورد انتقاد قرار گرفته بود.
اما بخش چینی بیبیسی میگوید تصمیم دونالد ترامپ برای دعوت از رهبر روسیه به آلاسکا چند هفته پیش، انتقاد از چین را دشوار خواهد ساخت، چرا که «سربازان آمریکایی برای پوتین فرش قرمز پهن کردند».
اما فقط کسانی که شرکت میکنند مهم نیستند، بلکه غایبان نیز قابل توجهاند.
بخش چینی بیبیسی میگوید در رژه مشابه ۱۰ سال پیش، رئیس حزب حاکم کومینتانگ تایوان یکی از مهمانان برجسته بود.
این اتفاق «در دوران ماهعسل روابط میان دو سوی تنگه تایوان» رخ داد.
اما از سال ۲۰۱۶، تایوان توسط حزب پیشروی دموکراتیک اداره میشود که معمولاً رابطه سردتری با پکن دارد.
بخش چینی بیبیسی میگوید تایوان در واکنش به سرکوب مخالفان در هنگکنگ از سوی چین، «سفر مقامهای دولتی به پکن برای شرکت در رژه نظامی را ممنوع کرده است».
در نتیجه هیچ نمایندهای از تایوان در میان ۲۶ رئیس کشور که انتظار میرود در این مراسم حضور یابند، نخواهد بود.
چین، تایوان خودگردان را بخشی از قلمرو خود میداند و همواره بر «یکپارچگی» آن با سرزمین اصلی تاکید کرده است.
