انتخابات برزیل به دور دوم کشیده شد، بولسونارو با اختلاف اندک برنده دور نخست شد

فلاویو بولسونارو، نامزد راست‌گرای انتخابات ریاست‌جمهوری برزیل، در دور نخست این انتخابات از لوئیز ایناسیو لولا دا سیلوا، رئیس‌جمهور چپ‌گرای کنونی، پیشی گرفت، اما نتوانست بیش از ۵۰ درصد آرای لازم برای پیروزی قطعی در دور نخست را کسب کند.

به این ترتیب، رقابت میان این دو نامزد به دور دوم کشیده می‌شود که قرار است ۲۵ اکتبر برگزار شود.

فلاویو بولسونارو پسر ژائیر بولسونارو، رئیس‌جمهور پیشین برزیل و چهره راست‌گرای این کشور است که به‌دلیل طراحی و سازمان‌دهی کودتای نافرجام پس از شکست در انتخابات گذشته، به ۲۷ سال زندان محکوم شده است.

نظرسنجی‌ها از رقابتی بسیار نزدیک حکایت داشتند و معمولا لولا را با اختلافی اندک پیشتاز نشان می‌دادند. با شمارش ۹۸.۸۱ درصد آرا، فلاویو بولسونارو ۴۷.۲۴ درصد و لولا ۴۴.۹۱ درصد آرا را به دست آورده‌اند.

نتیجه به‌دست‌آمده از سوی بولسونارو فراتر از انتظارات بوده است؛ موضوعی که موقعیت او را در آستانه دور دوم تقویت می‌کند. به‌ویژه آنکه برخی دیگر از نامزدهای حذف‌شده در دور نخست نیز از جناح راست بودند و بخشی از آرای آنها ممکن است در دور دوم به سبد رای بولسونارو منتقل شود.

اکنون بیشتر کشورهای آمریکای لاتین روسای‌جمهوری راست‌گرا و همسو با دولت دونالد ترامپ را انتخاب کرده‌اند. نتیجه دور دوم انتخابات برزیل مشخص خواهد کرد که آیا این کشور، به‌عنوان بزرگ‌ترین کشور و اقتصاد آمریکای لاتین، به این روند می‌پیوندد یا مسیر متفاوتی در پیش می‌گیرد.

لوئیز ایناسیو لولا داسیلوا، رهبر کنونی و باسابقه چپگرا، با ۱۱ نامزد رقابت کرد که برجسته‌ترین آنها فلایو بولسونارو، سیاستمدار راستگراست.

در انتخابات چهار سال قبل، آقای لولا داسیلوا با اختلافی اندک ژائیر ولسونارو، پدر فلایو بولسونارو، را شکست داد؛ اما پیامدهای پرتنش انتخابات، یورش هزاران تن از هواداران ژائیر بولسونارو به کنگره برزیل و محکومیت او به اتهام طرح‌ کودتا، تاثیری ماندگار بر این انتخابات داشت.

در این انتخابات حدود ۱۶۰ میلیون واجد شرایط، نمایندگان کنگره و فرمانداران و مقامات دولت‌های محلی را انتخاب کردند.

رقیبی که نامزد نیست

ژائیر بولسونارو، ارتشی سابق و سیاستمدار راستگرا که از سال ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۳ رئیس‌جمهور بود، در این انتخابات نامزد نبود.

او نه‌تنها از مناصب دولتی منع شده است بلکه پس از شکست در انتخابات ۲۰۲۲، به‌دلیل طرح‌ریزی برای کودتا به ۲۷ سال زندان محکوم شده است.

او به‌دلیل مشکلات مکرر سلامتی در حال حاضر به جای زندان در حبس خانگی به سر می‌برد اما انتشار مطلب در شبکه‌های اجتماعی یا اظهارات عمومی برایش ممنوع است.

با وجود این محدودیت‌ها، سایه او بر این انتخابات سنگینی می‌کند.

در مراسمی که فلایو بولسونارو رسما کارزار انتخاباتی ریاست‌جمهوریش را آغاز کرد، آواتار ژائیر بولسونارو که با هوش مصنوعی ساخته شده بود از نامزدی پسرش حمایت کرد.

هنگامی که دیوان عالی درباره این دیپ‌فیک از ژائیر بولسونارو توضیح خواست، وکلایش احتمالا گفته باشند بدون اجازه او این کار انجام شده است؛ اما تردید چندانی وجود ندارد که فلایو بولسونارو از حمایت پدرش برخوردار است.

لولا داسیلوا چه می‌گوید؟

لولا داسیلوا، نامزد ۸۰ ساله حزب چپگرای کارگر، پیش از این سه بار رئیس‌جمهور بوده است.

او دو دوره متوالی، از ژانویه ۲۰۰۳ تا دسامبر ۲۰۱۰، رئیس‌جمهور بود و در آن مدت به‌دلیل خارج کردن میلیون‌ها نفر از فقر با کمک برنامه انتقال نقدی موسوم به «بولسا فامیلیا»، بسیار تحسین شد.

این کارگر سابق فلزکاری با میزان محبوبیت بی‌سابقه بیش از ۸۰ درصد کناره‌گیری کرد اما بعدها حزب او با رسوایی‌های بزرگ فساد دچار بحران شد.

خود آقای داسیلوا نیز پس از محکومیت به اتهام فساد و پول‌شویی، بین سال‌های ۲۰۱۸ و ۲۰۱۹، بیش از ۱۸ ماه را در زندان گذراند؛ اتهاماتی که همواره تکذیب کرد.

این محکومیت‌ها در سال ۲۰۲۱ لغو شدند و آقای داسیلوا در انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۲ نامزد شد و با اختلاف ۱/۸ درصد رای ژائیر بولسونارو را شکست داد.

او هنگامی که سومین دوره ریاست‌جمهوری خود را آغاز کرد، قول داد که این آخرین دوره او باشد با این حال حزبش بار دیگر او را به‌عنوان نامزد خود معرفی کرد.

تردیدی نیست که او همچنان چهره‌ای برجسته در جناح چپ است. اما در حالی که حامیانش پیش از انتخابات ۲۰۲۲ او را «نجات‌دهنده آمازون» توصیف می‌کردند و از تعهد او به حفاظت از جنگل‌های بارانی تمجید می‌کردند، برخی از فعالان محیط زیست از شماری از اقدامات اخیر او انتقاد کرده‌اند، به‌ویژه حمایتش از حفاری اکتشافی نفت در آبهای فراساحلی نزدیک دهانه رود آمازون.

لولا داسیلوا تاکید دارد که به کنار گذاشتن تدریجی سوخت‌های فسیلی در نهایت متعهد است و استدلال می‌کند که درآمدهای نفتی برای تامین مالی گذار برزیل به انرژی پاک حیاتی هستند.

دولت او همچنین به کاهش جنگل‌زدایی در آمازون اشاره می‌کند. داده‌های ماهواره‌ای نشان می‌دهند که مساحت جنگل‌زدایی‌شده در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ پایین‌ترین میزان در یک دهه گذشته بوده است و دولت آن را دلیل موثر بودن سیاست‌هایش می‌داند.

در این ریاست‌جمهوری، روابط آقای داسیلوا با همتای آمریکایی‌اش، دونالد ترامپ، پرتنش بوده است.

آقای داسیلوا با اشاره به آنچه آقای ترامپ «دکترین دونرو» (ترکیب نام دونالد ترامپ با دکترین مونرو) نامیده است تاکید کرده است که «برزیل در حیاط خلوت هیچ‌کس جای نمی‌گیرد.»

رهبر برزیل در اشاره‌ای غیرمستقیم هم به فلایو بولسونارو و هم به مقام‌های دولت ترامپ که خواهان پیروزی رقیبش هستند هشدار داد که اجازه نخواهد داد «دشمنان خارجی و داخلی دموکراسی» در انتخابات مداخله کنند.

بولسوناروی جوان چه وعده‌هایی می‌دهد؟

فلایو بولسونارو، ۴۵ ساله، بزرگترین پسر ژائیر بولسونارو است و از سال ۲۰۱۹ سناتور است.

بولسونارو جوان از حزب لیبرال راستگرا نامزد شده است. عموما او در مقایسه با پدرش کمتر متقابله‌جو است اما با وعده ادامه کلی مسیر پدرش، در پی جلب حمایت هواداران اوست.

این حقوقدان در دوران حضور خود در سنا از سختگیری در قبال جرم و جنایت حمایت کرد و خواستار مجازات‌های طولانی‌تر و قوانین آسان‌گیرانه‌تر درباره سلاح شد. او استدلال کرد که «شهروندان شایسته» باید بتوانند از خود در برابر مجرمان دفاع کنند.

بولسونارو جوان همچنین به‌عنوان بخشی از کارزار انتخاباتی خود، در پی جلب حمایت مسیحیان تبشیری و کشاورزان بوده است.

او گفت مقرراتی را که غیرضروری هستند کاهش خواهد داد و «سایه دولت را از سر کشاورزان برخواهد داشت.»

او درباره تغییرات اقلیمی می‌گوید که «رویدادهای اقلیمی شدید» رخ داده‌اند اما این رویدادها «چرخه‌ای» هستند.

فلایو بولسونارو فعالانه در پی جلب حمایت آقای ترامپ و اعضای دولت او بوده است و در جریان دیداری در کاخ سفید در ماه مه، خود را به‌عنوان یک متحد وفادار معرفی کرد.

او اخیرا وعده داده است که در صورت انتخاب شدن، به ائتلاف ضدجرم تحت رهبری آمریکا خواهد پیوست که دولت ترامپ آن را «سپر قاره‌های آمریکا» نامیده است.

مهم‌ترین نگرانی‌های رای‌دهندگان چیست؟

تا چند ماه پیش، برزیلی‌ها در نظرسنجی‌ها می‌گفتند که جرم و جنایت و امنیت نگرانی‌های اصلی آنها هستند.

اما در هفته‌های منتهی به انتخابات، رسوایی مربوط به یک بانکدار زندانی در یکی از بزرگترین پرونده‌های کلاهبرداری مالی برزیل، فساد را به صدر فهرست نگرانی‌ها رسانده است.

این بانکدار، دانیل وُرکارو، روابط گسترده‌ای با بسیاری از افراد بانفوذ در برزیل چه در جناح راست سیاسی و چه در جناح چپ دارد.

پس از انتشار فایل‌های صوتی که در آنها صدای فلایو بولسونارو شنیده می‌شد که درخواست ۱۳۴ میلیون رئال (۲۵/۹ میلیون دلار) می‌کرد، او تایید کرد که از وُرکارو خواسته بود هزینه ساخت یک فیلم درباره زندگی‌نامه‌ پدرش را تامین کند.

پلیس از آن زمان تحقیقاتی را درباره فلایو بولسونارو به ظن فساد و پولشویی در ارتباط با این فیلم آغاز کرده است.

اما نظرسنجی‌کنندگان می‌گویند کارزار انتخاباتی لولا داسیلوا نیز از رسوایی آقای وُرکارو آسیب دیده است، پس از آنکه ارتباط این بانکدار و الکساندر ده مورائس، قاضی دیوان عالی و یکی از متحدان آقای داسیلوا، مطرح شد.

آقای مورائس ریاست دادگاه ژائیر بولسونارو را بر عهده داشت و پس از آن نیز چندین حکم درباره شرایط بازداشت او صادر کرده است.

گزارش پلیس نشان داد که آقای وُرکارو تماس‌ها و پیام‌های متعددی به شماره تلفنی فرستاده است که ماموران می‌گویند با آقای مورائس مرتبط است.

بازرسان می‌گویند که آقای وُرکارو از فردی که با او در ارتباط بوده برای جلوگیری از دستگیری کمک خواسته است.

آقای مورائس هرگونه تخلفی را رد کرده است، اما این افشاگری‌های اخیر به این معناست که در هفته‌های حساس پیش از انتخابات، توجه‌ از اتهامات فلایو بولسونارو به اتهامات این قاضی دیوان عالی معطوف شد.

لولا داسیلوا تلاش کرده است از آقای مورائس فاصله بگیرد و گفته است که «هیچ‌کس بالاتر از قانون نیست»، اما رقیب پیشاپیش بهره‌برداری سیاسی خود را کرده است.

فلایو بولسونارو در یک تجمع به هوادارانش گفت که «رای دادن به لولا یعنی رای دادن به مورائس»، و از نارضایتی شدید جناح راست از این قاضی برای تقویت حمایت از خود استفاده کرد.