دیدار فرمانده سپاه با مشاور امنیت ملی عراق؛ تشکیل کمیته مشترک مرزی برای «جلوگیری از تحرکات غیر‌قانونی»

ایران و عراق می‌گویند برای اجرای «کامل» توافق امنیتی بین دو کشور و «جلوگیری از هرگونه تحرکات غیرقانونی»، یک «کمیته مشترک برای نظارت بر مناطق مرزی» تشکیل شده است.

سرلشکر محمد پاکپور، فرمانده کل سپاه پاسداران، در دیدار با قاسم الاعرجی، مشاور امنیت ملی عراق، که به ایران سفر کرده است خواستار «استقرار کمیته میدانی نظارت بر مناطق مرزی» شد تا توافق امنیتی دو کشور «به طور کامل» اجرا شود.

به گزارش رسانه‌های ایران، آقای الاعرجی در دیدار خود با فرمانده کل سپاه تاکید کرده است که این کمیته «جلوگیری از هرگونه تحرکات غیرقانونی» تشکیل شده است.

فرمانده کل سپاه پاسداران گفت مثل جنگ ۱۲ روزه، سپاه اجازه تحرک به گروه‌های «معارض» نخواهد داد: «گروه‌های تروریستی تهدیدی برای امنیت هر دو کشورند و برای مهارشان نیاز به همکاری مشترک هر دو کشور است.»

ایران وعراق این توافق امنیتی را در اسفندماه ۱۴۰۱ امضا کردند اما اجرای آن به تاخیر افتاد.

اما سرانجام فواد حسین، وزیر خارجه عراق در مهرماه ۱۴۰۲ (سپتامبر۲۰۲۳) اعلام کرد «همه بندهای توافق امنیتی بین تهران و بغداد در خصوص بازگرداندن احزاب مسلح کرد از مرزهای دو کشور به اردوگاه پناهندگان» اجرا شده است.

در همان زمان، مقام‌های عراقی و همچنین اقلیم کردستان تایید کردند که طبق بخش دیگر این توافق، احزاب کرد مخالف حکومت ایران هم «خلع سلاح» شده‌اند.

با وجود انتقال صدها عضو احزاب کرد ایران از اردوگاه‌های نظامی به اردوگاه‌های پناهجویی دور از مرز ایران، به نظر می‌رسد مقام‌های ایران همچنان از حضور این گروه‌ها در اقلیم کردستان نگرانند.

پس از جنگ ۱۲ روزه بین اسرائیل و ایران، گروه‌ها و احزاب کرد مخالف حکومت ایران از جمله حزب‌ دموکرات کردستان ایران، شاخه‌های کومله، پاک و پژاک بار دیگر در قاب «مرکز همکاری احزاب کردی» همکاری امنیتی خود را افزایش داده‌اند.

فرمانده کل سپاه پاسداران هم امروز در گفتگو با مشاور ارشد امنیتی دولت عراق ضمن هشدار درباره فعالیت این گروه‌ها، گفت: «ما در جنگ ۱۲ روزه اجازه هیچ‌گونه تحرکی به گروه‌های معارض ندادیم و در آینده نیز قاطعانه مانع خواهیم شد.»

او همچنین گفت آمریکا «در بعضی از کشورهای همسایه» چندین «سامانه تاد و ایجیس» ( پدافند دریاپایه ضدموشکی) «آماده کرده بودند تا از شلیک موشک‌های ما جلوگیری کنند.»

سرلشکر محمد پاکپور پس از کشته‌شدن حسین سلامی در نخستین روز جنگ ۱۲ روزه، با حکم آیت‌الله خامنه‌ای به فرماندهی سپاه پاسداران منصوب شد.

آقای پاکپور در حالی با قاسم الاعرجی دیدار کرد که به طور سنتی، فرمانده نیروی قدس بر مسائل امنیتی مرتبط با همسایگان نظارت می‌کند.

اسماعیل قاآنی، فرمانده نیروی قدس که جانشین قاسم سلیمانی شد، موضوع گمانه‌زنی‌ وشایعات بسیار بوده است از جمله گمانه‌زنی‌ درباره کاهش نفوذ او در سپاه تا جایی که سرانجام مهر امسال در مصاحبه‌ای تلویزیونی درباره حضورش در لبنان و اخبار منتسب به خود توضیح داد.

نگرانی ایران از نفوذ یا فعالیت مخالفانش از طریق مرز با عراق در حالی است که اسرائیل در جریان جنگ با ایران، از حریم هوایی عراق برای حملاتش استفاده کرد.

اگرچه مقام‌های عراقی از اسرائیل به خاطر «نقض حاکمیت ملی و حریم هوایی» به شورای امنیت شکایت کردند اما ایران خواستار همکاری نزدیک‌تر دو کشور برای مقابله با این تهدیدهاست.

علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، هم دیروز با قاسم الاعرجی دیدار کرد.

بحث بر سر فعالیت‌ گروه‌های مخالف حکومت در حالی دوباره مطرح می‌شود که اواسط مهرماه امسال سپاه پاسداران در بیانیه‌ای اعلام کرد شماری از نیروهایش، در منطقه مرزی شهرستان سروآباد استان کردستان کشته و زخمی شده‌اند.

سپاه بدون اشاره به جزئیات این عملیات گفت که این افراد با پرتاب نارنجک کشته و زخمی شدند.

در دهه‌های گذشته همواره گزارش‌هایی از درگیری مسلحانه نیروهای نظامی ایران و احزاب مخالف جمهوری اسلامی در مناطق مرزی منتشر شده است اما در دو سال گذشته، کمتر خبری از درگیری‌ در مناطق غربی ایران منتشر شده بود.

افزایش نگرانی از غیاب قاآنی، تضعیف محور مقاومت

ژیار گل‌، خبرنگار ارشد بی‌بی‌سی در امور بین‌الملل

با تضعیف شدید «محور مقاومت» و گروه‌های مورد حمایت جمهوری اسلامی، نگرانی از ناآرامی و حتی تحرکات نظامی احزاب کرد ایران افزایش یافته است.

بحران در «محور مقاومت» ایران، پیش از هر چیز به معنای کاهش نفوذ نیروی قدس، شاخه برون مرزی سپاه پاسداران، است که عملا سیاست خارجی ایران در منطقه را هدایت می‌کرد.

با کاهش قدرت و نفوذ نیروی قدس، اعتبار و اقتدار فرمانده این نیرو، اسماعیل قاآنی، هم به چالش کشیده شده است.

از زمان جنگ با اسرائیل، بارها او ناچار شده به گزارش‌ها و گمانه‌زنی‌ها درباره خود واکنش نشان دهد.

در چنین شرایطی حکومت ایران بیش از قبل نگران تهدیدهای بالقوه منطقه‌ای است.

سه سال پیش با فراخوان‌ احزاب کرد اعتصاب‌های گسترده استان‌های کردنشین ایران را فرا گرفت و شعله این اعتراضات به سراسر ایران سرایت کرد.

جمهوری اسلامی در سه سال گذشته، با حملات موشکی و فشارهای سیاسی به عراق تلاش کرده است فعالیت احزاب کرد ایرانی را محدود یا آنها وادار به ترک عراق کند. حالا با اظهارات فرمانده سپاه برای تشکیل یک نیروی مشترک با عراق به نظر می‌رسد تلاش‌های قبلی چندان کارساز نبوده است.

شاید به همین خاطر است که فشارهای حکومت ایران به دولت عراق برای محدود کردن فعالیت احزاب کرد ایرانی در کردستان عراق دوباره شدت گرفته است.