بریتانیا امیدوار است که ماهواره نظامی‌اش قدرت فضایی این کشور را افزایش دهد

ارتش بریتانیا نخستین ماهواره اختصاصی تصویربرداری از زمین را به فضا پرتاب کرده است.

این فضاپیما که تایکی نام دارد و به اندازه یک ماشین لباسشویی است، وضوح و قدرت تفکیک کافی را برای شناسایی موقعیت سربازان و خودروهای میدان جنگ خواهد داشت.

تایکی یک نمونه نمایشی است و قرار است به دنبال آن شبکه‌ای از ماهواره‌ها در این دهه تولید شوند که از انواع حسگرها بهره می‌برند.

بعضی از این فضاپیماهای آینده قادر خواهند بود حتی از پشت ابر زمین را ببینند و ارتباطات رادیویی را شنود کنند.

سفر تایکی برای قرار گرفتن در مدار، در یک موشک فالکون اسپیس‌اکس رزرو شده بود که از کالیفرنیا به پرواز درآمد. زمان پرتاب ساعت ۱۱:۲۰ به وقت محلی در روز شانزدهم اوت بود.

این ماهواره بریتانیایی در ارتفاع تقریبی ۵۰۰ کیلومتری در مدار زمین گردش می‌کند، و انتظار می‌رود دستکم به مدت پنج سال به فعالیتش ادامه دهد.

نیروهای بریتانیایی سال‌ها از سیستم ارتباطات ماهواره‌ای پیشرفته خود به نام اسکای‌نت بهره‌برداری کرده‌اند، اما برای دسترسی به تصاویر نظارتی و شناسایی از فضا عمدتاً لازم بود از متحدان بریتانیا، به ویژه ایالات متحده درخواست‌های دوستانه مطرح کنند.

اگرچه وزارت دفاع بریتانیا (MoD) در گذشته به پروژه‌های بخش خصوصی بریتانیا کمک مالی کرده است، تایکی نخستین مورد با قابلیت تصویربرداری است که کاملاً متعلق به خود این وزارتخانه است.

این ماهواره ۱۶۰ کیلوگرمی که به سفارش فرماندهی فضایی بریتانیا و توسط شرکت فناوری‌های ماهواره‌ای ساری (SSTL) در گیلدفورد ساخته شده، تصاویر خود را در طول‌ موج‌های نوری جمع‌آوری خواهد کرد - یعنی همان نوری که با چشم‌های خود حس می‌کنیم.

این سیستم طوری طراحی شده است که صحنه‌های نقطه‌ای به عرض ۵ کیلومتر را بر روی زمین ثبت کند و بهترین وضوح آن ۹۰ سانتی‌متر است.

این عملکرد به هیچ وجه بهترین میزان دقت ممکن نیست (برخی از ماهواره‌های محرمانه ایالات متحده قادر به مشاهده جزئیات اشیایی به کوچکی ۱۰ سانتی‌متر هستند) اما به طور کلی با نیازهای عمومی ارتش بریتانیا همخوان است.

تایکی محصول یک سند فرماندهی فضایی در سال ۲۰۲۱ و یک راهبرد دفاع فضایی در سال ۲۰۲۲ است که دولت قبلی را متعهد کرد به مدت ده سال در برنامه‌ای موسوم به «اطلاعات، شنود، به دست آوردن هدف و شناسایی» یا به اختصار ایستاری (ISTARI) مبلغ ۹۷۰ میلیون پوند هزینه کند.

این برنامه شامل چندین تلاش اولیه در زمینه تحقیق و توسعه بود که هدف نهایی آن راه‌اندازی یک گروه مستقل از ماهواره‌های نظامی و امنیت ملی در مدار بود.

قصد این فضاپیماها این است که مجموعه‌ای از فناوری‌ها از جمله حسگرهای راداری را به همراه داشته باشند که می‌توانند سطح زمین را در تمام شرایط آب و هوایی و در شب ببینند – و این توانایی برای اوکراین در ردیابی نیروهای مهاجم روسی بسیار ارزشمند بوده است.

سرلشکر پل تدمان، فرمانده نیروی فضایی بریتانیا می‌گوید: «این آغاز یک سفر است. راهبرد دفاع فضایی مشخص می‌کند که چطور قرار است تا سال ۲۰۳۰ به یک قدرت فضایی مؤثر تبدیل شویم».

«امیدواریم که در ماه‌ها و سال‌های آینده شاهد پرتاب ماهواره‌های بسیار زیادی باشیم. تایکی به‌طور قطع نقطه آغاز این مسیر است».

اس‌اس‌تی‌ال با فرماندهی فضایی بریتانیا در «ایستاری» همکاری تنگاتنگی داشته است و امیدوار است که موفق به بستن قراردادهای دفاعی بیشتری در داخل و خارج از کشور شود.

دارن جونز، رئیس بخش صنعت دفاعی این تولیدکننده می‌گوید: «بسیاری از کشورهای دیگر هم در حال راه‌اندازی فرماندهی‌های فضایی هستند».

«در سراسر جهان اشتیاق و نیاز فراوانی به توانایی‌های فضایی برای اهداف دفاعی وجود دارد. قرارداد تایکی نشان می‌دهد که وزارت دفاع به ما اعتماد کرده است تا این ماموریت‌ها را انجام دهیم، و این اعتماد می‌تواند در آینده به ما کمک کند تا با کشورهای دیگر در سطح جهانی همکاری‌های بیشتری داشته باشیم».

«تایکی بر پایه مدل کربونایت شرکت ساخته شده است، که امکان مونتاژ سریع و با هزینه نسبتاً پایین را دارد. ارزش قرارداد تایکی ۲۲ میلیون پوند است».

یکی از ویژگی‌های جالب تایکی سامانه پیشران آن است که ماهواره را با استفاده از آب جابه‌جا می‌کند.

اندرو هیزل‌هرست، مسئول ارشد فناوری می‌گوید: «آب از طریق یک پیشران عبور می‌کند که آن را گرم کرده و بخار بسیار داغ تولید می‌کند. به این ترتیب نیروی پیشران را تأمین کرده و موقعیت ماهواره را حفظ می‌کنیم».

«تایکی حامل ۱۰ لیتر آب است. این مقدار آب برای نگه داشتن آن در مدار به مدت ۵ تا ۷ سال کفایت می‌کند».

به فاصله اندکی پس از انتشار راهبرد دفاع فضایی، کمیته منتخب دفاعی مجلس عوام از بریتانیا انتقاد کرد که «در بهترین حالت، [بریتانیا] یک قدرت فضایی رده سوم است». بریتانیا تنها کشور گروه ۸ است که فاقد توانایی تصویربرداری ماهواره‌ای مستقل است.

«این کمیته به طور خاص نسبت به چشم‌اندازهای آینده «ایستاری» ابراز نگرانی کرد، با در نظر گرفتن این که وزارت دفاع «سابقه‌ای ضعیف در تحویل به موقع پروژه‌های بزرگ و مطابق با بودجه دارد».

البته در ماه ژوئیه دولتی جدید انتخاب شد و بلافاصله ارزیابی جامعی از نیازهای دفاعی بریتانیا و هزینه‌‌کرد آن را آغاز کرد.

حالا که کشورهای دیگر به اهمیت روزافزون سپهر فضایی در درگیری‌های آینده توجه می‌کنند، بعید به نظر می‌رسد که تازه‌ترین ارزیابی دفاعی بریتانیا تغییر چشمگیری نسبت به ارزیابی قبلی داشته باشد. اما جولیا بالم، پژوهشگر مؤسسه هوا و فضای فریمن در کینگز کالج لندن می‌گوید صاحب‌نظران سیاست‌گذاری با دقت این وضعیت را تحت نظر خواهند داشت.

او به بخش خبری بی‌بی‌سی گفت: «فکر می‌کنم اگر در مورد «ایستاری» مشکل یا نکته منفی وجود داشته باشد، یا اگر در پروژه‌هایی که قبلاً در راه‌بردها به آن‌ها تعهد شده است، کاهش بودجه یا مانعی ایجاد شود، این فقط نشان‌دهنده ناتوانی بریتانیا در اجرای پروژه‌های بلندمدت یا در مقیاس کلان خواهد بود. همچنین این موضوع پیام خوبی درباره تعهد بریتانیا به تبدیل شدن به یک قدرت فضایی نخواهد داشت».