چرخ‌های داغ؛ چگونه تنیس با ویلچر راهش‎‌ را به گرند اسلم‌ها باز کرد

«فراتر از ورزش»، بخشی از مطالب ورزشی بی‌بی‌سی هستند که داستان‌های شگفت‌انگیز ورزشکاران یا مسابقاتی را می‌گوید که کمتر شنیده‌اید. فهرست مطلب‌های فراتر از ورزش را دنبال کنید.

گاهی یک نکته کوچک باعث تحولی بزرگ می‌شود.

تا سال ۲۰۰۲، چند سالی بود که رویدادی به نام «مسابقات قهرمانی تنیس با ویلچر اوپن استرالیا» در ملبورن برگزار می‌شد.

رویداد بسیار بزرگی با حضور ۴۵ تنیس‌باز در انفرادی مردان، ۲۲ تنیس‌باز در انفرادی زنان و مسابقات دونفره که امتیاز در رده‌بندی جهانی و جوایز زیادی برای شرکت‌کنندگان به همراه داشت. این مسابقه در ملبورن پارک برگزار می‌شد که میزبان مسابقات اوپن استرالیا نیز است. اما تنها مسأله، زمانبندی نامناسب آن بود.

این مسابقات چند هفته پس از اوپن استرالیا برگزار می‌شد و تا آن زمان دیگر توجه تماشاگران و رسانه‌ها و زرق و برق مرتبط با اولین گرنداسلم فصل تنیس از بین رفته بود.

مسابقات کلاسیک هشت، رویدادی بسیار کوچکتر بود با هشت بازیکن در انفرادی مردان و زنان و با حداقل جایزه و امتیاز در رتبه‌بندی و رسانه‌های جریان اصلی توجه چندانی به آن نداشتند.

اما نکته مهم آن بود که این مسابقات همزمان با مسابقات اوپن استرالیا در سال ۲۰۰۲ برگزار شد. دوره‌ای که لیتون هیوئیت برای کسب گرند اسلم خانگی تلاش می‌کرد و در قسمت زنان کیم کلایسترز به نیمه نهایی صعود کرد و جنیفر کاپریاتی آخرین عنوان قهرمانی خود را بدست آورد.

این اولین باری بود که یک مسابقه رسمی تنیس با ویلچر به‌عنوان بخشی از یک گرند اسلم، یکی از چهار رویداد بزرگ سالانه تنیس، برگزار می‌شد.

جایانت میستری که اکنون ۵۷ سال دارد و تنها بریتانیایی حاضر در این مسابقات در سال ۲۰۰۲ بود، می‌گوید: «کمی هیجان داشتیم، زیرا ما در یک گرند اسلم بودیم. اما صادقانه بگویم، واقعاً مطمئن نبودیم که در آینده چه خواهد شد.»

روند مسابقات رو به پیشرفت بود و در عرض پنج سال، سه گرند اسلم دیگر نیز مسابقات تنیس با ویلچر را در برنامه خود گنجاندند.

مسابقات اوپن استرالیا در سال ۲۰۱۷ با برگزاری فینال تنیس با ویلچر در زمین مرکزی گرند اسلم راه را بیشتر هموار کرد و تا سال ۲۰۱۹، هر چهار گرند اسلم دیگر نیز مسابقات دونفره تنیس با ویلچر داشتند.

مسابقات کلاسیک هشت، اولین باری نبود که تنیس‌بازان با ویلچر در کنار ورزشکارانی که معلولیتی نداشتند، بازی می‌کردند.

میستری از خاطره حضور در مسابقات اوپن میامی در سال ۱۹۹۲ می‌گوید: «مسابقات بسیار معتبری بود که به آن دعوت شدم. یادم می‌آید با خودمان می‌گفتیم که در همان سالنی هستیم که خواهران ویلیامز، آندره آغاسی و پیت سامپراس هستند.»

اما کلاسیک هشت اولین باری بود که تنیس با ویلچر در یک گرند اسلم برگزار می‌شد، اقدامی که سرعت توسعه این ورزش را بسیار تسریع کرد.

تنیس با ویلچر در اواخر دهه ۱۹۷۰ در آمریکا توسط برد پارکس، اسکی‌باز سابق که در یک تصادف فلج شد، و جف مینه برکر، درمانگری که به طور شخصی‌سازی شده، ویلچر قابل مانور خود را ساخته بود، اختراع شد و چند سال بعد هم به اروپا رسید.

در سال ۱۹۸۸، فدراسیون بین‌المللی تنیس با ویلچر تشکیل شد و یک دهه بعد به طور کامل در فدراسیون بین‌المللی تنیس (ITF) ادغام شد تا اولین ورزش معلولین شود که دارای فدراسیون جهانی است.

میستری معتقد است این تحولات راه را برای ملحق شدن به گرند اسلم‌های بیشتر هموار کرد.

او می‌گوید: «بزرگترین اتفاقی که در اوایل دهه ۱۹۹۰ افتاد، تصمیم فدراسیون بین‌المللی تنیس به حضور نماینده‌ای از تنیس با ویلچر در این نهاد بود. این یک تحول بزرگی برای ما بود. زیرا می‌توانستیم از درون سیستم تأثیرگذار باشیم.»

ورود تنیس با ویلچر به بازی‌های پارالمپیک ۱۹۹۲ نیز موفقیت بزرگی بود و دو دوره بعد جمعیت زیادی از مسابقات آن در المپیک سیدنی سال ۲۰۰۰ دیدن کردند.

میستری می‌گوید: «یکی دیگر از دلایل برگزاری مسابقات اوپن تنیس با ویلچر سیدنی در سال ۲۰۰۲، تجربه مثبت حضور در پارالمپیک ۲۰۰۰ سیدنی بود. پارالمپیک صحنه بسیار بزرگی است و به نظر من حضور در چنین رویدادی توجه همگان را به این ورزش جلب می‌کند.»

امروزه برای تنیس، ویلچرهای مخصوصی طراحی شده‌اند که می‌توانند تا بیش از ۴۵۰۰ پوند قیمت داشته باشند.

میستری به یاد می‌آورد: «در گذشته، ما فقط یک نوع ویلچر داشتیم و در تنیس، بسکتبال و هر ورزش دیگری از آن استفاده می‌کردیم.»

کسب درآمد از چنین ورزش‌هایی هیچ‌وقت کار آسانی نبوده است. توکیتو اودا، نوجوان ژاپنی، برای کسب عنوان قهرمانی در ویمبلدون پارسال ، ۶۰ هزار پوند جایزه گرفت، اما زمانی که میستری برای اولین بار بازی کرد، تقریباً خبری از جایزه مالی نبود.

او می‌گوید: «تا اواسط دهه ۱۹۹۰ جوایز مالی در کار نبود. کمی بعد، برنده تورنمنت شاید ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ دلار دریافت می‌کرد که البته بیشتر این جوایز در آمریکا بودند.»

حضور در مسابقات مختلف تنیس نیازمند سفرهای بسیاری است و طبیعتاً با یک شغل تمام وقت سازگار نیست.

میستری که قبل از شغل خود در توسعه ورزشی، متصدی مرکز تفریحی ورزشی شورای شهر لستر بود، می‌گوید: «بیست سال بازی کردم، اما سیزده سال آن را همزمان کار می‌کردم، بنابراین تمام تعطیلاتم صرف حضور در مسابقات می‌شد.»

قبل از بازی‌های پارالمپیک ۲۰۰۰ سیدنی، بودجه‌ای از طریق کمک‌های بخت‌آزمایی ملی تأمین شده و میستری توانست کار خود را ترک کرده و به طور تمام وقت به تنیس بپردازد.

با این حال، جوایز مالی هنوز ناچیز بود. دیلن آلکوت، اسطوره تنیس با ویلچر استرالیایی، در جمله مشهوری جایزه روزهای اولیه این ورزش را «یک دست دادن محکم و یک نوشیدنی سرد انرژی‌زا» توصیف کرده است.

در مسابقات کلاسیک هشت سال ۲۰۰۲، میستری به نیمه‌نهایی انفرادی رسید و همراه با همبازی هلندی خود، رابین آمرلان، قهرمان مسابقات دونفره شدند.

او می‌گوید: «ما یک کانگورو اسباب بازی کوچک و یک جام گرفتیم. حضور در این مسابقات فوق‌العاده شگفت انگیز بود، ولی پول جایزه چندان نبود. فکر می‌کنم حدود ۱۰۰۰ دلار استرالیایی معادل ۴۰۰ پوند یا کمی بیشتر گرفتیم.»

در سال ۲۰۰۵، میستری و تنیس‌باز فرانسوی، مایکل جرمایاز، برنده اولین مسابقه تنیس با ویلچر ویمبلدون شدند و هر کدام ۱۳۰۰ پوند جایزه گرفتند. در حالی که جایزه این مسابقات در سال ۲۰۲۳ به قهرمانان تنیس دونفره مردان، آلفی هیوت و گوردون رید، به ۱۳ هزار پوند افزایش یافته بود.

میستری حرفه‌اش را دوست دارد، زیرا به واسطه آن به تمام دنیا سفر کرده و دوستان بسیاری بدست آورده است. همچنین با وجود پول اندکی که در گذشته بدست آورده، اما خاطرات و تجربیاتی چون گپ زدن با آغاسی در رختکن قبل از فینال اوپن آمریکا را فراموش نخواهد کرد.

میستری، قهرمان چهار دوره پارالمپیک و ۶۸ عنوان قهرمانی دیگر که بیش از دوازده سال، یکی از ده بازیکن برتر تنیس انفرادی و دونفره بوده است، به یاد می‌آورد: «در آن روزها برای ورود به یک تورنمنت باید هزینه ورودی آن که در حدود ۲۰۰ پوند بود، پرداخت می‌کردیم. این مبلغ شامل محل اقامت، غذا و ورودیه مسابقات بود.»

«یک بار در مسابقات اوپن فرانسه با مردی فرانسوی که او را نمی‌شناختم، هم اتاق بودم. آنقدر خروپف می‌کرد که مجبور شدم بالش و لحافم را بردارم و در راهرو بخوابم.»

اما امروز همه اتاق‌ خود را دارند، مربیان شخصی خود را همراه دارند و با پروازهای درجه یک پرواز می‌کنند. دنیای متفاوتی شده است. در حالی که فکر می‌کنم زمان ما در یک سال، حتی در اواخر دوران حرفه‌ای‌ام، تنها حدود ۲۰ هزار پوند درآمد داشتم.»

هنگامی که در ماه اوت ۲۰۰۱ اعلام شد که مسابقات اوپن استرالیا در سال بعد، مسابقات با ویلچر هم خواهد داشت، رئیس تورنمنت، جف پولارد، گفت: «این ابتکار جدید به ما فرصت می‌دهد تا با نمایش بهترین‌های جهان به رشد این ورزش ادامه دهیم.»

برگزاری همزمان مسابقات با ویلچر با مسابقات گرند اسلم، برداشت‌ها را تغییر داد و به ورزشکاران این رشته کمک کرد تا به ستاره‌های واقعی تبدیل شوند.

این روزها برگزاری مسابقات تنیس با ویلچر در مسابقات مختلف تور حرفه‌ای زنان و مردان کاملاً عادی است. تورنمنت معتبر کوئینز کلاب در لندن یکی از این مسابقات است و به نظر می‌رسد این روند همچنان ادامه خواهد داشت و به رشد مداوم تنیس با ویلچر کمک می‌کند.

تنیس با ویلچر که در سال ۱۹۹۲ تنها با چند رویداد آغاز شد، امروزه به ۱۶۹ تورنمنت در چهل کشور جهان و برای سطوح و سنین مختلف رسیده و محبوبیت آن همچنان در حال افزایش است.

حدود ده هزار نفر شاهد قهرمانی هیوت و رید در مسابقات دو نفره ویلچر مردان در زمین شماره یک ویمبلدون بودند.

میستری به پیشرفت و محبوبیت روزافزون این ورزش افتخار می‌کند. او می‌گوید: «در سال ۲۰۰۲ و در مسابقات اوپن استرالیا، ما در زمین‌های فرعی بازی کردیم که البته در نوع خود خوب بودند. جمعیت خوبی هم می‌آمد و مردم خیلی استقبال می‌کردند. اما فکر می‌کنم برخی نمی‌دانستند که این یک مسابقه جدی است و شاید گمان می‌کردند این یک مسابقه نمایشی یا چیزی شبیه به آن است.»

«امروزه شاهد وضعیت بسیار خوبی در تنیس با ویلچر هستیم. حضور در زمین شماره یک با تماشاگران زیاد و البته با سقف بسته، نشان از میزان پیشرفت این ورزش دارد.»