اجلاس کاپ ۳۰؛ بفرمائید شام! در بزرگترین صادرکننده گوشت جهان

به دعوت همکاران بی‌بی‌سی، که اجلاس جهانی تغییرات اقلیمی را پوشش می‌دهیم، برای شام به یکی از رستوران‌های مجلل بلم رفتم. بلم جزو شهرهای فقیر برزیل است؛ برای همین در جمع مرفهینی بودیم که البته بی‌درد هم نبودند.

پیش از گوش دادن به درد دلهایشان، گارسون‌ها انبوهی از گوشت سرخ‌شده را همراه با سیخی به طول یک متر به شکل عمودی بر سر هر میز می‌آوردند تا مشتری ذره‌ای از آن را ببرد و میل کند. من نخوردم ولی کلی تعریفش را از همکاران شنیدم.

تعجب هم نداشت. مخصوصا برای کشوری که به عنوان بزرگترین صادر کننده گوشت قرمز و از صادرکنندگان اصلی خوراک دام است.

هر دو مورد جزو عوامل اصلی تخریب گسترده جنگل‌های با شکوه آمازون هم هستند.

من به جای غذای گوشتی، یک غذای محلی بنام آسائی خوردم که از میوه‌های درخت‌های آمازون تهیه می‌کنند.

این جنگل‌ها را شرکت‌های بزرگ پاک‌‌تراشی می‌‌کنند تا زمین‌ها را برای برپایی دامداری‌های صنعتی یا کشت خوراک دام هموار کنند.

میزان جنگل‌تراشی در سال ۲۰۲۱،‌ به قرار وسعت ۴ زمین فوتبال در هر دقیقه برآورد شد. جنگل‌هایی که با نزدیک به ۵ میلیون متر مربع وسعت، مایه غرور برزیلی‌هاست. آن شب نشانه‌ای از این مباهات را در سبک غذایی برزیلی‌ها و اقتصاد و صادرات‌شان ندیدم.

بخش‌های بزرگی از شهر بلم بخاطر میزبانی این اجلاس در حاشیه جنگل‌های آمازون شاهد نوسازی، زیباسازی و تعمیرات اساسی بوده است.

به نظر می‌رسد که مردم هم از نتایج و ثمرات اجلاس راضی باشند؛ چرا که علاوه بر بهتر شدن بلم بعنوان جایی برای زندگی، کسب‌و‌کارهای محلی هم، بواسطه حضور هزاران مهمان خارجی رونق گرفته است.

از لحظه نشستن هواپیما و ورود به داخل فرودگاه، تابلوها و پلاکاردهای سبز رنگ با طرح جنگل و آرم اجلاس تغییرات اقلیمی به‌ چشم ‌می‌خورد.

نمایشگاه‌ها و گالری‌های متعدد، که بسیاری از آن‌ها به همت کنشگران و هنرمندان غیربرزیلی در بلم برپا شده، مهمانان و خود برزیلی‌ها را با فرهنگ و هنر بومی‌های آمازون آشنا می‌کند.

هزاران نفر از این بومی‌ها طی چند روز گذشته در خیابان‌های بلم دست به راهپمایی و تظاهرات‌های اعتراضی گسترده زده‌اند.

آنها به تخریب جنگل‌های آمازون اعتراض دارند که محل روستاها و زندگی قبایل است.

در میان این بومی‌ها می‌شد کنشگران بومی قاره‌های دیگر دنیا را هم دید که نمایش جالبی از دغدغه و تجربه زیسته مشترک طیف‌هایی از بشریت را در برابر غرایز توسعه‌طلبی طیف‌های دیگر به تصویر می‌کشید.

در افکار عمومی برزیل در مورد بومی‌ها و حق و حقوق آنها نظرات مختلفی هست که نیاز به بازگویی همه آنها نیست.

اما مردم برزیل مثل بقیه مردمان دنیا بین انتخاب ثمرات پیشرفت و رشد اقتصادی و نیاز به حفاظت از میراث‌های طبیعی و آنچه امکان زندگی در این سیاره را میسر می‌کند دچار دوگانگی هستند.

دولت لولا داسیلوا در عین حال که موفق شده میزان جنگل‌زدایی در برزیل را نسبت به دولت راستگرای قبلی به نصف برساند ولی عاری از تناقض نیست.

اقدام دولت او در دادن مجوز حفر چاه نفتی و استخراج در جنگل‌های آمازون برای بسیاری مایه تعجب بود.

در عین حال احتمال تسلیم شدن دولت به خواسته‌های لابی دامداری و کشاورزی برای تخریب بیشتر جنگل‌ها بر اخبار اجلاس سایه افکنده است.

به‌تازگی اطلاعات زیادی درباره حضور گسترده این لابی‌گرها در میان هیئت‌های دولتی و کنشگران محیط زیست منتشر شده که نشان می‌دهد صدها نفر از نمایندگان صنایع کنجاله، سویا و خوراک دام و دامداری در اجلاس حضوری سنگین دارند.

از نظر خیلی از برگزارکنندگان، فقط کسانی باید به کنفرانس «نجات زمین» دعوت شوند که با این هدف تضاد منافع ندارند.

پیدا کردن حد میانه بین نجات زمین و تضمین زندگی نسل‌های آینده از یک‌طرف و کسب درآمد و ثروت برای نسل امروز آسان نیست.

جنگل‌های بکری مثل آمازون نزدیک به ۸۰۰ میلیارد تن دی اکسید کربن را دخیره کرده‌اند.

این رقم نزدیک به یک چهارم دی اکسید کربنی است که بشر از عصر انقلاب صنعتی تا امروز وارد اتمسفر کرده است. اگر با تخریب جنگل‌ها این ذخایر دی اکسیدکربن وارد اتمسفر شود،‌ زندگی در این سیاره ممکن نخواهد بود.

پیش‌نوس توافق نهایی اجلاس تغییرات اقلیمی که به همت دولت برزیل منتشر شد، اشاره‌ای به نقش صنایع مخرب در آمازون ندارد.

ولی فکر کردن به نیمه خالی لیوان در میان بطری‌های پر از آبجو و سیخ‌های چرب گوشت گاو و بره و خونگرمی اهالی بلم،‌ جز خراب کردن یک شب قشنگ حاصلی ندارد.