اسرائیل و «ترور رهبران فلسطینی»: بمب جاسازی شده در کتاب و «خمیردندان مسموم»

ترور اسماعیل هنیه در تهران، یادآور کشته شدن فرماندهان و سیاست‌مداران فلسطینی مخالف اسرائیل در سال‌های اخیر است.

پیش از انقلاب اسلامی ایران و قبل از آنکه موج اسلام سیاسی سراسر خاورمیانه را در برگیرد و با حمایت ایران، نیروهای «جبهه مقاومت» با گرایش‌های بنیادگرایانه به بلوکی در برابر اسرائیل و آمریکا تبدیل شوند، عده زیادی از اعضای گروه‌های فلسطینی با گرایش‎‌‎های مارکسیستی، ناسیونالیسم عربی و سکولار هم از حذف شدگان نیروهای امنیتی و نظامی اسرائیل بودند.

ترورهایی که به گفته بعضی از ناظران سیاسی نتیجه‌ای جز بازتولید چرخه خشونت در اسرائیل، مناطق فلسطینی و کل خاورمیانه در پی نداشته است. همچنین منتقدان این روش، نتیجه چنین ترورهایی را قدرت‌گیری سازمان‌های بنیادگرای اسلامی می‌دانند که حکومت‌های ضد اسرائیلی منطقه، مانند ایران، از آن برای مقابله با اسرائیل‌ستیزی و آمریکاستیزی بهره‌برداری سیاسی و مذهبی می‌کنند.

در این مطلب به ترور عده‌ای از مهمترین نظامیان و سیاستمداران فلسطینی غیر از دو سازمان حماس و جهاد اسلامی پرداخته شده است.

خلیل وزیر

یکی از شناخته شده‌ترین سیاستمداران فلسطینی که به دست اسرائیل ترور شد، خلیل ابراهیم، وزیر ملقب به ابوجهاد، بود.

آقای وزیر، که متولد رمله بود، پس از جنگ ۱۹۴۸ از این شهر همراه با خانواده اش به غزه تحت تسلط مصر مهاجرت کرد. ابوجهاد همراه با یاسر عرفات از بنیانگذاران جنبش فتح و فرمانده شاخه نظامی آن بود.

آن‌ها بعدا در ائتلاف با احزابی دیگر، سازمان آزادیبخش فلسطین(ساف) را پایه‌گذاری کردند.

پس از حملات اسرائیل به لبنان در سال ۱۹۸۲ و جابجایی اجباری مقر سازمان فتح از بیروت به تونس، ابوجهاد در همان شهر در آوریل ۱۹۸۸ به دست کماندوهای اسرائیل ترور شد. او که ناشر مجله «فلسطینا» بود در دهه ۶۰ اولین دفتر فتح در یک کشور عربی را در الجزیره افتتاح کرد.

همسر آقای وزیر با نام ام‌جهاد از اولین اعضای زن سازمان فتح بود که در تشکیلات خودگردان فلسطینی به وزارت رسید.

خالد نزال

خالد نزال، دبیر کمیته مرکزی جبهه دموکراتیک برای آزادی فلسطین و همچنین از رهبران سازمان آزادیبخش فلسطین بود که در ژوئن ۱۹۸۶ در آتن ترور شد. اسرائیلی‌ها او را به طراحی در گروگانگیری، که به کشتار معالوت مشهور است، متهم کردند. در این واقعه پس از حمله کماندوهای اسرائیل به گروگانگیران، آن‌ها به همراه ۲۲ کودک اسرائیلی و سه نفر دیگر کشته شدند.

خالد نزال، که زاده جنین بود در اواخر دهه ۶۰ به ساف پیوست و با ریما نزال، فعال حقوق زنان، ازدواج کرد.

جبهه دموکراتیک برای آزادی فلسطین سازمانی مارکسیستی به رهبری نایف حواتمه، مسیحی فلسطینی، بود که از جبهه خلق برای آزادی فلسطین، به رهبری جورج حبش، که او هم یک فلسطینی مسیحی با گرایش‌های چپ بود، انشعاب کرد.

دیده‌بان حقوق بشر می‌گوید علاوه بر گردان‌های عزالدین قسام، شاخه نظامی حماس و گردان‌های شهدای‌ الاقصی، شاخه نظامی جنبش فتح، گردان‌های عمر قاسم، جبهه دموکراتیک برای آزادی فلسطین گردان‌های ابوعلی مصطفی، جبهه خلق برای آزادی فلسطین در حمله هفتم اکتبر به اسرائیل شرکت داشته‌اند.

دو سازمان جبهه خلق وجبهه دموکراتیک سال‌ها است که در سیطره هژمونی سازمان حماس و جنبش‌های اسلامی دیگر در غزه قرار دارند.

یادبودی از خالد نزال در میدانی در جنین نصب شد که با فشار بنیامین نتانیاهو، نخست،وزیر اسرائیل، برداشته شد اما مجددا یادبودی دیگر در همان میدان در سال ۲۰۱۷ نصب شد.

ترور سه رهبر ساف در «بهار بیروت»

اعضای تیم اسرائیل در داخل دهکده المپیک مونیخ ۱۹۷۲ به دست افراد مسلح فلسطینی از گروه «سپتامبر سیاه» به گروگان گرفته شدند.

دو نفر از آنها تقریباً بلافاصله به ضرب گلوله کشته شدند، در حالی که بقیه در درگیری مسلحانه پلیس آلمان غربی با اعضای گروه شبه‌نظامی فلسطینی، در حالی که پیکارجویان سعی داشتند، در یک فرودگاه نزدیک این ورزشکاران را از کشور خارج کنند، کشته شدند. گروگان‌گیران خواهان آزادی ۲۰۰ زندانی فلسطینی از زندان‌های اسرائیل بودند.

این حادثه با کشته شدن یازده ورزشکار اسرائیلی، یک پلیس آلمانی و پنج گروگانگیر فلسطینی به پایان رسید.

پس از آن اسرائیلی‌ها به دنبال انتقام از طراحان این عملیات در سراسر جهان بودند. آن‌ها در آوریل ۱۹۷۳ توانستند در عملیات «بهار جوانی» به رهبری ایهود باراک، که بعدها نخست‌وزیر اسرائیل شد، سه تن از رهبران ساف و طراحان اصلی گروگانگیری مونیخ را ترور کنند.

این سه نفر محمد یوسف نجار(ابو یوسف)، کمال عدوان و کمال ناصر بودند.

در این عملیات خونین، به غیر از پانزده نفر از اعضای جبهه دموکراتیک خلق، چند غیر نظامی هم کشته شدند. نبردی سنگین بین کماندوهای اسرائیل و سربازان ارتش لبنان و نیروهای سازمان آزادیبخش فلسطین رخ داد اما در نهایت اسرائیلی‌ها توانستند از راه دریا به اسرائیل بازگردند. این حادثه باعث سقوط دولت وقت لبنان شد و اختلافات جدی بین دولت لبنان و فلسطینی‌ها شد.

محمد یوسف نجار، که متولد ۱۹۳۰ بود، پس از جنگ ۱۹۴۸ به اردوگاه پناهندگان در غزه رفت و سال‌ها در آنجا معلم بود. آقای نجار ابتدا به سازمان اخوان‌المسلمین پیوست ولی پس از جدایی از آن به عضویت سازمان فتح درآمد. او در زمان ترور، رئیس بخش سیاسی سازمان آزادیبخش فلسطین و از معاونان یاسرعرفات بود.

کمال عدوان زاده روستای بربره در اسرائیل کنونی بود که پس از جنگ ۱۹۴۸ به همراه خانواده به غزه رفت. آقای عدوان پس از فارغ‌التحصیلی در مصر به عنوان مهندس نفت در قطر کار می‌کرد و سپس عضو سازمان فتح شد. او در زمان ترور، عضو کمیته مرکزی فتح بود.

کمال ناصر، در خانواده‌ای مسیحی در غزه متولد شد و سپس به لبنان رفت و از دانشگاه آمریکایی بیروت در رشته علوم سیاسی فارغ‌التحصیل شد. از او چندین کتاب شعر و داستان به جا مانده است. به هنگام مرگ کمال ناصر سخنگوی سازمان آزادیبخش فلسطین بود.

در تشییع جنازه آن‌ها بیش از نیم میلیون فلسطینی و لبنانی شرکت کردند.

در سال ۲۰۱۹، روزنامه اسرائیلی یدیعوت آحارونوت اسناد، عکس‌ها و مصاحبه‌ای با مامور موساد، تدوی ییل‌من، از جزئیات ردیابی این سه نفر را در بیروت منتشر کرد.

علی حسن سلامه

علی حسن سلامه در اول آوریل ۱۹۴۱ در شهر قلا در نزدیکی شهر یافا به دنیا آمد. پدرش در جریان جنگ ۱۹۴۸ از فرماندهان فلسطینی بود که کشته شد.

در آلمان تحصیل کرد و آموزش‌های نظامی را هم در مسکو و قاهره گذراند. آقای سلامه، که از خانواده‌ای ثروتمند بود، به شاهزاده سرخ معروف شد.

او بنیانگذار و رئیس گروه نیروی ۱۷، واحد کماندویی جنبش فتح بود.

اسرائیلی‌ها، که او را متهم نفر اول عملیات گروه سپتامبر سیاه درگروگانگیری مونیخ می‌دانستند، بارها برای قتلش برنامه‌ریزی کردند. در یکی از این عملیات ناموفق، یک گارسون مراکشی به اشتباه در لیلهامر نروژ ترور شد.

بالاخره در ژانویه ۱۹۷۹ وقتی آقای سلامه برای شرکت در مراسم جشن تولدی به طرف خانه مادرش حرکت می‌کرد خودرویی در مسیر راهش منفجر شد که باعث مرگ او و چهار محافظش و افراد دیگری شد.

آقای سلامه پس از مراسم تشییع عمومی با حضور یاسر عرفات و هزاران فلسطینی در بیروت به خاک سپرده شد.

از زندگی علی حسن سلامه، کتاب‌های متعددی نوشته شده که در برخی به ارتباط او با سازمان سیا اشاره شده است.

غسان کنفانی

غسان کنفانی، نویسنده و روزنامه‌نگار فلسطینی و از اعضای رهبری جبهه مردمی برای آزادی فلسطین بود.

او در ۹ آوریل سال ۱۹۳۶ در خانواده‌ای کُردتبار در عکا متولد شد. آقای کنفانی پس از جنگ ۱۹۴۸ به همراه خانواده به لبنان و سپس سوریه مهاجرت کرد.

این نویسنده فلسطینی در سال ۱۹۵۲ از دانشگاه دمشق در رشته ادبیات عرب فارغ‌التحصیل شد.

غسان کنفانی در ۸ ژوئیهٔ ۱۹۷۲ در بیروت، با انفجاری بمبی که در ماشینش قرار داده بودند، به همراه خواهرزاده‌اش کشته شد. او نویسنده چندین کتاب است که براساس داستان آن‌ها چند فیلم ساخته شده است.

اسرائیل آقای کنفانی را یکی از آمران حمله به فرودگاه بن گوریون(لود) در تل‌آویو می‌دانست.

در ماه مه سال ۱۹۷۲ است عده‌ای از اعضای سازمان ارتش سرخ ژاپن با همکاری جبهه مردمی برای آزادی فلسطین به فرودگاه لود در تل‌آویو، اسرائیل حمله کردند که در این درگیری بیست و شش نفر کشته و بیش از ۷۰ نفر مجروح شدند.

بسام ابوشریف

بسام ابوشریف، متولد ۱۹۴۶ در بیت‌المقدس، ابتدا عضو جبهه خلق برای آزادی فلسطین بود اما پس از اخراج از آن عضو سازمان ساف و مشاور ارشد یاسر عرفات شد.

ابوشریف، که فارغ‌التحصیل دانشگاه آمریکایی بیروت بود به دلیل نقشی که در ربایش همزمان چند هواپیما در سال ۱۹۷۰ داشت، سال‌ها تحت تعقیب موساد بود. در این عملیات سه هواپیمای ربوده‌شده به اردن برده شدند و پس از خارج کردن مسافران منفجر شدند. در نهایت گروگان‌ها با عده‌ای از رهبران فلسطینی معاوضه شدند. اما پس از این واقعه رابطه حکومت اردن با فلسطینی‌ها به هم خورد که به کشتار معروف سپتامبر سیاه ختم شد.

ابوشریف در سال ۱۹۷۳ پس از انفجار بمبی که در یک کتاب جاسازی شده بود چهار انگشت، یک گوش و یک چشم خود را از دست داد.

او از موافقان پیمان اسلو بود و پس از آن به کرانه باختری بازگشت و خواهان مبارزه مسالمت‌آمیز فلسطینیان با اسرائیل، برای جلوگیری از الحاق کرانه باختری به این کشور شد.

ودیع حداد

ودیع حداد در سال ۱۹۲۷ در خانواده‌ای مسیحی ارتدوکس متولد شد. پس از جنگ ۱۹۴۸ همراه با خانواده به بیروت منتقل شد و در همین شهر از دانشگاه آمریکایی بیروت در رشته پزشکی فارغ‌التحصیل شد.

پس از جنگ ۱۹۶۷، همراه جورج حبش، جبهه خلق برای آزادی فلسطین را بنیانگذاری کرد و رهبر شاخه نظامی آن شد.

ودیع حداد از برنامه ریزان هواپیما ربایی معروف سال ۱۹۷۰ بود که به دستگیری لیلا خالد، چریک مشهور فلسطینی، منجر شد. پس از انتقاد ساف از جبهه خلق برای حمله به اهدافی بیرون از اسرائیل، او از این سازمان اخراج شد. اما ودیع حداد در سازماندهی عملیاتی دیگر در سال ۱۹۷۶موفق شد با همکاری دو فلسطینی و دو آلمانی عضو سازمان سلول‌های انقلابی، هواپیمایی را در مسیر تل آویو به پاریس برباید و به فرودگاه انتبه اوگاندا ببرد.

با اینکه عیدی امین، حاکم وقت اوگاندا، از هواپیماربایان استقبال کرد، اما پس از چند روز کماندوهای اسرائیل به این فرودگاه حمله کردند و پس از کشتن سربازان اوگاندایی و گروگانگیران، مسافران هواپیما را نجات دادند. در این عملیات که همراه با انهدام نیروی هوایی اوگاندا بود، یوناتان نتانیاهو، برادر نخست‌وزیر فعلی اسرائیل کشته شد.

ودیع حداد در سال ۱۹۷۸ پس از بیماری، ابتدا در بغداد بستری شد و سپس به درخواست یاسر عرفات به بیمارستانی در برلین شرقی منتقل شد اما پس از چند روز درگذشت. در منابع رسمی گفته شده که مرگ او به علت سرطان بوده است. اما نویسندگان و محققان بعضی از کتاب‌هایی که درباره ترورهای موساد منتشر شده، مدعی‌اند که او با شکلات‌های اهدایی آلوده یا با سمی که در خمیر دندانش جای داده شده بود، به‌تدریج مسموم و کشته شده است.