حذف دشمنان اسرائیل در ایران؛ از دانشمندان هسته‌ای تا رهبر حماس

کشته شدن اسماعیل هنیه، رئیس دفتر سیاسی حماس در تهران یک بمب بزرگ خبری صبحگاهی بود که کسی انتظار شنیدنش را نداشت. این خبر در حالی خواب را از چشم شنوندگان و خوانندگان ربود که در تهران به دلیل حضور مهمانان خارجی برای مراسم تحلیف رئیس جمهوری ایران، میزان اقدامات امنیتی و حفاظتی در بالاترین میزان ممکن بود.

عملیات کشتن اسماعیل هنیه از نظر موقعیت زمانی و مکانی از جمله ترورهای کم‌سابقه در جهان است. اسماعیل هنیه نه فقط در طول دوران طولانی مبارزه‌اش با اسرائیل، بلکه از آغاز جنگ اسراییل و حماس (۱۵ مهرماه ۱۴۰۲) چندین بار به تهران سفر کرده بود و اتفاقی برای او نیفتاده بود، یا دست‌کم در رسانه‌ها خبری درباره سوءقصد به جانش منتشر نشده بود.

اما این‌بار او در حوالی ساعت ۲ صبح در یک مکان دور از انتظار در یکی از اقامتگاه‌های ویژه مجروحان جنگ در شمال تهران کشته شد. برخی رسانه‌ها گزارش داده‌اند که او در پی یک شلیک هوایی کشته شده است، اما مقام‌های ایران هنوز جزییاتی درباره نحوه کشته شدن او منتشر نکرده‌اند و خبرها دراین زمینه تایید شده نیستند.

همچون گذشته، اسرائیل مظنون اصلی کشته شدن اسماعیل هنیه است و مانند گذشته نیز به طور رسمی اسرائیل هنوز واکنشی به این خبر نشان نداده است. اسماعیل هنیه در حالی در تهران کشته شد که به رغم سابقه طولانی ترورها در ایران، شهروندان کشورهای دیگر به ندرت در ایران کشته شده‌اند.

علاوه بر این، تنش میان ایران و اسرائیل از زمان حمله حماس در روز هفتم اکتبر به شکل قابل ملاحظه‌ای افزایش یافته است. در ماه‌های اخیر، آخرین باری که اسرائیل به منافع ایران در منطقه حمله کرد و تعدادی از فرماندهان نظامی ایران را در کنسولگری این کشور در سوریه هدف قرار داد، سپاه پاسداران در پاسخی تاریخی، اسرائیل را موشک‌باران کرد؛ واکنشی که البته خسارتی جدی در پی نداشت.

در آبان‌ماه ۱۳۹۹ ( نوامبر ۲۰۲۰) نیویورک تایمز گزارش داده بود که عبدالله محمد عبدالله ملقب به ابومحمد المصری، مرد شماره دو القاعده و از مظنونان اصلی بمب‌گذاری‌های سفارت آمریکا در کنیا و تانزانیا، و دخترش مریم در میانه تابستان آن سال، به دست ماموران اسرائیل در تهران ترور شده‌اند.

خبرگزاری‌ آسوشیتدپرس نیز یک روز بعد از گزارش نیویورک تایمز در گزارشی نوشت که اسرائیل به درخواست آمریکا المصری را در تهران ترور کرده‌ و این عملیات با همکاری هر دو کشور انجام شده است. ایران این گزارش را تکذیب کرد.

تا آن زمان عموما دانشمندان هسته‌ای، دست‌اندرکاران برنامه‌های هسته‌ای و موشکی و همچنین فرماندهان ارشد نیروی قدس سپاه پاسداران که در منطقه فعال بودند، هدف ترورهای اسرائیل بودند که از ۱۵ سال پیش در ایران آغاز شد.

جدا از کشته شدن قاسم سلیمانی در فرودگاه بغداد که با هدایت و فرمان مستقیم رئیس جمهور وقت آمریکا، دونالد ترامپ صورت گرفت، براساس خبرها و اظهارات مقام‌های ایرانی سایر حملات با فرمان اسرائیل بوده است.

یکی از آخرین نمونه‌هایی که در تهران روی داده به اول خردادماه ۱۴۰۱ برمی‌گردد که راکبان یک موتورسیکلت در یکی از کوچه‌های فرعی خیابان مجاهدین اسلام تهران، با شلیک پنج گلوله یکی از اعضای سپاه پاسداران به نام «صیاد خدایی» را کشتند. در اطلاعیه سپاه پاسداران اعلام شد که او «مدافع حرم» بوده و در سوریه فعالیت داشته است.

این در حالی است که مقام‌های اطلاعاتی و امنیتی ایران به طور معمول اخبار و آماری از «کشف و انهدام گروه‌های تروریستی و خرابکار» ارائه می‌دهند و از «اشراف اطلاعاتی» و «اقتدار اطلاعاتی» دستگاه‌های مربوطه در داخل و خارج از کشور سخن می‌رانند.

اتفاقات چند سال اخیر نشان می‌دهد نیروهای خارجی در چند حمله به صورت عمومی و فردی اهدافی را در ایران دنبال کرده‌اند و عملیات‌ آنها منجر به کشته شدن شماری از مردم و حذف فیزیکی فرد مورد نظرشان شده است.

به گفته مقام‌های امنیتی ایران، شبه‌نظامیانی مانند داعش در دو عملیات مسلحانه در حرم شاهچراغ ( آبان‌ماه ۱۴۰۱ و مردادماه ۱۴۰۲) و انفجار خونین در چهارمین سالگرد کشته شدن قاسم سلیمانی در کرمان (۱۳ دی‌ماه ۱۴۰۲) نقش داشتند.

دانشمندان هسته‌ای که ترور شدند

همزمان با شدت گرفتن فعالیت‌های هسته‌ای ایران در زمان ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد، مجموعه‌ای از عملیات‌های ترور صورت گرفت که اکثر آنها به هدف‌شان رسید.

مسعود علیمحمدی از اولین اهدافی بود که رسانه‌ها خبر ترورش را منتشر کردند. آقای علیمحمدی صبح روز ۲۲ دی ماه ۱۳۸۸ بر اثر انفجار بمبی که در موتورسیکلت جاسازی شده بود و به فاصله یک متر از در ورودی منزلش به یک درخت بسته شده بود، در قیطریه تهران کشته شد.

آقای علیمحمدی دکترای فیزیک داشت و با مرکز تحقیقات فیزیک نظری و ریاضیات نیز طی سال های ۱۳۷۶ تا ۱۳۸۰ همکاری داشت. او در دانشگاه دروسی مانند مکانیک کوانتومی و الکترومغناطیس، مکانیک آماری، ذرات بنیادی و نظریه میدان های کوانتومی تدریس می‌کرد.

مجید شهریاری از جمله دانشمندان هسته‌ای بود که صبح روز دوشنبه ۸ آذر ماه ۸۹ در بلوار ارتش، مورد سوء قصد قرار گرفت و کشته شد.

آقای شهریاری در دانشگاه، فیزیک عمومی و پایه، فیزیک راکتور و دینامیک راکتورهای هسته‌ای تدریس می‌کرد. یکی از پروژه‌های مهم او طراحی‌هایی مرتبط با ساخت نسل جدید راکتورهای هسته‌ای بود. او از جمله کارشناسان ارشد مبارزه با کرم رایانه‌ای «استاکس‌نت» نیز بود.

«استاکس‌نت» بدافزار رایانه‌ای ونخستین کرم جاسوسی شناخته شده‌ای است که می تواند تاسیسات زیربنایی نظیر نیروگاه های برق، سیستم‌های توزیع آب آشامیدنی و واحدهای بزرگ صنعتی را مورد هدف قرار دهد.

بررسی‌های تلویزیون فارسی بی‌بی‌سی در تیرماه ۱۳۸۹ نشان داده بود که سیستم های صنعتی ایران به کرم جاسوسی به نام «استاکس نت» آلوده شده‌اند که احتمالاً اطلاعات صنعتی و محرمانه زیادی از جمله برنامه هسته‌ای را از ایران خارج کرده است.

در موردی دیگر، فریدون عباسی دوانی، از فیزیک‌دانان و مهندسان هسته‌ای ایران در میدان دانشجوی تهران در صبح روز ۸ آذر ۱۳۸۹ هدف سوء قصد قرار گرفت، اما جان سالم به در برد.

آقای عباسی گفته بود در حالی که مشغول رانندگی بود، متوجه نصب بمب توسط یک موتور سوار به در خودرو خود شد و بلافاصله از خودرو در حال حرکت بیرون پرید. او از این ترور جان سالم به در برد. او بعدها رئیس سازمان انرژی اتمی و نماینده مجلس شد.

داریوش رضایی نژاد، متخصص «سیستم انفجار در کلاهک‌های هسته‌ای» در تاریخ اول مرداد۱۳۹۰ در تهران کشته شد.

او از پژوهشگران نخبه در مراکز مهم تحقیقاتی و علمی ایران بود و در ۳۴ سالگی معاونت سازمان انرژی اتمی ایران را به عهده داشت.

مصطفی احمدی روشن مسئولیت معاونت بازرگانی سایت هسته‌ای نطنز را بر عهده داشت. او در ۲۱ دی ۱۳۹۰ پس از خروج از منزلش در ساعت ۸ و نیم صبح در میدان کتابی تهران ترور شد. عامل این ترور نیز یک موتور سوار بود که یک بمب را با آهن‌ربا به خودرویش چسبانده بود.

در یازدهم آذرماه سال ۱۳۸۹ علی اکبر صالحی، رئیس وقت سازمان انرژی اتمی ایران، از افزایش تدابیر امنیتی و «حفاظت چند برابر» برای حفظ جان از دانشمندان هسته‌ای خبر داد.

آقای صالحی گفت: «ما بیش از ده‌ها و صدها نفر از دانشمندان و متخصصان‌مان را در بیش از یک سال گذشته، تحت محافظت و مراقبت جدی قرار داده‌ایم.»

«این چهره را به خاطر بسپارید»

دانشمندان هسته‌ای که مورد سوءقصد قرار گرفتند برای مردم و رسانه‌ها چهره‌های آشنایی نبودند و پس از کشته شدن‌شان اسم و رسم‌شان در رسانه‌ها اعلام شد.

در بین دانشمندان هسته‌ای، شاخص‌ترین فردی که در عملیاتی پیچیده مورد سوءقصد قرار گرفت، محسن فخری‌زاده مهابادی بود. او از چهره‌های شاخص سپاه پاسداران بود و از ابتدای روی کار آمدن جمهوری اسلامی و تشکیل سپاه به عضویت سپاه درآمد و درجه نظامی سرتیپ پاسدار را داشت.

آقای فخری‌زاده دارای تحصیلات کارشناسی ارشد مهندسی هسته‌ای بود و در زمان کشته شدنش، ریاست سازمان پژوهش و نوآوری وزارت دفاع ایران را برعهده داشت. او از چهره‌های کلید «پدافند هسته‌ای» ایران به شمار می‌رفت.

پس از انتشار خبر ترور آقای فخری‌زاده، در رسانه‌های ایران و شبکه‌های اجتماعی تصویر بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، دست به دست شد که در نشست خبری خود برای افشاگری علیه برنامه هسته‌ای ایران، محسن فخری‌زاده را به عنوان مدیر «پروژه آماد» معرفی کرده و گفته بود: «این چهره را به خاطر بسپارید»، چرا که او به عنوان رئیس سازمان پژوهش‌های نوین دفاعی (سپند) بسیاری از چهره‌های کلیدی برنامه هسته‌ای ایران را مدیریت می‌کند.

«پروژه آماد» به پروژه‌ای مخفیانه در ایران گفته می‌شود که ادعا شده هدف آن تولید سلاح هسته‌ای است و درباره جزییات آن اطلاعات زیادی منتشر نشده است.

در مهرماه ۱۳۹۸، شورای ملی مقاومت که شاخه سیاسی سازمان مجاهدین خلق ایران است، آقای فخری‌زاده را به عنوان مدیر بخشی از پروژه «سایت سرخه‌حصار» معرفی و ادعا کرد که در آن مکان «آزمایش انفجار در تونل زیرزمینی» انجام شده است.

دستگاه‌های اطلاعاتی غربی او را پدر برنامه هسته‌ای نظامی ایران خوانده‌اند و خبرنگاران دفاعی وابسته به حکومت نیز او را «قاسم سلیمانی صنعت دفاعی» لقب داده‌اند.

او در سال ۱۳۹۲ (۲۱۰۳) از سوی نشریه آمریکایی فارین پالیسی به عنوان یکی از پنج شخصیت ایرانی، در فهرست ۵۰۰ نفره قدرتمندترین افراد جهان معرفی شده بود.

محسن فخری‌زاده، روز جمعه ۷ آذر ۱۳۹۹ (مطابق ۲۷ نوامبر ۲۰۲۰) در جاده‌ آبسرد در حدود ۸۰ کیلومتری شرق تهران ترور شد. آن طور که ایران گزارش کرد او هنگامی که به همراه همسرش و با یک خودروی شخصی در شهر آبسرد (از توابع دماوند) در حرکت بود هدف قرار گرفت.

«طهرانی مقدم» و یک انفجار مشکوک دیگر

در ۲۱ آبان‌ماه ۱۳۹۰سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرد که در انفجاری شدید در یک پادگان نظامی در اطراف کرج ۱۷ نفر کشته و ۱۶ نفر زخمی شدند و حال برخی از مجروحان نیز وخیم است.

در این اطلاعیه اعلام شد که سرتیپ حسن طهرانی مقدم، رئیس سازمان جهاد خودکفایی سپاه، جزو کشته‌شدگان است. این سازمان کار تولید تجهیزات نظامی برای سپاه را برعهده دارد و از آقای طهرانی مقدم به عنوان «پدر برنامه موشکی ایران» نام برده می‌شد.

به گفته مصطفی ایزدی، معاون وقت ستاد کل نیروهای مسلح ایران، آقای طهرانی مقدم از سال ۱۳۶۳ و در جریان جنگ ایران و عراق کار بر روی سامانه موشکی زمین به زمین سپاه، موسوم به موشک‌های «زمزم» را آغاز کرد.

آقای طهرانی مقدم پس از پایان جنگ ایران و عراق، برای رسیدن به تکنولوژی‌های روز برای ساخت موشک‌های جدید تلاش کرد.

اسماعیل کوثری، از فرماندهان سپاه پاسداران و نماینده فعلی مجلس درباره او گفته بود: «دستیابی ایران به تکنولوژی ساخت موشک‌هایی با برد بیش از دو هزار کیلومتر نتیجه تلاش‌های آقای طهرانی مقدم و همکاران او بوده است.»

اسرائیل درباره انفجار سهمگین پادگان نظامی ملارد واکنشی نشان نداد. مقامات ایرانی نیز برخلاف موارد دیگر، کشته شدن این فرمانده سپاه را به اسرائیل نسبت ندادند.

بر اساس وصیت حسن طهرانی مقدم، بر روی سنگ قبر او نوشته شده است: «اینجا مدفن کسی است که می‌خواست اسرائیل را نابود کند».