روند رو به گسترش 'افراط‌گرایی' در شبکه‌های اجتماعی در افغانستان

یک نهاد تحقیقاتی در گزارشی نوشته که گروه‌های ستیزه‌جو و افراط‌گرا در افغانستان از شبکه‌های اجتماعی به عنوان ابزار جنگی و تبلیغ افراط‌گرایی به صورت روزافزونی استفاده می‌کنند.

انستیتوی مطالعات استراتژیک این تحقیق را برپایه گفت‌وگو با ۷۲ نفر از جمله ماموران پلیس، دانشجویان و فعالان مدنی در هرات، کابل، مزار شریف و جلال‌آباد و همچنین بررسی صفحات وابسته به گروه‌های شورشی و افراط‌گرا در شبکه‌های اجتماعی تهیه کرده است.

در گزارش این تحقیق از گروه طالبان، حزب اسلامی به رهبری گلبدین حکمتیار و گروه موسوم به دولت اسلامی (داعش) یاد شده که به صورت گسترده‌ای از شبکه‌های اجتماعی برای جنگ اطلاعاتی در برابر دولت افغانستان و متحدان آن استفاده می‌کنند.

نویسندگان این گزارش دریافته‌‌اند که این گروه‌ها از نیمه نخست سال جاری میلادی به صورت گسترده به "مبارزات آنلاین" روآوردند و در جریان جنگ قندوز در اواخر سپتامبر روشن شد که این گروه‌ها به‌ویژه گروه طالبان از این شبکه‌های اجتماعی به عنوان ابزار جنگی علیه دولت و متحدان بین‌المللی آن استفاده می‌کنند.

در گزارش آمده که طالبان با تصرف شهر قندوز در ۶ میزان/مهر گذشته از شبکه‌هایی مانند فیسبوک برای ارسال عکس‌های سلفی با شهروندان و به همرسانی ویدئوهای نیروهای جنگی خود در جریان به دست گرفتن کنترل مراکز دولتی استفاده کردند.

نعمت‌الله ابراهیمی از نویسندگان این گزارش گفت طالبان حتی پیش از سقوط قندوز با ارسال پیام‌های مبهم مبنی براین که اتفاق بزرگی در حال وقوع است و همچنین ارسال این پیام به هواداران خود که "خبر خوشی" در راه است، در واقع برای ورود خود به شهر قندوز به لحاظ روانی زمینه‌سازی می‌کردند.

در گزارش آمده که یک فرمانده طالبان در جریان جنگ قندوز از شبکه‌های اجتماعی برای صدور دستورهای نظامی به زیردستانش استفاده کرد و به آنها می‌گفت که بیمارستان‌ها را اشغال کنند. پس از آن طالبان با پزشکان عکس‌های سلفی گرفتند و روی شبکه‌های اجتماعی منتشر کردند.

آقای ابراهیمی افزود در حالی که گروه‌های شورشی در افغانستان ماهیت نظامى و ستیزه‌جو دارند، از شبکه‌های اجتماعی به عنوان ابزاری نرم و زبانی صلح‌آمیز براى مقاصد خود استفاده مى‌کنند.

پژوهشگر انستیتوی مطالعات استراتژیک گفت که داعش در خاورمیانه نشان داد که در استفاده از شبکه‌های اجتماعی مهارت ویژه‌ای دارد، اما با ظهور شاخه این گروه در افغانستان، گروه‌های افراط‌گرا و ستیزه‌جو از روش‌های داعش در این کشور تقلید می‌کنند.

در این گزارش آمده که این تنها گروه‌های شورشی نیستند که از شبکه‌های اجتماعی به منظور ترویج و تبلیغ اندیشه‌های افراطی و حتی پیشبرد جنگ روانی استفاده می‌کنند، بلکه سازمان‌های غیرنظامی و حتی ثبت شده در دولت هم از این شبکه‌ها برای تبلیغ افراط‌گرایی استفاده می‌کنند.

در گزارش از حزب‌التحریر که سازمانی غیرقانونی و ثبت نشده است و جمعیت اصلاح که سازمانی ثبت شده و رسمی است، در این مورد یاد شده است. در گزارش به عنوان مثال از انتشار عکسی از جسد یک سرباز ارتش توسط جمعیت اصلاح یاد شده که در پی کشتن یک افسر ارتش آمریکا در جلال‌آباد از پا درآمد.

براساس این گزارش، ابتدا حزب اسلامی با انتشار عکس این سرباز مدعی شد که او عضو این حزب بود و از آن به عنوان "قهرمان" ستایش کرد و پس از آن جمعیت اصلاح عکس او را منتشر کرد که مورد ستایش صدها نفر قرار گرفت.

در گزارش از تاکتیک‌های گروه‌های افراط‌گرا در استفاده از شبکه‌های اجتماعی هم یاد شده، از جمله این که آن‌ها عنوان‌های جعلی و حتی نام‌های دخترانه یا عنوان‌هایی مانند "خواهر مسلمان" و "تنظیم اسلامی زنان افغانستان" استفاده می‌کنند.

نویسندگان گزارش برای مقابله با موج جدیدی از افراط‌گرایی در شبکه‌های اجتماعی و فضای مجازی به دولت افغانستان پیشنهاد کرده که باید سیاست خاصی را تدوین کند و به جنبه‌های مختلف افراط‌گرایی به عنوان یک روند سیاسی و اجتماعی بپردازد.

آن‌ها افزوده‌اند که دولت باید گفت‌وگوهای جاری درباره قانون‌مند کردن استفاده از شبکه‌های اجتماعی را با همکاری جامعه مدنی گسترش دهد و در نهایت یک چارچوب قانونی در این زمینه آماده کند.

پیشنهاد دیگر پژوهشگران انستیتوی مطالعات استراتژیک این است که جامعه جهانی با توجه به روند رو به گسترش فعالیت شبکه‌های اجتماعی در افغانستان، به دولت شکننده این کشور مشورت دهد و ظرفیت‌های تخصصی آن را در راستای طراحی سیاستی مناسب در این زمینه ارتقا دهد کند.

در این زمینه بیشتر بخوانید:

<bold><link type="page"><caption> طالبان؛ پنهان پشت تصاویر زیبای دختران</caption><url href="http://www.bbc.com/persian/afghanistan/2012/09/120909_l09_taliban_facebook_girls_pix.shtml" platform="highweb"/></link></bold>

<bold><link type="page"><caption> نگرانی از 'نفوذ افراط‌گرایی' در مدارس دینی غیررسمی افغانستان</caption><url href="http://www.bbc.com/persian/afghanistan/2015/09/150921_k02-afghanistan-madrsas" platform="highweb"/></link></bold>

<bold><link type="page"><caption> 'افزایش فعالیت گروه‌های افراطی' در مدارس افغانستان</caption><url href="http://www.bbc.com/persian/afghanistan/2015/10/151007_k02-afghan-schools-politicisation" platform="highweb"/></link> </bold>