کنکور افغانستان؛ گذرگاهی که سال به سال دشوارتر می شود

عبدالقاسم سال گذشته در روستای آهنگران ولایت غور در مرکز افغانستان، برای قبولی در رشته اقتصاد دانشگاه هرات در غرب افغانستان تلاش می‎کرد.

وقتی نتایج اعلام شد او توانسته بود که نفر اول کنکور افغانستان شود.

قاسم اکنون در هند در شهر آلله آباد مرکز ایالت اوترا پرادیش در شمال هند درس می‎خواند. تلاش قاسم او را از سرزمین سرد و روستایی غور به آنجا کشاند.

او اکنون زبان می‎خواند و آمادگی می‎گیرد که در یکی از دانشگاهای هند در رشته اقتصاد درس بخواند. در صحبت تلفنی‎اش درباره تغییرات زندگی‎اش گفت که "محیط تاثیر گذار است و همه چیز را می‎سازد."

هم کلاسی دیگر او ذبیح الله نیز که نفر دوم امتحان کنکور سال گذشته بود به گفته قاسم در کشور ترکیه درس می‎خواند.

هر دو روستا زاده اکنون از دور افتاده ترین روستای افغانستان به مرکز شهرهای بزرگ هند و ترکیه، زندگی جدید را تجربه می‎کند.

افزایش علاقه مندی به آموزش عالی و قانون کارمندان دولتی که قید کرده است، کسانی که می‎خواهند در پستهای ارشد دولتی کار کنند باید مدرک لیسانس (کارشناسی ) داشته باشند، اکنون ورودی های دانشگاهای افغانستان را شلوغ تر از قبل کرده است.

برای خیلی از خانواده‌ها راه یافتن و نیافتن فرزندان شان به دانشگاه‎ها داری اهمیت حیاتی است. در این روزها انتخابات افغانستان خبر داغ روز است.

بعد از اعلام نتایج آزمون کنکور، این خبر جای خبر انتخابات را در رسانه‎های اجتماعی گرفت و این نشان دهنده اهمیت این موضوع برای خانواده ها و نسل جدید در افغانستان است.

راه نیافتن چقدر می‎تواند بر زندگی مردم و جوانان افغان تاثیر گذار باشد؟ عبد الرحمن یکی از جوانان افغان که خود موفق نشده آزمون کنکور را پشت سر گذارد و به آموزش عالی خود ادامه دهد، می‎گوید که به دلیل مشکلات اقتصادی نتوانستم وارد دانشگاه شوم سه سال در ارتش ملی افغانستان خدمت کردم و بعد از سه سال اکنون در شهر دبی مشغول کار بنایی‌ام .

شرط داشتن آموزش عالی در ارتش باعث شده که عبدالرحمن نتواند پله‎های ترقی را در ارتش ملی افغانستان نیز طی‌کند و بعد از اینکه سه سال به عنوان سرباز در این ارتش کار کرده مجبور شده است که با اسرار خانواده اش صف ارتش ملی افغانستان را رها کند.

علاقه مندی به آموزش در افغانستان اکنون روند پر شتابی را به خود گرفته، پزشکی در شهر کابل می‎گفت که پیر زنی هزینه درمانش را نداشت که پرداخت کند و بعد به او شکایت کرده بود که بیشتر هزینه‌های که خانواده این پیر زن مصرف می‎کند صرف آموزش فرزندان خانواده می‎شود.

بر اساس اعلام وزارت آموزش و پرورش تعداد دانش آموزانی که از جمیعت حدود ۲۷ میلیونی این کشور امسال به مدرسه می‎روند حدود ۱۱.۵ میلیون نفر هستند.

برای ۱.۳ میلیون نفر نیز زمینه آموزش در این کشور فراهم نیست.

آمار موجود در این کشور نشان می‎دهد که تنها صد نفر از هر هزار دانش آموز افغانی تاکنون قادر شده‎اند که به مراکز آموزش عالی این کشور راه یابند.

باتوجه به رشد مراکز آموزش عالی در افغانستان، میزان قابل توجهی از شاگردان مدارس سالانه قادر به راه یابی به مراکز آموزش عالی افغانستان نمی‎شوند.

امسال ۲۶۱ هزار نفر برای ورود به دانشگاه‎ها ثبت‎نام کرده بودند و ۲۲۸ هزار نفر در آموزن اشتراک کردند. ۱۱۰ هزار نفر به مراکز آموزش عالی و نیمه عالی این کشور جذب شدند.

افغانستان یکی از کشورهایی است که کمترین میزان سرمایه گزاری را در زمینه آموزش داشته است، میزان سرمایه گزاری برای هر دانش آموز درافغانستان ۶۰ دلار در سال است، این رقم در پاکستان ۲۵۰ دلار است و در ایران به ۵۰۰ دلار می‎رسد.

ولی با تمام این نارسایی‌ها میزان افرادی که سالانه پشت درهای کنکور این کشور می‎مانند، روز به روز افزایش می‎یابد و انتظار می‎رود که این میزان هرساله بیشتر از قبل شود.

به گفته عظیم نور بخش سخنگوی وزارت آموزش عالی افغانستان، اکنون ۳۲ دانشگاه دولتی و ۸۲ دانشگاه خصوصی در سراسر این کشور وجود دارد که در حدود ۲۰۰ هزار دانشجو در این مراکز درس می‎خوانند و در سال جاری فقط ۱۵ هزار نفر از این مراکز فارغ التحصیل شده‎اند.

تعداد دانشجویانی که سالانه وارد دانشگاه می‎شوند چندین برابر فارع التحصیلان دانشگاه‎ها است. دولت افغانستان نیز تلاش کرده که تغییر لازم را در ساختار آموزش عالی افغانستان ایجاد کند به قول نوربخش ساخت دانشگاه های جدید و ارتباط با دانشگاه‎های منطقه از جمله این فعالیت‌ها است.

اکنون بیش از ۴۰۰ دانشکده در سراسر افغانستان وجود دارد. در دانشگاهای دولتی حدود ۵ هزار استاد مشغول تدریس هستند.

در سال ۱۳۸۹ خورشیدی ۴۵ دانشگاه در کل افغانستان وجود داشت. اکنون شمار دانشگاه‌ها دو برابر افزایش یافته و این تغییرات را می‎توان در تعداد استادان و شاگردان نیز شاهد بود.

البته تنها دانشگاه‌های داخلی در افغانستان نیست که سالها میزبان هزاران دانشجوی این کشور است، علاوه بر آن کشورهای هند، ترکیه و سایر کشورهای منطقه نیز سالانه میزبان هزاران دانشجوی افغانستان است.

عبیدالله عبید وزیر آموزش عالی افغانستان تعداد دانشجویان افغان در هند را ۵ هزار نفر اعلام کرد و گفت که در سایر کشورها نیز حدود ۱۵ هزار دانشجوی افغان را در مقاطع مختلف دانشگاهی میزبانی می‌کنند.