ایجاد مصئونیت غذایی، گام حیاتی برای توسعه افغانستان

از ۲۷.۵ میلیون جمعیت افغانستان، بیشتر از یک سوم آنان زیرخط فقر زندگی می‌کنند، که قادر به تامین حد اقل نیازهای غذایی خود نیستند. فقر با تاثیرات جانبی و چند گانه‌اش، عامل کلیدی درعدم دست یابی افغانها به مصئونیت غذایی است.

آخرین آمار در گزارش 'ارزیابی خطرات و آسیب پذیری ملی افغانستان' نشان می‌دهد که ۷.۶ میلیون نفر که ۳۰ درصد جمعیت این کشور را تشکیل می‌دهند از سلامت غذایی برخوردار نیستند. این افراد روزانه کمتر از ۲.۱۰۰ کیلوگرام کالری دریافت می‌کند.

اما در روش تعیین خط فقر بر اساس میزان کالری مصرفی، فقیر کسی است که قادر به تامین ۲.۳۰۰ کالری حداقل غذایی مورد نیاز روزانه خود نیست.

ولی در این میان ۲۷ درصد یا ۲.۱ میلیون نفر کمتر از ۱.۵۰۰ کیلوگرم کالری در روز دریافت می‌کنند. پنج میلیون افغان که بیشتر از ۲۰ درصد آنان را کودکان زیر سن پنج سال تشکیل می‌دهند نیز نمی‌توانند میزان لازم پروتئین و کالری را دریافت کنند.

اگرچه وضعیت از این نظر در سالهای اخیر به دلیل توسعه‌ای روستایی بهتر شده ولی هنوز نبود سلامت غذایی در افغانستان یک نگرانی به حساب آید.

بیشتر از نیم کودکان زیر سن پنج سال، به شدت با سوء تغذی روبرو هستند. این کودکان در معرض شیوع بیماری‌های ناشی از سوء تغذی و بیماری‌های چون کم خونی و مشکلات بینایی‌ قرار دارند.

عدم مصئونیت غذایی در مناطق روستایی، در میان کشاورزان کم زمین و بی‌زمین، بالا است.

در حدود ۱۵ درصد از افغان‌ها به خدمات بهداشتی، بهداشت محیطی، بهداشت شخصی و حمایت‌های اجتماعی دسترسی ندارند و در حدود ۶۸ درصد از این افراد نیز از آب آشامیدنی بهداشتی محرومند.

خانواده های فقیر بیشتر از نصف قیمت مواد غذایی شان را صرفا برای خرید گندم و آرد به مصرف می‌رسانند. در کل، خانواده های افغانستان دو سوم از درآمدهای خود را برای تهیه غذا مصرف می‌کنند.

درغرب و مناطق مرکزی افغانستان، ۷۵ درصد مردم نصف درآمد خود را برای تامین تنها آرد و گندم مصرف می‌کنند.

نبود سلامت غذایی در مناطق روستایی زیاد است، ولی میزان آن در میان کوچی‌ها به مراتبط بیشتر از روستائیان است.

غذا یعنی غله جات

در افغانستان گندم غذای اصلی است. نان گندم ۵۷ درصد از کالری را در بسته‌های غذایی خانوادهای فقیر افغان را تامین می‌کند و این کشور از نظر تولید غله‌جات حتی در سالهای که بیشترین تولیدات را نیز داشته، با کمبود غله مواجه بوده است.

از سوی دیگر محدودیت در تولیدات داخلی باعث شده که افغانستان مقدار زیادی از نیازمندی‌های غذایی خود را از بیرون وارد کند و این مواد دربارازهای روستایی به قیمت سرسام آوری به فروش می‌رسند.

دسترسی ناکافی به غذا باعث فقر مهلک در میان تعداد زیادی از خانودهای افغان شده‌است. فقر فزاینده و نابودی زیرساخات‌های بازارهای محلی مانع عمده بر سر راه افغان‌ها برای دسترسی به مواد غذایی در سطح خانواده‌ها است.

در افغانستان عدم سلامت غذایی تنها دامنگیر خانواده‌های فقیر نیست. بلکه جمعیت قابل ملاحظه‌ای افغانها از کمبود کالری، پروتئین و نداشتن "رژیم غذایی مناسب" رنج می‌برند.

نداشتن رژیم غذایی مناسب، عدم رعایت بهداشت و تغذیه نادرست از موانع مهم رشد اجتماعی واقتصادی در یک جامعه است.

۲۱ درصد از زنان نیز با کمبود وزن روبرو هستد. ۴۸ درصد از زنان غیر حامله از کمبود آهن رنج می‌برند و ۲۵ درصد آنان با کم خونی مواجه هستند.

۷۲ درصد از کودکان ۶ الی ۵۹ ماهه نیز با کمبود آهن و نزدیک به ۳۸ درصد آنان نیز با کم خونی و مشکلات بینایی در دوران کودکی مواجه‌اند که می‌تواند باعث کاهش ۲۵ پله‌ای ضریب هوشی (IQ) آنان شود.

نبود ثبات در فراهم سازی غذا

نبود ثبات در فراهم سازی غذا یکی از چالشهای عمده در راستای تامین امنتیت غذایی پایدار است.

نبود بازار مناسب و نوسان قیمت‌ها، نبود سیستم ثابت آبیاری، جاری شدن سیلاب‌ها، برداشت دیر هنگام محصولات و بارانهای شدید که باعث تاخیر در برداشت محصولات زراعتی و خسارت به کشاورزان می‌شود، تمام این موارد عواملی هستند که تامین غذای سالم و مناسب برای خانواده ها را با مشکل روبرو می‌کند.

مطالعات نشان می‌دهد که خانوارها در مقابل تغییر قیمت و بازار مواد غذایی آسیب پذیرهستند. افزایش قیمت محصولات غذایی می‌تواند تهدید برای مصئونیت غذایی و سلامت تغذیه باشد.

در سالهای ۲۰۰۷ و ۲۰۰۸ افزایش قیمت آرد و گندم ۱۰۰ درصد در مناطق روستایی افزایش یافت و میزان تورم نیز نزدیک به ۶۰ درصد رسید.

این پدیده باعث فشار بر خانواده‌های فقیر و کسانی شد که از مصئونیت غذایی بر خوردار نبودند. مواجه شدن با این حالت خیلی از خانواده ها را به زیر خط فقر کشاند. آنان به غذاهای مثل گوشت، میوه و سبزیجات دسترسی نداشتند و فقط به مصرف گندم برای تامین کالری رو آوردند.

ارتباط نزدیک میان فقر و عدم مصئونیت غذایی وجود دارد، ولی این روند به شرایط جغرافیایی افغانستان نیز بستگی دارد. اهالی ولایت‌های صعب‌العبور با کمبود میزان کالری مواجه بوده و دراین مناطق مردم وابسته به مواد غذایی ارزان هستند.

در کل می‌توان گفت برای داشتن یک افغانستان توسعه یافته نیاز است که مصئونیت غذایی در این کشور تامین شود و مردم باید بتوانند به منابع غذایی متنوع و مقوی دسترسی داشته باشند.