انتخابات افغانستان؛ محمد اشرف غنی، نامزدی که می‌گوید 'دولت‌ساز' است

انتخابات ریاست جمهوری افغانستان در ششم میزان/مهر برگزار می‌شود. کارزار انتخاباتی ۶ اسد/مرداد آغاز شد و تا ۴۸ساعت قبل از روز برگزاری انتخابات ادامه خواهد داشت. در این انتخابات ۱۵ نامزد حضور دارند. بی‌بی‌سی در سری‌ گزارش‌هایی به معرفی این نامزدها پرداخته‌ است.

محمد اشرف غنی، رئیس جمهوری کنونی افغانستان است که برای سومین بار نامزد انتخابات آتی ریاست جمهوری است، در تیم او امرالله صالح به عنوان معاون اول ریاست جمهوری و سرور دانش معاون دوم انتخاب شده‌اند.

امرالله صالح، از فراد نزدیک به احمدشاه مسعود بوده است که در دوران ریاست جمهوری حامد کرزی عهده‌‍دار ریاست عمومی امنیت ملی بود و پس از پایان کار در آن سمت، سازمان "روند سبز" را ایجاد کرد. او از قوم تاجیک از ولایت پنجشیر است.

سرور دانش از قومیت هزاره است که در حکومت فعلی نیز معاون دوم ریاست جمهوری است. او از افراد نزدیک به کریم خلیلی رهبر حزب وحدت اسلامی بوده ولی آقای خلیلی دراین انتخابات از او حمایت نمی‌کند.

محمد‌یوسف غضنفر که به عنوان فرد چهارم این تکت انتخاباتی معرفی شده از تاجران ازبک افغانستان است که عضو دور پانزدهم مجلس نمایندگان بود. جایگاه او در دولت آینده براساس قانون اساسی مشخص نیست.

محمد اشرف غنی با شعار "دولت‌ساز" و تعهد به ایجاد حکومت نیرومند وارد کارزارهای انتخاباتی شده است.

دولت‌سازی، تکمیل "فصل ناتمام تاریخی امان‌الله خان"، برقراری صلح، برپایی دولت مقتدر از شعارها و اهداف اصلی این تکت انتخاباتی است.

آقای غنی با شرح‌ برنامه‌هایش در رابطه به صلح گفت:"ما به نیابت یک ملت با وقار و رنج دیده، صلح می‌آوریم اما صلح را از کسی گدایی نمی‌کنیم."

آقای غنی در پنج سال گذشته همواره روی تقویت زیربناهای افغانستان تاکید داشته و برنامه‌هایش در مورد توسعه افغانستان را از "نقاط قوت" خود می‌داند.

آقای غنی در سال ۱۳۸۸ در دومین انتخابات بعد از طالبان نیز نامزد ریاست جمهوری بود، اما آرای چندانی به دست نیاورد اما در انتخابات سال ۱۳۹۳ توانست به عنوان یکی از پیشتازان اصلی با عبدالله عبدالله به رقابت بپردازد.

آقای غنی، هفتاد سال دارد و در ولایت لوگر افغانستان متولد شده و تحصیلات دانشگاهی خود را در لبنان و سپس تا مقطع دکترا در آمریکا تمام کرده است. او پس از شکست حاکمیت طالبان به افغانستان بازگشت و ابتدا به عنوان مشاور ریاست‌جمهوری، سپس مسئول امور انسجام کمک‌های بین‌المللی، وزیر مالیه و سرانجام به حیث رئیس دانشگاه کابل فعالیت کرد.

اشرف غنی همچنین از ۱۳۷۰ برای مدتی نزدیک به ۱۵ سال برای بانک جهانی به عنوان مشاور کار کرد.

نرمش با طالبان

اشرف غنی در مدت ریاست جمهوری خود دستور آزادی نزدیک به ۹۰۰ زندانی طالبان را صادر کرد و در کنار اعلام آتش‌بس یک‌جانبه با این گروه که ۱۸ روز ادامه یافت، گفت دولتش حاضر است بدون هیچ قید و شرطی با طالبان وارد گفتگوی صلح شود. در سال گذشته طالبان سه روز آتش بس در روزهای عید را پذیرفتند ولی این آتش‌بس را دیگر تمدید نکردند.

گروه طالبان همچنین دولت افغانستان را به رسمیت نمی‌شناسد و همچنین آماده مذاکره صلح با دولت نشدند.

'حساب‌دهی، حساب‌گیری'

اشرف غنی در مدت کار خود به عنوان رئیس جمهوری، از راه اقداماتی برای مدیریت آب‌ها‌، جستجوی مسیرهای تازه برای رونق صادرات، خلع قدرت فرماندهان سرکش محلی، پابندی کمتر به سنت اعتنای زیاد به رهبران مجاهدین و استخدام چهره‌های جوان در برخی پست‌های مهم دولتی، در میان طرفداران خود محبوبیت‌ قابل توجهی کسب کرده‌ است.

همپیمانان

چندین تن از چهره‌های سرشناس که پیش از رسیدن آقای غنی به ریاست جمهوری، برای موفقیت او تلاش کردند، پس از آن او را فرد دیگری یافتند و از او جدا شدند.

برخی چهره‌های سیاسی که از نفوذ و قدرت زیادی برخوردار هستند و به تدریج از کنار آقای غنی دور شدند اینهایند: حنیف اتمر، عمر زاخیل وال، انوارالحق احدی، سید منصور نادری و اکرم خپلواک.

آقای غنی ریاست اجرایی را یک نهاد "چیلک انداز" یعنی مزاحم می‌داند اما عبدالله عبدالله رئیس اجرایی اشرف غنی را ناقض توافقنامه‌ای می‌داند که بر مبنای آن حکومت وحدت ملی تشکیل شد.

حضور عبدالرشید دوستم در کنار او باعث ریخته شدن آرای طرفداران آقای دوستم که عمدتا ازبک/اوربیک بودند، به نفع آقای غنی در انتخابات گذشته (۱۳۹۳) شد. ژنرال دوستم، در میان ازبک‌های افغانستان دارای نفوذ و قدرت فراوانی است و در تیم آقای غنی معاون اول ریاست جمهوری بود اما بعد از تشکیل دولت به رهبری اشرف غنی، میان او و آقای غنی اختلافات شدیدی پدید آمد. احمد ضیا مسعود، در انتخابات قبلی برادر احمد شاه مسعود نیز از قومیت تاجیک از آقای غنی حمایت کرد.

دور اول انتخابات گذشته برنده قطعی نداشت و حتی پس از برگزاری دومین دور انتخابات که در آن عبدالله عبدالله و اشرف غنی با هم رقابت کردند، کمیسیون انتخابات محمد اشرف غنی را پیروز اعلام کرد ولی آقای عبدالله نیزمدعی پیروزی شد.

این باعث ایجاد بحران در انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۹۳ شد و منجر شد با پادرمیانه جان کری، وزیر خارجه آمریکا، حکومت وحدت ملی ایجاد شود و آقای عبدالله به عنوان رئیس‌اجرایی و سهم‌دار نیمی از دولت گماشته شود.

اما این حکومت از نظر کارشناسان نتوانست موفقیت چندانی به دست بیاورد چرا که هرکدام از دو طرف تشکیل‌دهنده آن، جناح مقابل را مزاحم در امورات و تصمیم‌گیری‌ها می‌دانست.