श्रीलङ्का: नयाँ राष्ट्रपति छान्न सांसदहरूले मतदान गर्ने, प्रधानमन्त्री रनिल विक्रमसिङ्घ पनि प्रतिस्पर्धामा

देश चरम आर्थिक सङ्कटमा फसेपछि सुरु भएको विरोधप्रदर्शनका कारण पदासीन राष्ट्रपतिले भागेर विदेशबाट राजीनामा दिएपछि बुधवार श्रीलङ्काको संसद्‌मा नयाँ राष्ट्रपति छान्न मतदान हुन लागेको छ।

अन्तरिम नेता नियुक्त प्रधानमन्त्री रनिल विक्रमसिङ्घ पनि राष्ट्रपतिको प्रतिस्पर्धामा छन्। उनलाई सत्तारूढ दलले उम्मेदवार बनाएको हो।

राजपक्षसँग निकटता भएको भन्दै प्रदर्शनकारीहरूले विक्रमसिङ्घको पनि बहिर्गमन चाहेका छन्।

प्रधानमन्त्री विक्रमसिङ्घलाई प्रमुख प्रतिपक्षी दलले समर्थन गरेका डल्लस अलाहपेरुमले कडा चुनौती दिएका छन्। उनी सत्तारूढ दलका विद्रोही सांसद हुन्।

संसद्‌बाट राष्ट्रपति निर्वाचित उम्मेदवारको पदावधि सन् २०२४ नोभेम्बरसम्म कायम रहनेछ।

श्रीलङ्का टाट पल्टने अवस्थामा पुगेको छ। आयात र आपूर्ति हुन नसकेकाले त्यहाँ खानेकुरा, इन्धन र अन्य आधारभूत वस्तुको गम्भीर अभाव छ।

अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोषबाट आर्थिक सहायता जुटाउने प्रयासका लागि छलफल अघि बढाउन पनि यो देशलाई एउटा स्थिर सरकारको आवश्यकता छ।

संसद्‌को अङ्कगणित

गोटाबय राजपक्षको सरकार र दुई दशकसम्म देशको नेतृत्व लिएको राजपक्ष परिवारलाई देशको वर्तमान आर्थिक सङ्कटका लागि दोषी मानिएको छ।

विक्रमसिङ्घसहित श्रीलङ्काको राजनीतिक नेतृत्वको राजीनामा माग गरिरहेका प्रदर्शनकारीहरूको भिड सरकारी भवनहरूमा प्रवेश गरेर कब्जा गर्न थालेपछि गत साता गोटाबय माल्दिभ्स भागेका थिए।

त्यहाँबाट सिङ्गापुर पुगेका राजपक्षले बिहीवार आफ्नो राजीनामा पठाएका थिए।

राष्ट्रपति चयनको निर्वाचनमा २२५ सांसदले मतदान दिन पाउँछन्। आधाभन्दा बढी सांसदको मत पाउने उम्मेदवार राष्ट्रपतिमा निर्वाचित हुने व्यवस्था छ।

त्रिपक्षीय प्रतिस्पर्धामा को बलियो

राष्ट्रपतीय निर्वाचनमा विक्रमसिङ्घ, अलाहपेरुम र वामपन्थी न्याश्नल पिील्स पावर पार्टीका नेता अनुरा कुमार दिशानायकबीच त्रिपक्षीय प्रतिस्पर्धा हुन लागेको छ।

राजपक्षहरूले नेतृत्व गरेको पोदुजन पेरुमुन पार्टी गत निर्वाचनमा विजयी भएको थियो।

गोटाबय राजपक्षको सरकारबाट राजीनामा दिएका अलाहपेरुम श्रीलङ्काको सत्तारूढ दलका वरिष्ठ सांसद पनि हुन्।

एप्रिल महिनामा प्रदर्शन सुरु भएपछि सामूहिक राजीनामा दिने मन्त्रीहरूमध्ये अलाहपेरुम पनि थिए।

यसअघि विपक्षी दलका नेता सजित प्रेमदास राष्ट्रपतीय निर्वाचनमा उम्मेदवार बन्ने ठानिएको थियो।

तर अन्तिम समयमा उनले देशको "बृहत्तर भलाइ"का लागि भन्दै प्रतिस्पर्धाबाट बाहिरिने निर्णय गरे।

संसद्‌मा एकचौथाइ सांसदहरू रहेको उनको दलले अलाहपेरुमलाई समर्थन गर्ने उनले बताएका छन्।

प्रधानमन्त्रीमा विपक्षी नेताको 'सम्भावना'

यस्तो अवस्थामा प्रेमदासले प्रधानमन्त्रीको जिम्मेवारी पाउन सक्ने विवरणहरू आएका छन्।

यसअघि छ पटकसम्म प्रधानमन्त्री भइसके पनि कुनै पटक पूरा अवधि काम नगरेका विक्रमसिङ्घ राष्ट्रपतिका लागि अघि सरेका सबैभन्दा विवादित उम्मेदवार हुन्।

कतिपय प्रदर्शनकारीहरूले उनी राष्ट्रपति बन्ने सम्भावना बाँकी नै रहेको भन्दै प्रदर्शन जारी राख्ने बताएका छन्।

धेरैले उनको राजपक्ष परिवारसँग राम्रो सम्बन्ध रहेको दाबी गरेका छन्।

"उनी सत्तामा आउँदा राजपक्षहरूसहित सबैलाई जिम्मेवार बनाउने वाचा गरेका थिए। तर उनले केही पनि गरेनन्," विश्वविद्यालयकी विद्यार्थी अञ्जली वन्दुरगलले भनिन्।

"मानिसहरूले फेरि पनि उनलाई विश्वास गर्छन् भनेर सोच्नु पनि हास्यास्पद हो।"

श्रीलङ्काबारे जान्नुपर्ने केही कुरा