डोनाल्ड ट्रम्प आणि झेलेन्स्की यांच्यात खडाजंगी; ट्रम्प म्हणाले, 'युक्रेन युद्ध जिंकणार नाही'

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प आणि युक्रेनचे राष्ट्राध्यक्ष वोल्दोमिर झेलेन्स्की यांच्यात वादळी बैठक झाली. वॉशिंग्टनमध्ये व्हाईट हाऊसमध्ये झालेल्या या चर्चेचं रुपांतर वादात झालं

तुमची भूमिका तडजोड करण्याचा नाही, युक्रेन रशियाविरोधात युद्ध जिंकू शकत नाही, असं ट्रम्प यांनी झेलेन्स्की यांना स्पष्ट शब्दांत सांगितलं.

त्याचप्रमाणे अमेरिकेचे उप राष्ट्राध्यक्ष जेडी व्हेन्स यांनी झेलेन्स्की यांना अनादर करणारे नेते म्हटलं आहे.

तत्पुर्वी, झेलेन्स्की यांनी ट्रम्प यांना पुतीन यांच्याशी 'शांतता चर्चेत' कोणतीही 'तडजोड होऊ शकत नाही', असं म्हटलं.

यावर ट्रम्प यांनी, मी जर मध्ये (रशिया आणि युक्रेन देशांमध्ये) आलो नाही तर तुमच्या दोन्ही देशांत कोणताही करार (युद्धविराम) होऊ शकणार नाही, असं उत्तर दिलं.

बीबीसी मराठीच्या बातम्यांसाठी व्हॉट्सअ‍ॅप चॅनल जॉईन करा.

वादविवाद कुठून सुरू झाला?

रशिया आणि युक्रेन यांच्यात सुरू असलेले युद्ध संपवण्यासाठी अमेरिका आणि रशियाच्या प्रतिनिधींमध्ये अलीकडेच चर्चा झाली होती.

बैठकीदरम्यान त्यांच्यात तणावाची सुरुवात तेव्हा झाली जेव्हा झेलेन्स्की यांनी व्हेन्स यांना विचारलं की तुम्ही कोणत्या प्रकारच्या मुत्सद्देगिरीबद्दल बोलत आहात.

यावर उत्तर देताना व्हेन्स म्हणाले, "मी अशाप्रकारच्या मुत्सद्देगिरीबद्दल बोलतोय, जी तुमच्या देशात होणारा विनाश थांबवू शकते."

व्हेन्स यांनी असंही विचरलं की, तुम्ही भेटीदरम्यान एकदाही आभार मानले का?

यावर झेलेन्स्की यांनी आपण अनेकदा आभार मानलं असल्याचं सांगितलं.

ट्रम्प आणि झेलेन्स्की यांच्यातील यांच्यातील चर्चेदरम्यान युक्रेनच्या अमेरिकेतील राजदूत ओक्साना मार्कारोवा अत्यंत तणावात होत्या.

ओव्हल ऑफिसमधून प्रसिद्ध झालेल्या व्हीडिओत, युक्रेनियन राजदूत त्यांच्या कपाळावर आणि चेहऱ्यावर हात ठेवताना दिसत आहेत.

ओक्साना या ओव्हल ऑफिसमध्ये दोन्ही नेत्यांच्या जवळच बसलेल्या होत्या. त्यांच्या चेहऱ्यावरील चिंतेचे भाव जगभरातील माध्यमांच्या कॅमेऱ्यांनी टिपले.

दोन्ही देशांमधील मौल्यवान खनिजांबाबत करार करण्यासाठी झेलेन्स्की अमेरिकेला भेट देऊन गेले होते पण आता हा करार अडचणीत आला आहे.

दोन्ही नेत्यांमध्ये झालेल्या जोरदार वादविवादामुळे बैठकीनंतर नियोजित पत्रकार परिषददेखील रद्द करण्यात आली आणि झेलेन्स्कींना व्हाईट हाऊसमधून बाहेर पडावं लागलं.

बैठकीनंतर ट्रम्प यांनी ट्रुथ सोशल, या सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवरून एक पोस्ट शेअर करत झेलेन्स्कीवर अनेक आरोप केले.

ट्रम्प म्हणाले, "बैठकीत अनेक गोष्टींवर चर्चा झाली. पण राष्ट्राध्यक्ष झेलेन्स्की शांततेसाठी तयार नाहीत कारण अमेरिका त्यात सहभागी आहे. मला कोणताही फायदा नको आहे, मला फक्त शांतता हवी आहे."

ट्रम्प म्हणाले, "त्यांनी अमेरिकेचा अपमान केला आहे. जर त्यांना शांतता हवी असेल तर ते येथे परत येऊ शकतात."

या घटनेनंतर झेलेन्स्की यांनी सोशल मीडियावरून एक पोस्ट करत युक्रेनला शांतता हवी असल्याचं म्हटलं आहे.

त्यांनी लिहिलं की, "अमेरिकेचे आभार, तुमच्या पाठिंब्याबद्दल धन्यवाद, या भेटीबद्दल धन्यवाद, अमेरिकन अध्यक्ष, काँग्रेस आणि अमेरिकन जनतेचे आभार. युक्रेनला फक्त आणि फक्त शांतता हवी आहे आणि आम्ही त्यासाठी काम करत आहोत."

त्यांनी अमेरिकन टीव्ही चॅनेल फॉक्स न्यूजला मुलाखतही दिली. मुलाखतीदरम्यान, त्यांनी सांगितलं की ओव्हल ऑफिसमध्ये जगभरातील माध्यमांसमोर जे घडले ते 'योग्य नव्हतं'.

ट्रम्प यांच्याशी असलेले त्यांचे संबंध वाचवता येतील असा त्यांना पूर्ण विश्वास आहे, अशी आशादेखील झेलेन्स्की यांनी यावेळी व्यक्त केली.

'युक्रेन युद्ध जिंकू शकणार नाही' ट्रम्प यांचा दावा

दरम्यान ट्रम्प असं देखील म्हणाले की, "युक्रेन सध्या मोठ्या संकटात आहे. तुम्ही हे युद्ध जिंकू शकत नाही. पण जर तुम्ही आमच्यासोबत असाल तर तुम्हाला त्यातून बाहेर पडण्याची संधी आहे."

ट्रम्प पुढे म्हणाले, "आम्ही तुम्हाला 350 अब्ज डॉलर्स दिले आहेत, लष्करी उपकरणं दिली आहेत. जर आम्ही लष्करी मदत दिली नसती तर हे युद्ध दोन आठवड्यात संपले असते."

ट्रम्प पुढे म्हणाले, "जर मी स्वतः पुढे येऊन रशिया आणि युक्रेन यांना एकत्र आणले नाही, तर तुम्ही कधीच कोणताही करार करू शकणार नाही."

"एकीकडे तुम्हाला पुतीन यांचा तिरस्कार करायचा आहे, दुसऱ्या बाजूने ही आवडण्यासारखं असं काही नाही. मी कठोर व्हावं असं तुम्हाला वाटत असेल आणि मी जगातील इतर कोणापेक्षाही कठोर असू शकतो. पण, तुम्ही अशाप्रकारे कोणताही करार करू शकत नाही" असं ते म्हणाले.

युद्धविरामावर झेलेन्स्की काय म्हणाले?

ट्रम्प म्हणाले, "जर युद्धविरामाची संधी निर्माण होत असेल, तर युक्रेननं तत्काळ ते स्वीकारायला हवं, जेणेकरून गोळीबार थांबेल."

झेलेन्स्कीदेखील म्हणाले की, ते युद्ध थांबवू इच्छितात.

पण ट्रम्प यांनी त्यांना मध्येच थांबवत विचारलं, "परंतु तुम्ही म्हणत आहात की तुम्हाला युद्धविराम नकोय."

यावर उत्तर देताना झेलेन्स्की म्हणाले, "आम्हाला खात्रीशीर युद्धविराम हवा आहे."

झेलेन्स्की यांनी ट्रम्प यांना असंही म्हटलं की, युद्धविरामाबाबत निर्णय घेण्यापूर्वी त्यांनी युक्रेनच्या लोकांना विचारलं पाहिजे की त्यांना काय हवं आहे.

यापूर्वीही केले होते एकमेकांवर आरोप

बीबीसीच्या अमेरिकन न्यूज पार्टनर सीबीएसनं सांगितलं होतं की, युक्रेनी प्रतिनिधी ओव्हल ऑफिसमधून 'एका वेगळ्या खोलीत' गेले होते.

तेथे राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार माइक वॉल्ट्ज आणि परराष्ट्र मंत्री मार्को रुबिओ यांनी त्यांना व्हाइट हाऊस सोडण्यास सांगितलं.

यानंतर युक्रेनचे राष्ट्राध्यक्ष झेलेन्स्की व्हाइट हाऊसमधून बाहेर पडताना दिसले.

अलीकडेच रशिया आणि युक्रेन यांच्यातील युद्ध संपवण्यासाठी अमेरिकन आणि रशियन प्रतिनिधींमध्ये चर्चा झाली होती.

या चर्चेत युक्रेनला सामील करण्यात आलं नव्हतं. त्यानंतर झेलेन्स्की यांनी ट्रम्प यांच्यावर प्रश्न उपस्थित करत दावा केला होता की ट्रम्प चुकीच्या माहितीच्या प्रभावाखाली आहेत.

दरम्यान, गेल्या काही दिवसांत ट्रम्प यांनी झेलेन्स्की यांच्यावर वारंवार टीका केली असून त्यांना 'हुकूमशहा' देखील म्हटलं होतं.

रशिया आणि युक्रेन यांच्यात गेल्या तीन वर्षांपासून युद्ध सुरू आहे.

शुक्रवारी झालेल्या बैठकीत राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प आणि राष्ट्राध्यक्ष झेलेन्स्की यांच्यात युक्रेनमधील दुर्मीळ खनिजांबाबत एक करार होण्याची शक्यता होती.

मात्र, ट्रम्प आणि जेडी व्हेन्स यांच्यासोबत झालेल्या जोरदार वादवादानंतर झेलेन्स्की या करारावर कधी स्वाक्षरी करतील का, हे पाहणं महत्वाचं ठरेल.

(बीबीसीसाठी कलेक्टिव्ह न्यूजरूमचे प्रकाशन)