Mbere gato y'amasezerano ya Washington imirwano yakaze hagati ya FARDC na M23 – buri ruhande rurashinja urundi

Ingabo za Repubulika ya Demokarasi ya Congo n'umutwe w'inyeshyamba wa AFC/M23 urwanya ubutegetsi bw'icyo gihugu bongeye kwitana ba mwana ku mirwano mu ntara ya Kivu y'Epfo mu burasirazuba bw'igihugu.

Mu itangazo wasohoye ku wa kabiri, umutwe wa M23 wamaganye icyo wise "uburyarya" bw'ubutegetsi bwa Kinshasa no kuba "gashoza ntambara", mu gihe ivuga ko mu ruhame ubwo butegetsi bugaragaza ko bushishikariye amahoro, ari na ko bukaza intambara mu mpande zose.

M23 ivuga ko ibitero bya FARDC byakomeje kuri uyu wa gatatu mu ntara ya Kivu ya Ruguru na Kivu y'Epfo, ishinja FARDC gukoresha indege z'intambara, indege nto zitajyamo umupilote (drone) n'intwaro za rutura.

Mu butumwa bwanditse yoherereje BBC News Gahuzamiryango ku wa gatatu, umuvugizi wa FARDC Jenerali Majoro (Maj Gen) Sylvain Ekenge yahakanye ibirego bya M23 byo kurenga ku gahenge.

Yagize ati: "Ni ibirindiro by'ingabo za Repubulika ya Demokarasi ya Congo byatewe. Nk'ibisanzwe, [M23] bakora igikorwa bakavuga ibinyuranye na cyo kugira ngo bayobye uburari. Babeshya nk'uko bahumeka..."

Mu itangazo ryayo ryo ku wa kabiri, M23 yashinje ingabo za DR Congo (FARDC) ko uko kugira indimi ebyiri bihonyora imiterere-remezo y'amasezerano y'amahoro impande zombi zashyizeho umukono i Doha muri Qatar, ku itariki ya 15 Ugushyingo (11) muri uyu mwaka.

Nta ruhande mu zihanganye rwari rwatangaza ababa biciwe muri iyi mirwano ariko umwe mu bakuru b'amashyirahamwe ategamiye kuri leta (société civile) utifuje ko izina rye ritangazwa, yahamirije BBC ko imirwano ikaze ku wa kabiri yabereye mu duce turimo nk'agace ka Luvungi.

Yavuze ko hari igisasu kiremereye cyaba cyarakomerekeje abantu barindwi i Kamanyora ariko ntiyashoboye kumenya niba hari abantu cyishe. Yongeyeho ko mu mashuri amwe abana batashoboye kujya ku ishuri kuri uwo munsi ariko ko mu mujyi wa Uvira rwagati ubuzima bwari bukiri uko busanzwe kugeza ku wa kabiri.

M23 ivuga ko ibyo bitero byo mu kirere no ku butaka byatangiye mu gitondo cyo ku wa kabiri mu ntara ya Kivu y'Epfo mu bice bya Katogota – Luvungi, Kaziba – Hauts Plateaux, Tchivanga – Hombo na Kasika – Mwenga.

Mu itangazo yasohoye ku wa kabiri, Maj Gen Ekenge yashinje M23 "ifashijwe n'u Rwanda" ko ari yo yatangije ibitero irenze ku gahenge, mu gikorwa avuga ko kigaragara ko kigamije kudobya "ku bushake" ibikorwa birimo kuba ubu bigamije kugarura amahoro mu burasirazuba bwa DRC.

U Rwanda rushinjwa na Kinshasa gufasha umutwe wa M23, mu gihe Kigali na yo ishinja Kinshasa gufatanya n'umutwe w'inyeshyamba wa FDLR urwanya ubutegetsi bw'u Rwanda. Impande zombi zihakana ibi birego.

Kuva mu ntangiriro y'uyu mwaka, M23 igenzura umujyi wa Goma, umurwa mukuru w'intara ya Kivu ya Ruguru, na Bukavu, umurwa mukuru wa Kivu y'Epfo, n'ibindi bice byinshi byo muri izo ntara.

Mu itangazo ryayo, M23 yanashinje ingabo z'u Burundi kuba ziri mu bandi bafatanyije na FARDC muri ibyo bitero byo ku wa kabiri, ivuga ko mu Burundi ari ho ibyo bitero bigabwa biturutse ndetse hakaba ari na ho biyoborerwa.

Igisirikare cy'u Burundi nta cyo cyahise gisubiza ku busabe bwa BBC bwo kugira icyo kivuga kuri ibi birego bishya bya M23.

U Burundi bufite uruhare mu ntambara ibera mu burasirazuba bwa DRC aho, ku bwumvikane bwa Gitega na Kinshasa, bwohereje ingabo zibarirwa mu bihumbi gufasha iza FARDC kurwanya imitwe y'inyeshyamba irimo n'uwa M23.

Uko ibintu byifashe mu burasirazuba bwa DRC biri no mu byazambije umubano w'u Rwanda n'u Burundi mu myaka ya vuba, aho kugeza ubu u Burundi bwafunze imipaka yo ku butaka ibuhuza n'u Rwanda.

Ibi bitero bibaye mu gihe habura amasaha ngo Perezida w'u Rwanda Paul Kagame na Perezida Félix Tshisekedi wa Repubulika ya Demokarasi ya Congo bahurire mu nama ku wa kane muri Amerika, ku butumire bwa Perezida Donald Trump.

Byitezwe ko bombi bemeza amasezerano y'amahoro hagati y'ibihugu byombi, mbere yashyizweho umukono i Washington DC na ba minisitiri b'ububanyi n'amahanga b'ibihugu byombi muri Kamena (6) uyu mwaka.

Iyo nama igiye no kwitabirwa n'abandi bategetsi barimo na Perezida w'u Burundi Évariste Ndayishimiye.

M23 yo ubwayo ntizitabira iyi nama y'i Washington. Ibiganiro byayo na leta ya Kinshasa bisanzwe bibera i Doha ku buhuza bwa leta ya Qatar.

Aya masezerano y'i Washington agamije kurangiza intambara mu burasirazuba bwa DRC imaze imyaka hafi 30 ihagarara ikongera ikubura. Iyi yo muri iki gihe yadutse mu mpera y'umwaka wa 2021.

Umuryango w'Abibumbye uvuga ko intambara mu burasirazu bwa DRC imaze gukura mu byabo abantu hafi miliyoni 5, 2 barimo miliyoni 1,6 bakuwe mu byabo muri uyu mwaka wonyine.