Umudepite wa DR Congo yazanye itegeko ryo kubuza abahoze mu nyeshyamba kwinjizwa mu ngabo no muri leta

Umudepite w'ishyaka riri ku butegetsi muri DR Congo mu mpera z'ukwezi gushize yashyikirije inteko ishinga amategeko umushinga w'itegeko urimo ingingo yo kubuza abahoze mu mitwe y'inyeshyamba kwinjizwa mu ngabo no mu nzego za leta batabanje gukurikiranwa n'ubutabera.

Trésor Lutala Mutiki uhagarariye mu nteko teritwari ya Mwenga y'Intara ya Kivu y'Epfo avuga ko iryo tegeko ryaba igisubizo ku bibazo by'umutekano n'inyeshyamba bihora bigaruka muri iki gihugu, kandi rigaca ukudahana.

Kuva ku masezerano ya Sun City muri Afurika y'Epfo yo mu 2002 hagati ya leta ya Kinshasa n'imitwe yitwaje intwaro yarimo RCD na MLC ya Jean Pierre Bemba, kwinjiza bamwe mu bagize imitwe y'inyeshyamba mu ngabo no muri leta ni kimwe mu bisubizo byagiye byifashishwa mu guhagarika intambara zagiye zaduka hagati ya leta n'imitwe y'inyeshyamba, kenshi mu burasirazuba bwa DR Congo.

Uyu munsi hari benshi mu bagize igisirikare na leta ya DR Congo bahoze mu mitwe y'inyeshyamba itandukanye mbere y'uko iyo mitwe yumvikana na leta.

Bamwe babona ko igikorwa nk'icyo gishobora kuba mu bisubizo mu ntambara iriho ubu hagati ya leta n'inyeshyamba za M23.

Mutiki avuga ko iryo tegeko ashaka ko ritorwa rizabuza abahoze mu nyeshyamba kwinjira mu nzego za leta zirimo ibiro bya perezida, inteko ishinga amategeko, guverinoma, ubucamanza, FARDC, igipolisi, iperereza, n'ibiro by'abinjira n'abasohoka.

Mu nyandiko y'umushinga w'itegeko rye yahaye inteko, Mutiki agira ati: "Iyo mitwe y'inyeshyamba nta cyo iba imaze, uretse gushaka kugabana umugati w'ubutegetsi".

Uwo mushinga w'itegeko uvuga ko abahoze mu nyeshyamba mbere yo gusubizwa mu buzima busanzwe bagomba kubanza kugezwa imbere y'ubucamanza.

Kuva mu myaka irenga 30 ishize DR Congo yashegeshwe n'imitwe y'inyeshyamba yitwaje intwaro, cyane cyane mu gice cy'uburasirazuba, aho ONU ubu ibarura imitwe nk'iyo irenga 100 yitwara gisirikare.

Imwe muri iyo mitwe ubu yahurijwe mu ihuriro ryitwa Wazalendo rishyigikiwe na leta kandi rifatanya n'igisirikare kurwanya umutwe wa M23 Kinshasa ivuga ko ufashwa na leta y'u Rwanda, ibyo Kigali ihakana.

Uyu mushinga w'itegeko wa Mutiki ugendeye kandi ku cyifuzo cy'inteko ishinga amategeko ya DR Congo cyo mu 2022 cyasabaga kubuza kwinjiza mu nzego za leta abahoze mu mitwe y'iterabwoba.

Icyo gihe Perezida Félix Tshisekedi yashimangiraga ko M23 ari umutwe w'iterabwoba kandi ko leta ye kuganira n'uwo mutwe ari ho yaciye umurongo utukura.

Ibyo nyuma byaje guhinduka, muri iki cyumweru biteganyijwe ko uruhande rwa leta ya Tshisekedi na AFC/M23 bongera gusubukura ibiganiro i Doha muri Qatar ngo bakomeze gushaka uko bagera ku masezerano y'amahoro.

Ibinyamakuru muri DR Congo bivuga ko abadepite b'ishyaka riri ku butegetsi - rifite ubwiganze mu nteko - bashyigikiye uyu mushinga w'itegeko wa mugenzi wabo Lutala Mutiki kandi ko hari amahirwe ko ushobora kuzemezwa ugahinduka itegeko.