Israel yishe umutegetsi ukomeye wa Hezbollah mu gitero cya mbere i Beirut nyuma y'amezi yari ashize

Ahavuye isanamu, AFP via Getty Images
- Umwanditsi, Hugo Bachega, umunyamakuru ku Burasirazuba bwo Hagati uri i Beirut
Ingabo za Israel zishe umutegetsi wo ku rwego rwo hejuru wa Hezbollah mu gitero cy'indege cyagabwe ku bice by'amajyepfo y'umurwa mukuru Beirut wa Libani, nubwo hasanzwe hari agahenge.
Igisirikare cya Israel cyavuze ko Haitham Ali al-Tabtabai, umugaba mukuru wa Hezbollah, yari umunyamuryango w'igihe kirekire wakoze mu myanya myinshi yo hejuru muri uwo mutwe.
Minisiteri y'ubuzima muri Libani yatangaje ko byibuze abantu batanu bapfuye naho abandi 28 bakomeretse bikomeye muri icyo gitero cyagabwe ku nyubako icumbikira abantu iherereye mu gace gatuwe cyane ka Dahieh
Hezbollah yemeje amakuru y'urupfu rwa Tabtabai, ndetse ivuga ko Israel yarenze umurongo utukura mu kugaba icyo gitero.
Nyuma y'amezi, Israel ni cyo gitero cya mbere igabye mu majyepfo ya Beirut.
Nubwo hariho agahenge kashyizweho n'Amerika n'Ubufaransa mu Gushyingo (11) kw'umwaka ushize, Israel yakajije umurego mu gikorwa cyayo ku bantu ndetse n'abo ivuga ko bafitanye isano n'umutwe wa Hezbollah - umutwe w'abayisilamu b'aba Shia ufashwa na leta ya Iran.
Abategetsi ba Israel bavuga ko Hezbollah imaze igihe igerageza kongera kubaka ubushobozi bwayo bwa gisirikare, ndetse ikinjiza intwaro mu buryo bwa magendu muri Libani kandi ikongera imbaraga mu gukora utudege tutagira abapilote (drone) nk'uburyo bwo gusimbura za rokete n'ibisasu bya misile, ubu hari impungenge z'uko iyi ntambara ishobora kwiyongera.
Mu itangazo yasohoye nyuma y'icyo gitero, Minisitiri w'intebe wa Israel Benjamin Netanyahu yagize ati: "Ku butegetsi bwanjye, Leta ya Israel ntizemera ko Hezbollah yongera kwiyubaka, kandi ntabwo tuzemera ko yongera guteza inkeke kuri Leta ya Israel."
Yongeyeho ko yiteze ko leta ya Libani kubahiriza ibyo yiyemeje byo "kwambura intwaro Hezbollah."
Perezida wa Libani Joseph Aoun yasabye amahanga kotsa igitutu Israel - ikomeje kuba ahantu nibura hatanu yigaruriye mu majyepfo ya Libani - kugira ngo ihagarike ibitero kandi ive muri icyo gihugu, avuga ko ibikorwa bya Israel ari ukurenga ku masezerano yarangije intambara yari imaze amezi 13.
Leta ya Libani yiyemeje kwambura intwaro Hezbollah, ariko uwo mutwe wanze ibiganiro birebana n'ahazaza h'intwaro zawo mbere y'uko Israel ihagarika ibitero, igakura abasirikare bayo muri Libani mu buryo bwuzuye, ndetse ikanarekura imfungwa z'Abanya-Libani bafungiye muri Israel.
Umudipolomate wo mu Burengerazuba bw'Isi, utashatse ko izina rye ritangazwa, yabwiye BBC ko ubutegetsi bwa Libani buri ku gitutu cy'ubutegetsi bwa Trump, bukomeje kugaragaza ukutihangana ku bw'imbaraga nkeya leta ya Libani ishyira mu kurwanya Hezbollah. Ibihugu birimo Amerika n'Ubwongereza bifata Hezbollah nk'umutwe w'iterabwoba.
Umwuka mubi waherukaga hagati ya Israel na Hezbollah, watangiye ubwo Hezbollah yatangiraga kurasa ibisasu bya rokete kuri Israel, umunsi umwe nyuma y'ibitero bya Hamas kuri Israel byo ku wa 7 Ukwakira (10) mu 2023. Hezbollah yavuze ko yabikoze mu rwego rwo kwifatanya n'Abanya-Palestine bo muri Gaza.
Ubutegetsi bwa Libani buvuga ko ibitero bya Israel byishe abantu hafi 4,000 muri Libani - barimo n'abasivili benshi - kandi bikaba byaratumye abaturage barenga miliyoni 1.2 bava mu byabo.
Ubutegetsi bwa Israel buvuga abasirikare bayo barenga 80 ndetse n'abasivile 47 biciwe muri iyo mirwano.
Mu 2016, leta y'Amerika yafatiye ibihano Tabtabai, imushyira ku rutonde rw'ibyihebe. Ndetse yashyizeho igihembo cya miliyoni 5 z'amadolari (arenga miliyali 7 z'amafaranga y'u Rwanda) ku muntu wese uzatanga amakuru amwerekeyeho.
Amerika imusobanura nk'umwe mu bategetsi bakomeye b'umutwe wa Hezbollah wanayoboye ingabo zidasanzwe z'uyu mutwe muri Syria na Yemen, yongeyeho ko ibikorwa bye muri ibyo bihugu, byari bifite uruhare runini muri gahunda ya Hezbollah yo gutanga imyitozo, ibikoresho, n'abarwanyi "mu rwego rwo gushyigikira ibikorwa byayo byo guhungabanya umutekano mu karere."













