Ese Amerika iri kwitegura kongera gutera Irani?

Mu ntangiriro z'uku kwezi, Perezida wa Amerika Donald Trump yoherereje ubutumwa AbanyaIrani bari mu myigaragambyo bamagana ubutegetsi bwicyo gihugu buvuga ko "ubufasha buri mu nzira".

Kuva icyo gihe, habayeho kwiyongera gukomeye kw'ingabo za Amerika muri ako karere.

Amerika, ari nayo gihugu gifite igisirikare gikomeye cyane ku isi, yamaze kugaragaza ko ishobora gutera Iran. Igitero "Midnight Hammer" cyo mu kwezi kwa gatandatu Amerika yagabye kuri Iran cyibasiye inyubako zayo z'ingufu kirimbuzi.

Byari bikubiyemo indege zirenga 100, hamwe n'indege zo mu bwoko bwa B-2 zavuye muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika zitera bombe zazo mugitero cyayobowe muburyo bw'ubuhanga buhanitse.

Ikibazo ubu ni iki: Ese Amerika irimo kwitegura ikindi gitero kuri Iran?

Ubutumwa bwa Donald Trump ku mbuga nkoranyambaga bugaragaza ko ashobora kubikora, aho yaburiye Iran ko keretse igize amasezerano yo kugabanya gahunda yayo y'intwaro za kirimbuzi, "igitero gitaha kizaba kibi cyane!"

Perezida wa Amerika yavuze ko "ingabo nyinshi zirwana intambara" zerekeza muri Iran, kandi nko muri Venezuwela aho Amerika yafashe Nicolás Maduro "yiteguye, ifite ubushake, kandi ishobora gusohoza vuba inshingano zayo, mu buryo bwihuse kandi bunoze, nibiba ngombwa".

Yasabye Iran kuza mu biganiro ariko yongeraho ko igihe "kirimo kurangira".

Amerika isanzwe ifite imbaraga nyinshi za gisirikare mu Burasirazuba bwo Hagati, aho ifite abasirikare bagera ku 50.000 muri ako karere.

Abagera ku 10.000 muri bo bafite ibirindiro mu kigo cy'indege cya al-Udeid muri Qatar. Ariko Amerika ifite n'ibirindiro muri Jorodan, Arabiya Sawudite, Oman, Bahrain no muri Emira Zunze Ubumwe z'Abarabu.

Mu byumweru bike bishize, raporo z'ubutasi zerekanye ko hari izindi ndege nyinshi za gisirikare za Amerika zageze muri ako karere.

Amafoto yafashwe ku Cyumweru y'ikigo cy'ingabo zirwanira mu kirere cya al-Udeid - ikigo kinini cyane cy'Abanyamerika kiri mu Burasirazuba bwo Hagati agaragaza inyubako nshya nyinshi zigaragara ahantu ku nkengero zacyo.

Nyuma y'ibitero bya Amerika ku nyubako z'ibitwaro bya kirimbuzi za Iran umwaka ushize, Tehran yateye ibisasu bya misile kuri al-Udeid.

Impuguke zeretswe amashusho ya satelite zavuze ko ubu, bisa nkaho hari ibikoresho bishya byo kwirinda ibitero by'indege birimo gushyirwayo.

Pentagon ntabwo itanga urutonde rurambuye rw'izo ngendo. Ariko BBC Verify yashoboye gukurikirana indege z'intambara za F-15 n'amato atwara ibitoro.

Indege za drone z'ubutasi za P-8 Poseidon zagaragaye hafi y'ikirere cya Iran ku rubuga rwa interineti rwa FlightRadar24.

Hari kandi n'indege zitwara abagenzi, zimwe muri zo zikekwa ko zizaba zitwaye ibikoresho bya gisirikare byinshi byo kurinda ikirere.

Ibi bishobora kwerekana ko Amerika irimo gufata ingamba zo kwirwanaho hamwe n'inshuti zayo zo mu kigobe cy'i Burayi ku bitero bishobora kwihorera, Trump aramutse ategetse igitero kuri Irani.

Ubwongereza nabwo bwohereje itsinda ry'indege z'intambara za Typhoon muri ako gace "kugira ngo bongere umutekano mu karere".

Ingabo zirwanira mu kirere za Amerika zatangaje ko zirimo gukora imyitozo ikomeye muri ako karere, Operation Agile Spartan, "mu rwego rwo kugaragaza ubushobozi bwo kohereza, gukwirakwiza no gukomeza ubushobozi bw'iz'indege z'intambara mu gace k'ubuyobozi bukuru bwa Amerika".

Stefan Watkins, akurikirana amakuru y'ibikorwa by'amato akanayasangiza abazikurikiranye ibyo yagezeho ku mbuga nkoranyambaga, aherutse no gukurikirana indege nyinshi za Amerika zari zihari mu gihe cy'igikorwa cya Midnight Hammer, harimo indege za RC-135, na E-11A BACN na E-3G Sentry.

Avuga ko ibyo "bishobora kugaragaza" ko ibitero "bigiye kubaho vuba".

Ikigaragara ni uko itsinda ry'ingabo zirwanira mu kirere za Amerika ryageze muri ako karere.

Ubwato bwa USS Abraham Lincoln bwari mu karere ka Indo-Pacific ubwo bwategekwaga guhindukira bwerekeza mu kigobe cy'inyanja ya Gulf.

Nubwo ubu bwato bumaze icyumweru kirenga butagaragara mugaragaro aho buherereye, kuwa mbere icyuma gikurikirana ubwato kizwi nka Osprey cyagaragaye kuri FlightRadar24 igwa muri Oman nyuma yo kuva mu nkengero z'inyanja mu kigobe. Ibyo bivuze ko ubwato bwa Lincoln bushobora kuba bukorera ahantu hafi ya Oman.

Itsinda ry'ubwato butwara indege ni kimwe mu bimenyetso bikomeye by'imbaraga za gisirikare za Amerika, rifite indege zigera kuri 70 mu kirere.

Mu bwato bwa USS Abraham Lincoln, harimo indege zigezweho za F-35 zihishe, zishobora kwirinda kugaragara kuri radar y'umwanzi.

Iri tsinda ry'ibitero rifite kandi ibisasu bitatu by'intambara birimo ibisasu bya Tomahawk, kandi ubusanzwe riherekezwa n'ubwato bukoresha intwaro za kirimbuzi.

Ibyo byiyongera ku mbunda ebyiri za Amerika zisanzwe muri ako karere. Mu magambo ya Perezida Trump: "Dufite amato menshi arimo muri ako karere kandi tuzareba uko bizagenda".

Nihe hashobora guterwa?

Umuyobozi w'ubumenyi bwa gisirikare mu kigo cy'ubushakashatsi ku by'ingabo zuBurusiya, Matthew Savill, avuga ko ubu ukuntu bihagaze mu gisirikare muri aka karere, Amerika "ishobora kujya ahantu hose muri Iran igatera ikintu icyo ari cyo cyose.

None se, ni iki Amerika ishobora kwibasira, Trump aramutse atanze iryo tegeko?

Savill, wakoranye na guverinoma y'Ubwongereza kuri politiki ya Iran, avuga ko Amerika ifite amahitamo menshi.

Icya mbere gishobora kuba ubushobozi bwa gisirikare bwa Iran, "nk'iterabwoba ryayo rya misile cyangwa ibisasu bya misile byo ku nkombe z'inyanja". Byibuze ibyo bishobora gutuma bigorana kubutegetsi bwa Iran.

Iran iracyafite ibisasu byinshi bya misile za ballistic zo kurasa kure cyane hamwe n'indege zitagira abapilote zo kurasa kure cyane.

Ibyo bituma bamwe mu bafatanyije na Amerika mu kigobe cy'a Gulf bagira ubwoba. Bamwe bamaze kugaragaza ko batazongera gushyigikira ibitero bya Amerika.

Ubundi buryo bwaba ukwibasira ubutegetsi ubwabwo.

Savill avuga ko "bashobora kwigarurira ibigo bikomeye bya gisirikare, harimo n'ingabo zirinda impinduramatwara za Irani ndetse wenda n'imitwe irimo gushyiraho igitutu kubigaragambya".

Ariko, kugerageza guca umutwe ubuyobozi bwa Iran bishobora kugorana kandi bigateza akaga.

Nubwo Perezida Trump yagaragaje ko yiteguye gukoresha imbaraga za gisirikare, mu bihe byashize yagaragaje ko nta cyifuzo afite cyo kwinjira mu ntambara ndende kandi irambye.

Kugeza ubu ibikorwa bye bya gisirikare byari bigufi, bikarishye kandi bike.

Ntabwo kandi yanze igisubizo cya dipolomasi cyasaba Iran kwemera kugabanya gahunda yayo y'intwaro za kirimbuzi.

Nk'uko Savill abivuga, Trump ubu agomba "gupima icyifuzo cyo kugaragara nk'umuntu ukomeye hamwe n'amahirwe yo kugera ku ngaruka zikomeye".