Menya aho ibirindiro by'ingabo za Amerika biri mu bihugu byo mu Burasirazuba bwo Hagati

Kubera ko hari ibihuha byinshi ku bijyanye n'uko America ishobora gutera Iran, ibirindiro by'ingabo za America mu Burasirazuba bwo Hagati, cyane cyane mu kigobe cya Persi (Persian Gulf) , byarushijeho kuvugwa cyane mu itangazamakuru ryo mu karere.

Ibi birajyana n'uko America ikomeje kurunda ingabo n'ibikoresho hamwe n'ibikorwa by'ingabo bikomeje kwiyongera mu mazi ku gice cyerecyeye Iran.

Leta Zunze Ubumwe za America zimaze imyaka itari mike zifite ibirindiro byinshi bya gisirikare muri ako karere.

Nk'uko Al Jazeera yabitangaje tariki 25 z'ukwezi kwa mbere, ingabo z'Abanyamerika zibarirwa hagati y'ibihumbi 40 n'ibihumbi 50 zishyirwa ku birindiro by'icyo gihugu ku buryo bwa burundu cyangwa by'agateganyo nibura ahantu 19 mu bihugu birenga cumi na bibiri.

Iri huriro rigizwe n'ibirindiro umunani bihoraho n'ibikoresho 11 bishobora gukoreshwa n'ingabo z'Abanyamerika.

Tariki 26 z'ukwezi kwa mbere, urubuga rwa New Arab ruterwa inkunga na Qatar rwatangaje ko Washington ikomeje kohereza ibikoresho bya gisirikare n'ingufu mu nkengero za Irani mu rwego rwo guhangana n'izamuka ry'ibitero by'amagambo hagati ya Irani na Leta Zunze Ubumwe za Amerika.

Tariki 4 z'uku kwezi kwa kabiri, urubuga rwa Sky News ishami ry'ICyarabu rikorera Abu Dhabi ryatangaje ko "harimo gukorwa ibikorwa bikomeye bya dipolomasi mu karere kugira ngo Amerika na Isiraheli badatangira intambara na Irani."

Ariko, ntibirasobanuka neza niba dipolomasi ishobora gukumira umwuka mubi hagati ya Irani na Amerika cyangwa niba ukwiyongera kw'ingabo muri iki gihe bizavamo intambara yeruye hagati y'ibihugu byombi.

Abayobozi ba politiki n'igisirikare ba Irani bagiye baburira kenshi ko igitero icyo ari cyo cyose cya Amerika batazazuyaza kugisubiza kandi ko gishobora gutera intambara ikomeye mu karere.

Igitero cya Amerika kandi gishobora guteza ikibazo cy'abahagarariye Irani n'imitwe iyegereye mu karere kose, harimo nk'abashiite muri Iraq, abahouthi muri Yemeni, na Hezbollah muri Libani.

Ibiro bya gisirikare bya Amerika mu bihugu byo mu kigobe cya Persi

Qatar ni ho hari ikigo cya gisirikare cya Udeid Air Base, ikigo kinini cya gisirikare cya Amerika mu Burasirazuba bwo Hagati.

Iki kigo cyashinzwe mu 1996, gicumbikiye abakozi b'Abanyamerika bagera ku 10.000 kandi kikaba ari nacyo cyicaro gikuru cy'ubuyobozi bukuru bwa Amerika (CENTCOM).

Mu kwezi Kwa mbere, amakuru yagaragaje ko Amerika n'Ubwongereza byagabanyije umubare w'ingabo zari mu birindiro bikomeye bya gisirikare muri ako karere, harimo na Udeid, ariko ntibyari byamenyekana neza umubare w'ingabo zari kuva muri ako karere.

Kuwait ifite ibirindiro bine bya gisirikare bya Amerika: Camp Arifjan, ari nayo ikorera imbere mu buyobozi bukuru bwa Amerika; Ikigo cy'indege cya Ali Salem hafi y'umupaka wa Iraq; Camp Beuring, ikoreshwa nk'ahantu ingabo za Amerika zijya muri Iraq na Syria ziherereye; na Camp Doha.

Nk'uko Al Arabiya ibivuga, ibirindiro bya gisirikare bya Amerika muri Bahrain ni byo "bikunze kwitabwaho cyane bitewe n'uko biri hafi y'inkombe ya Irani."

Ikigo cy'ingenzi ni ikigo gishinzwe gufasha abasirikare barwanira mu mazi, giherereye ahahoze hari ikigo cy'ingabo z'Ubwongereza, HMS Juffair. iki kigo, Gikorera nk'icyicaro gikuru cy'ingabo za gisirikare za Amerika zirwanira mu mazi, zifite inshingano zirimo ikigobe cya Persi, inyanja itukura, inyanja y'Abarabu n'ibice bimwe by'inyanja y'Ubuhinde.

Nk'uko Al Jazeera ibivuga, iki kigo gicumbikiye abasirikare n'abasivili ba Amerika bagera ku 9.000. Bahrain kandi niho hari ikibuga cy'indege cya Muharraq n'ikigo cy'indege cya Issa.

Saudi Arabia ifite ibirindiro bibiri bya gisirikare bya Amerika: Eskan Air Base na Prince Sultan Air Base, bifasha sisitemu zo kurinda ikirere za Amerika. Hari abasirikare ba Amerika bagera ku 2,300 bari muri icyo gihugu.

Muri UAE ni ho hari ikigo cy'ingabo zirwanira mu kirere cya Dhafra, cyibanda cyane cyane ku butasi. Ahandi hantu harimo ikigo cy'ingabo zirwanira mu mazi cya Fujairah n'icyambu cya Jebel Ali cya Dubai, ari na cyo cyambu kinini cy'ingabo zirwanira mu mazi cya Amerika mu Burasirazuba bwo Hagati, n'ubwo kitari ikigo cyemewe cya gisirikare, gihora gicumbikira indege nini zitwara indege nto n'andi mato ya Amerika.

Oman icumbikiye ibirindiro bitatu bya gisirikare bya Amerika: Ikigo cy'Ingabo mu Kirwa cya Masirah, Ikigo cy'Ingabo muri Samrait, n'icyambu cya Duqm.

Ingabo za Amerika ziri mu bindi bihugu byo muri ako karere

Leta Zunze Ubumwe za Amerika zifite ingabo nke ariko zifite ingamba zikomeye muri Iraq.

Akarere ka Kurdistan ka Iraq gafite ubwigenge busesuye gafite ikigo cy'indege cya Harir, giherereye hafi y'umujyi wa Erbil, umurwa mukuru w'akarere, kandi hafi y'ahantu hakoreshwa intwaro za kirimbuzi muri Iran.

Ingabo za Amerika nazo zari zimaze igihe kinini ziri mu kigo cy'indege cya Ain al-Assad mu burengerazuba bw'intara ya Anbar, ariko mu kwezi kwa mbere hatangajwe ko zihavuye.

Ingabo zombi zagabweho ibitero byinshi mu bihe byashize, cyane cyane n'imitwe y'abashia iri hafi ya Irani.

Jordan ifite ikigo cy'indege cya Mawfaq al-Salti mu karere ka Azraq, aho ishami rya 332 ry'ingabo zirwanira mu kirere za Amerika rikorera.

Leta Zunze Ubumwe za Amerika zifite ibirindiro byinshi bya gisirikare n'icyicaro gikuru muri Syria harimo n'ibirindiro bya Al-Tanf, bishyigikira ibikorwa by'ishyirahamwe mpuzamahanga byo kurwanya icyitwa Leta ya Kiyisilamu (ISIS).

Ikigo cya Al-Alam Network cya Irani cyatangaje ko muri Syria hari ibirindiro birenga 20 bya gisirikare bya Amerika.

Turukiya ifite ibirindiro bibiri bya gisirikare bya Amerika, birimo icyumba cy'indege cya Incirlik kiri mu ntara ya Adana yo mu majyepfo, gikorerwamo na Turukiya na Amerika. Iki kigo gicumbikiye intwaro za kirimbuzi za Amerika kandi cyakoreshejwe mu gushyigikira ihuriro mpuzamahanga rirwanya ISIS muri Siriya na Iraki.

Abasirikare ba Amerika barenga 1.400 bari mu biro muri Incirlik.

N'ubwo nta kigo cya gisirikare cya Amerika kiri muri Lebanon, urubuga rwa Khanadeq, rwegereye umutwe w'abashite, rwabajije mu kwezi kwa mbere uyu mwaka ko "ikigo cya Hamat cyahindutse urubuga rw'Abanyamerika rwo gutegura igitero kuri Irani."

Ubwo Amerika yoherezaga ingabo zayo mu Burasirazuba bwo Hagati bwabaye mu myaka ya 1950, mu gihe cy'"ibibazo bya Lebanon byo mu 1958," ubwo ingabo z'intambara zoherezwaga i Beirut. Nk'uko Al Jazeera ibivuga, icyo gihe hari abasirikare b'Abanyamerika bagera ku 15.000 bari muri Lebanon.

Djibouti ni ho hantu hari ikigo gikomeye cy'ingabo za Amerika mu ihembe rya Afurika. Amerika kandi ifite abasirikare bake mu bihugu bimwe na bimwe, harimo na Misiri.

Nk'uko urubuga rwa Al Jazeera rubivuga, nta byemeza ko hari ibirindiro bya gisirikare bya Amerika muri Israel, icyakora, Washington yatangaje ko ifite ububiko bwihutirwa muri Isirael aho intwaro n'ibikoresho bya gisirikare bibikwa.

Kuki ibihugu bimwe byanze gukoresha ikirere cyabyo mu gutera Iran?

Arabiya Sawudite na Emirate bahakanye ko ibihugu byabo byakoresheje ikirere cyabo n'ubutaka bwabo mu kugaba igitero icyo ari cyo cyose kuri Iran.

Umusesenguzi yabwiye Al Jazeera ko bimwe mu bihugu byo mu bigobe byo mu nyanja byatanze ubu butumwa "bitewe no gutinya ingaruka mbi" z'intambara ya gisirikare, kuko nk'uko abivuga, ibirindiro bya Amerika bikikije ikigobe cya Persi byagabwaho ibitero bitaziguye bya misile na drones za Iran, bigashyira mu kaga umutekano n'ituze ry'ibi bihugu.

Gerard Deeb yanditse ku rubuga rwa Al-Arab ko ibihugu byo muri ako karere birimo gufata iyo myanzuro kuko bidashaka guhangana n'iterabwoba riturutse kuri Iran; iterabwoba ryatuma igihugu icyo ari cyo cyose gitanga ubutaka bwacyo kuri Leta Zunze Ubumwe za Amerika ngo gitererweho igitero ari cyo kiba kigambiriwe na Tehran.

Urubuga rwigenga "Masrawi" rwo mu Misiri rwatangaje ku "mpungenge zikomeje kwiyongera mu bihugu byo mu kigobe cya Persi ku bijyanye n'ingaruka zikomeye za politiki n'ubukungu."

Umusesenguzi mu kinyamakuru cya leta ya Oman yanatanze umuburo ko "intambara itangiye izaba icyorezo kuri buri wese, harimo na Iran, ibihugu byo mu kigobe cy'inyanja, ibiciro by'ubwikorezi, n'ibindi."

Abasesenguzi babwiye Al Jazeera ko ingamba za Iran zishobora kuba zirimo kugaba ibitero ku nganda zikora ingufu mu kigobe cya Persi kugira ngo bongere ikiguzi cy'ubukungu na politiki kuri Washington. Tehran ishobora kandi gufunga inzira z'amato, harimo n'umugezi wa Hormuz.

Minisitiri w'ingabo wa Arabiya Sawudite, Khalid bin Salman, bivugwa ko yabwiye abayobozi ba Amerika mu nama y'ibanga yabereye i Washington ku ya 30 Mutarama ko guverinoma ya Iran izarushaho kugira ubutwari Donald Trump aramutse yirinze gutanga itegeko ryo kugaba igitero kuri Repubulika ya Kiisilamu.