Imvo n'Imvano ku kohereza mu Rwanda abasaba ubuhungiro bavuye mu Bwongereza

Insiguro y'amajwi, Imvo n'Imvano ku kohereza mu Rwanda abasaba ubuhungiro bavuye mu Bwongereza

Mwaramukanye amahoro mwese muteze amatwi Imvo n'Imvano yo kuri uyu wa gatandatu tariki 18 z'ukwa 6 mu 2022.

Imvo n'Imvano y'uyu munsi yibanze ku kibazo kimaze iminsi kivugwa ku isi, cyo kohereza mu Rwanda abantu binjira mu Bwongereza bambukiye mu nyanja bakoresheje ubwato bwa magendu, bakaza gusaba ubuhingiro. Ubu ubusabe bwabo bukazajya busuzumirwa mu Rwanda.

Indege ya mbere yagombaga guhaguruka hano i Londres ku wa kabiri w'iki cyumweru ijyanye abambere, ariko iburizwamo kubera icyemezo cy'urukiko rw'Uburayi rushinzwe uburenganzira bwa kiremwamuntu.

Leta y'Ubwongereza yanze kuva ku izima nubwo icyo cyemezo cyo kohereza mu Rwanda abo bantu basaba ubuhungiro cyamaganwe n'abayobozi batandukanye mu Bwongereza, imiryango irengera ikiremwamuntu, abayobozi b'amadini, ndetse n'ishami ry'umuryango w'abibumbye rishinzwe impunzi – HCR.

No mu Rwanda hari abanyapolitiki bake batavuga rumwe na leta banenze icyemezo cya leta y'u Rwanda cyo kwemera kwakira abo bantu.

Ubwongereza buravuga ko icyo cyemezo kigamije gukumira abantu binjira mu gihugu mu buryo butemewe n'amategeko bakoresheje ubwato buto bwa magendu bwambukiranya inyanja ya Mediterane.

Ubwongereza kandi buravuga ari uburyo bwo kurwanya abakora magendu yo kohereza abantu mu Bwongereza. Ikindi kivugwa ni ukurwanya abantu bahitanwa n'imihengeri yo mu nyanja kubera ko ubwato bashyirwamo n'abakora iyo magendu butabigenewe.

Kubera ko leta yanze kuva ku izima, imiryango iharanira uburenganzira bw'abantu bari mu kaga basaba ubuhungiro, ndetse n'imwe mu miryango iharanira uburenganzira bwa muntu, bahagurukiye kurwanya icyo cyemezo babinyujije mu nkiko zo mu Bwongereza ndetse n'urukiko ry'Uburayi ruharanira uburenganzira bwa muntu.

Skip podcast promotion and continue reading
WhatsApp channel ya BBC Gahuza

Amakuru ya BBC Gahuza ako kanya kuri WhatsApp yawe

Kanda hano ujyeho

End of podcast promotion

Nyuma yuko inkiko zo mu Bwongereza zitesheje agaciro ikirego cy'iyo miryango, bahise biyambaza urukiko rw'Uburayi rushinzwe uburenganzira bwa muntu ruri i Strasbourg mu Bufaransa.

Icyemezo cy'urwo rukiko, ni cyo cyaburijemo ku munota wa nyuma urugendo rw'indege ya mbere yagomba guharuka yerekeza mu Rwanda itwaye abantu ba mbere barindwi.

Ibyo byabaye mu ijoro ryo ku wa kabiri w'iki cyumweru ubwo iyo ndege yari isigaje iminota ngo ihaguruke. Urwo rukiko rwemeje ko batatu muri abo 7 bari muri iyo ndege badashobora kwoherezwa mu Rwanda, hatarafatwa icyemezo cya nyuma cyo kureba niba uwo mugambi utanyuranye n'amategeko, ibyo bita ‘judicial review’, itegekanijwe mu kwezi gutaha.

Ariko leta y'Ubwongereza ntiracika integer. Yavuze ko igiye gutegura undi mugambi wo kujyana abo bantu mu Rwanda. Leta y'u Rwanda nayo yavuze ko idaciwe intege, kandi ko igifite ubushake bwo kwakira abo bantu nibaramuka bageze mu Rwanda.

Icyo cyemezo kivuga ko guhera ku itariki ya 1 z'ukwezi kwa 4 muri uyu mwaka, umuntu wese uzajya aza kwaka ubuhungiro mu Bwongereza mu buryo butemewe n'amategeko, ashobora kujyanwa mu Rwanda mu gihe bakiga niba yahabwa ubuhungiro cyangwa akabwimwa.

Abasaba ubuhungiro bari mu bwato bw'Ubwongereza

Ahavuye isanamu, PA Media

Mu masezerano azamara imyaka 5, leta y'Ubwongereza yagiranye na leta y'u Rwanda, agashyirwaho umukono ku itariki 14 z'ukwa 4 muri uyu mwaka, Ubwongereza buzaha u Rwanda amapawundi agera kuri miliyoni 120 yo kuwushyira mu bikorwa, u Rwanda narwo rugomba gutuza abo bantu ahantu hameze neza, bakagira ubuzima bwiza, umutekano, hamwe n'uburenganzira bwo kujya aho bashaka igihe cyose bashakiye, nkuko biteganwa n'amategeko agenga abatuye mu Rwanda.

Ubu rero haribazwa amaherezo y'uko gukururana kuri hagati ya leta y'Ubwongereza n'iyo miryango ivugira abo bantu.

Muri iyi Imvo n'Imvano, haribazwa amaherezo y'iki kibazo. Abakirwanya barashingira kuki? Abagishyigikiye bo barashingira kuki? Ese leta y'u Rwanda ivuga iki ku bavuga ko idakwiye kwakira abo bantu kuko icyo gikorwa gihutaza ikiremwa muntu?

Abatumire bacu ni Alain Mukuralinda, umuvugizi wungirije wa leta y'u Rwanda, Claude Ntezimana, umushingamateka akaba n'umunyamabanga mukuru w'ishyaka Green Party ryo mu Rwanda, ridashyigikiye uwo mugambi, Victoire Ingabire, umuyobozi wa DALFA-Umurinzi, ishyaka ritaremererwa gukorera mu Rwanda, nawe utemeranya n'uwo mugambi.

Turi kumwe kandi na Egide Ruhashya uyoboye Igicaniro TV gicisha ibiganiro ku mbuga nkoranyambaga, akaba ari Umunyarwanda uba hano mu Bwongereza, nawe ashyigikiye uwo mugambi.

Ikiganiro cyateguwe kandi kiyobowe nanjye Félin Gakwaya.