Uriko ubona ku rubuga aherekana amakuru mu nyandiko gusa, hakoresha uburyo buke. Ja ku rubuga nyamukuru ubone amakuru mu nyandiko iherekejwe n'amasanamu.
Njana ku rubuga nyamukuru canke aho gusoma gusa
Ibindi vyerekeye ingene urwo rubuga rugutwara uburyo (ama mega) buke
Mosquirix :Ibyo ukeneye kumenya kuri uru rukingo rwa Malaria ruzakoreshwa muri Africa gusa
Ukuriye ishami rishinzwe kurwanya Malaria mu Rwanda avuga ko kuba hemejwe ikoreshwa ry'urukingo rwa malaria ari inkuru nziza ku gihugu kuko iyi ndwara icyica abantu.
Ishami rya ONU/UN rishinzwe ubuzima ku isi, OMS/WHO, ryemeje ikoreshwa ry'urukingo bise Mosquirix, rwatangiye kugeragezwa mu 2019 ku bana 800,000 muri Ghana, Kenya na Malawi.
WHO ivuga ko malaria ari indwara ikizahaje Africa yo munsi y'ubutayu bwa Sahara aho mu 2019 gusa yishe abana 260,000 batarengeje imyaka itanu.
Ikigo cy'u Rwanda gishinzwe ubuzima (RBC) kivuga ko mu 2020 - 2021 malaria yishe abantu 96 bavuye ku 167 mu 2019 - 2020, naho abayirwara ku mwaka bari hejuru ya miliyoni imwe.
Dr Aimable Mbituyumuremyi ukuriye ishami ryo kurwanya malaria avuga ko uru rukingo "ruzafasha ibihugu byinshi n'u Rwanda rurimo".
Yabwiye BBC ati: "Kuba tubonye indi ntwaro y'urukingo yunganira izisanzwe ziriho, ni inkuru nziza muri rusange no ku Rwanda by'umwihgariko nk'igihugu kirimo malaria nyinshi."
Dr Mbituyumuremyi avuga ko igihe bizashoboka ko u Rwanda rwakira uru rukingo biteguye kuba barukoresha.
Malaria Rwanda 2019 - 2021:
"Nubwo hari impinduka nziza zabaye muri iyi myaka ishize", nk'uko Dr Mbituyumuremyi abivuga, malaria, ati: "iracyahari kandi iracyagira abo ihitana".
Abayirwaye:
- 2019 - 2020 :miliyoni 2.5
- 2020 - 2021: miliyoni 1.4
Abo yishe:
- 2019 - 2020: 167
- 2020 - 21: 96
Aho biva: Rwanda Biomedical Center
Ni urukingo ruje kurokora abana ba Africa?
Malaria ni imwe mu ndwara zazahaje ikiremwamuntu mu gihe cy'imyaka ijana, yishe cyane cyane impinja n'abana bakiri bato.
Kuba ubu abahanga bageze ku rukingo nyuma y'imyaka irenga 50 bagerageza - ni kimwe mu bintu bikomeye ubuvuzi bugezeho, nk'uko bivugwa n'umunyamakuru James Gallagher w'ishami ry'ubuzima rya BBC.
Uru rukingo bise RTS,S/AS01, n'izina ry'ubucuruzi rya Mosquirix - byemejwe ko rukora mu myaka itandatu ishize - rwakozwe n'uruganda rw'imiti rwo mu Bwongereza, GlaxoSmithKline (GSK).
Nubwo hari amoko arenga 100 ya parasite itera malaria, uru rukingo rwakorewe ubwoko bwa parasite yica kurusha izindi kandi iboneka cyane cyane muri Africa: Plasmodium falciparum.
Gusa hari impungenge z'uburyo ruzakoreshwa mu mibereho isanzwe y'abantu kuko rusaba guterwa doze enye kugira ngo rukore neza.
Doze eshatu za mbere zifatwa rumwe buri kwezi ku mwana ugize amezi atanu, atandatu n'arindwi, doze ya nyuma yongera ubwirinzi umwana akayiterwa agize amezi 18.
Uru rukingo kandi ntabwo ruzakoreshwa hanze ya Africa ahari andi moko ya parasite itera malaria rudashobora gukoraho.
Kuki bigoye gutsinda Malaria?
Isesengura rya James Gallagher
Uwabonye uburyo isi yakoze inkingo za Covid mu gihe gito kitigeze kibaho mbere, yakwibaza impamvu byafashe igihe kirekire cyane kuri Malaria.
Malaria iterwa na parasite ibasha kwihisha kandi igoranye kumenya neza kurusha virusi itera Covid. Kubigeranya ni nko kugereranya umuntu n'ishu(chou/cabbage).
Parasite itera malaria yageze aho ibasha kwihisha ubwirinzi bw'umubiri wacu, niyo mpamvu ushobora kuyirwara rimwe n'ubutaha ikagutura hasi, umubiri ntubashe kuyimenyera.
Iyo igeze mu mubiri na ho irihindaguranya mu gihe iba iri kwanduza uturemangingo tw'umwijima, n'igice cy'amaraso kitwa insoro zitukura (red blood cells).
Gukora uru rukingo nabyo ni nko gupfupfahaza kuko rwica gusa ikitwa sporozoite; igice kigize parasite (icyo ni igice kibaho hagati yo kurumwa n'umubu no kugira ngo parasite igere ku mwijima).
Niyo mpamvu uru rukingo rukora ku kigero cya 40% gusa. Ariko, nabyo ni intambwe ikomeye ishobora kugeza ku gukora urukingo rukingira byuzuye.
Uru rukingo ntabwo ruje gusimbura ubundi buryo busanzwe bwo kwirinda malaria, ahubwo bizakoreshwa byombi mu kugerageza kugera aho nta muntu wicwa nayo.
OMS ivuga ko ibyiciro bigiye gukurikiraho birimo gutera inkunga ibikorwa byo gutubura uru rukingo no kurugeza ku bihugu bizemera kurukoresha mu buryo bwabyo bwo kurwanya malaria.