Abantu ibihumbi munsi y'ikiraro ku mupaka wa US na Mexique mu gihe ikibazo cy'abimukira gikomeje

Abimukira bagera ku bihumbi icumi bateraniye munsi y'ikiraro kiri ku mupaka wa Amerika na Mexique mu minsi mike ishize bituma havuka ikibazo gikomeye c'uko ubuzima bwabo buri muri kaga.

Iki kiraro gihuza Del Rio muri Texas na Ciudad Acuña muri Mexique kandi ikambi y'agateganyo ihari yariyongereye ku muvuduko ukabije mu minsi ishize.

Aba bimukira bganjemo abava muri Haiti, bambutse Rio Grande, baryama munsi y'iki kiraro mu buzima bubi cyane.

Leta ya Amerika ihanganye n'ikibazo cy'abimukira bakomeje kugera ku mupaka ari benshi.

Mu ntangiriro z'uyu mwaka byatangajwe ko umubare w'abimukira bafungiye ku mupaka wa Amerika na Mexique warenze ibihumbi 200 000 ku nshuro ya mbere mu myaka 21 ishize nkuko bitangazwa n'imibare ya leta.

Kandi mu kwezi gushize, abategetsi bataye muri yombi abimukira barenga 195 000 ku mupaka wa Amerika na Mexique, nkuko bitangazwa n'imibare ya leta ya Amerika yatangajwe kuwa gatatu. Imibare yo mu gihe cy'iki cy'uyu mwaka yerekana ko abimukira biyongereye cyane ugereranyinje na 51 000 batawe muri yombi muri 2019.

Iyi nkambi itarabugenewe ifite ibyangombwa bike cyane by'ibanze kandi abimukira bategereza mu bushyuhe bwa degre 37 Celcius bivugwa ko basubira muri Mexique gushaka ibintu by'ibanze bya nkenerwa.

Bivugwa ko benshi bava muri Haiti abandi bakeya muri Cuba, Venezuela na Nicaragua.

Basa nkaho bari mu itsinda rinini ry'abanya Haiti berekeza mu majyaruguru, benshi muri bo bakaba barageze muri Brésil no mu bindi bihugu byo muri Amerika y'amajyepfo nyuma y'umutingito wo muri 2010, nkuko bitangazwa n'ikinyamakuru The Washington Post.

Ibiro ntaramakuru Reuters bivuga ko umukuru w'umujyi wa Del Rio, Bruno Lozano avuga ko abimukira 10 500 bari munsi y'ikiraro mpuzamahanga cya Del Rio guhera kuwa kane nimugoroba.

Ramses Colon, umunya Cuba w'imyaka 41 y'amavuko, usaba ubuhingiro yakoze muri Peru kugirango abone amafaranga y'urugendo, avuga ko inkambi ya Del Rio irimo akajagari.

Yabwiye ikinyamakuru The Washington Post ati: "Utegerereza mu bantu ibihumbi n'itike yawe utegereje ko bakugeraho. Abimukira bahabwa itike iriho nimero mu gihe bategereje ko amadosiye yabo yigwa.

Urwego rushinzwe kugenzura umupaka rwasohoye itangazo ruvuga ko rurimo rwongera umubare w'abakozi i Del Rio kugirango amadosiye y'abasaba ubuhingiro yigwe mu buryo bwa kimuntu kandi butarimo akajagari.

Iryo tangazo kandi rivuga ko amazi meza yo kunywa, ibitambaro byo kwihanagura n'imisarane yimukanwa byatanzwe.

Umudepite wo mu ishyaka ry'aba Republican, Tony Gonzalez, uhagarariye Del Rio yabwiye televiziyo Fox News ko ibintu bimeze nabi ku buryo ntaho yigeze abibona mbere.

Impirimbanyi iharanira uburenganzira bw'ikiremwamuntu, Jenn Budd, yabwiye BBC ko atekereza ko ibi ari ingaruka za politiki ya Perezida Biden yo kongerera igihe iteka ryafashwe ku butegetsi bwa Trump mu guhangana na Covid-19 ryo kwirukana vuba vuba abimukira badafite ibyangombwa.

Yongeraho ati: " Iyo hari abantu benshi basaba ubuhungiro maze ukaba usa n'uwafunze urwego rushinzwe ibibazo by'impunzi n'abasaba ubuhungiro, icyo gihe ubona abantu badafite andi mahitamo usibye kwinjira mu gihugu mu buryo butemewe n'amategeko."

Kuwa kane, umucamanza mu rwego rw'igihugu yabujije leta gukomeza gukurikiriza iryo teka. Uwo mucamanza yavuze ko ridaha leta ububasha bwo kwirukana abimukira cyangwa kwanga kubaha amahirwe yo gusaba ubuhungiro. Iki cyemezo kizatangira gushyirwa mu bikorwa mu minsi 14 kugirango leta nayo ishobore kuba yajurira.

Kuva yagera ku butegetsi, Perezida Joe Biden, wari wariyemeje kuvugurura amategeko agenga abinjira mu gihugu, yashyizeho itsinda rigamije guhuza abana b'abimukira n'imiryango yabo, ahagarika iyubakwa ry'urukuta rwa Trump kandi asaba ko hasubirwamo gahunda zo mu rwego rw'amategeko zijyanye n'abinjira mu gihugu zari zarahagaritswe n'uwo yasimbuye.

Bwana Biden kandi ku butegetsi bwe hamaze kweswa umuhigo w'umubare w'abimukira bagera ku mupaka wa Amerika mu majyepfo, barimo abana badaherekejwe babarirwa mu magana ubu bafungiwe mu bigo by'urwego rushinzwe abinjira mu gihugu.