Ingabo za US zizava mu mirwano muri Iraq mbere y'uko uyu mwaka urangira

Perezida Joe Biden wa Amerika yavuze ko ingabo za Amerika zizarangiza ubutumwa bwo kurwana muri Iraq bitarenze impera z'uyu mwaka, ariko zizakomeza gutoza no guha inama ingabo za Iraq.

Gutangaza ibi bikurikiye ibiganiro Biden yagiranye na Minisitiri w'Intebe wa Iraq Mustafa al-Kadhimi mu biro bya perezida wa Amerika White House.

Muri Iraq ubu hari ingabo 2,500 za Amerika zifasha ingabo zaho kurwana n'abasigaye b'umutwe wa Islamic State (IS).

Uwo mubare ushobora gukomeza gutyo, ariko ibyo biraboneka nko kugerageza gufasha Minisitiri w'intebe wa Iraq ku gitutu imbere mu gihugu.

Kuba muri Iraq kwa Amerika byongeye kuba ikibazo kuva ubwo Qasem Soleimani, umujenerali mukuru muri Iran, hamwe n'umukuru w'umutwe w'abarwanyi b'aba-Shia, bishwe na drone ya Amerika bari mu murwa mukuru Baghdad umwaka ushize.

Amashyaka ya politiki ashyigikiye Iran yakomeje gusaba ko ingabo za Amerika n'iz'andi mahanga biri kumwe mu kurwanya IS zitaha, nubwo uyu mutwe w'aba-Sunni ugiteye inkeke.

Hagati aho, imitwe y'abarwanyi b'aba-Shia ishinjwa n'ingabo za Amerika gukora ibitero bya za rokete, za mortiers n'ibya drones ku bigo bya gisirikare birimo ingabo z'amahanga, mu kugerageza kuzihatira gutaha.

Kuri Perezida wa Amerika, ibyo yatangaje ni iherezo ry'indi ntambara yatangiye ku bwa Perezida George W Bush. Uyu mwaka yanavuze ko ingabo za Amerika zigomba kuva muri Afghanistan.

Avugira muri White House, Biden yabwiye mugenzi we wa Iraq ko "ubufatanye bwacu mu kurwanya iterabwoba buzakomeza nubwo tugiye muri iki cyiciro gishya."

Kadhimi yasubije ati: "Uyu munsi ubucuti bwacu burakomeye kurusha ikindi gihe cyose. Ubufatanye bwacu buri mu bukungu, ibidukikije, ubuvuzi, uburezi, umuco n'ibindi." Yashimangiye ko nta ngabo z'amahanga zo kurwana zigikenewe muri Iraq.

Mu 2003, Amerika yayoboye ihuriro ry'ingabo mvamahanga muri Iraq guhirika Perezida Saddam Hussein no kurimbura ibitwaro bya kirimbuzi, nyamara basanze nta bihari.

Uwari Perezida George W Bush yizeje "Iraq y'amahoro kandi yisanzuye", ariko yaheze mu bwicanyi bukorwa n'imitwe ishingiye ku moko cyangwa idini.

Ingabo za Amerika zaje kuhava mu 2011. Ariko ziza kugaruka bisabwe na leta ya Iraq hashize imyaka itatu, ubwo IS yari imaze kwigarurira igice kinini cy'igihugu.

Nyuma yo gutsindwa kwa gisirikare kwa IS muri Iraq mu mpera za 2017, ingabo za Amerika zarahagumye zifasha mu kubuza ko uwo mutwe wakongera kugira imbaraga.

Mu nama yamuhuje na Kadhimi, Biden yagize ati: "Uruhare rwacu muri Iraq ruzaba kuba duhari mu gutoza, no gufasha guhangana na IS mu gihe ihageze. Ariko kugera ku mpera z'uyu mwaka ntabwo tuzaba tukiri mu butumwa bwo kurwana."

Amahirwe kuri Iran?

Isesengura rya Frank Gardner, umunyamakuru wa BBC mu ishami ry'umutekano

Kuva ku mpinduramatwara ya Kisilamu yo mu 1979, Iran yakomeje gushaka uko ingabo za Amerika zava mu bihugu bituranyi ikaba igihugu cya mbere cy'ingufu mu karere.

Ntiyabigezeho neza mu bihugu byo mu kigobe cy'Abarabu aho batizera Tehran na busa, aho kandi ingabo za Amerika zifite ibigo bya gisirikare mu bihugu bitandatu byaho byose.

Gusa guhirika Saddam Hussein byari ukuvanaho icyari kibangamiye Iran, ariko nanone ntiyigeze ibasha gusingira ayo mahirwe yo kwagura imbaraga zayo nyuma y'uko ahiritswe.

Gusa Iran yabashije kwinjiza imitwe y'abarwanyi igendera ku mahame y'abasilamu b'aba-Shia mu nzego z'umutekano za Iraq, n'abantu b'inshuti zayo bagira ijambo mu nteko ya Iraq.

Intambara yo muri Syria nayo yafunguye imiryango ku ngabo za Iran zirahagera, mu gihe hafi aho muri Liban umutwe ushyigikiwe na Iran wa Hezbollah ari ingufu zayo zikomeye muri icyo gihugu.

Iran iri gukina umukino muremure. Abategetsi bayo bizeye ko ugumisha igitutu kuri Amerika amaherezo ikazavana ingabo zayo zose mu burasirazuba bwo hagati.

Ari yo mpamvu y'ibitero bya za rokete bya hato na hato ku ngabo za Amerika muri Iraq bikorwa n'imitwe ifashwa na Iran, n'imyigaragambyo y'abaturage igirwamo uruhare na Iran isaba ingabo za Amerika gutaha.

Hamwe n'ubu bwumvikane ko ibikorwa by'imirwano by'ingabo za Amerika muri Iraq birangiye, ibi bizabonwa na Tehran nk'intambwe ikomeye igana mu gushaka kwayo.