DR Congo: Iruka rya Nyiragongo ryatumye ababarirwa mu bihumbi bahunga bava i Goma
Abantu babarirwa mu bihumbi bo muri Repubulika ya Demokarasi ya Congo bahunze bava mu mujyi wa Goma uri mu burasirazuba bw'igihugu nyuma yuko ikirunga kirutse.
Ikirunga cya Nyiragongo cyacunshumuriye amazuku cyangwa amahindure (lava) mu kirere mu ijoro ryacyeye akora igicu gicucitse cy'ibara rya 'orange' hejuru y'umujyi wa Goma, utuwe n'abaturage miliyoni ebyiri.
Ibihumbi by'abahatuye bahiye ubwoba bari barimo guhunga, benshi muri bo bagenda n'amaguru.
Icyo kirunga, kiri mu ntera ya kilometero 10 uvuye mu mujyi wa Goma, mu 2002 ni bwo cyaherukaga kuruka bikomeye kikangiza byinshi, ubwo cyicaga abantu 250 naho abandi bagera ku 120.000 bagasigara nta hantu bafite ho kuba.
Imbaga y'abantu yabonetse yikoreye imifariso (matelas) n'ibindi bikoresho, ihunga yerekeza mu burasirazuba ku mupaka icyo gihugu gihana n'u Rwanda, na mbere yuko leta ya DR Congo itanga itangazo, ryasohotse nyuma y'amasaha menshi gitangiye kuruka.
Abandi batuye i Goma bahungiye ahitaruye mu burengerazuba bw'uwo mujyi.
Abari bahunze batangiye gutaha

Ahavuye isanamu, Rwanda Government/Twitter
Minisiteri ishinzwe ibikorwa by'ubutabazi yatangaje ko u Rwanda rwaraye rwakiriye mu karere ka Rubavu - karimo umujyi wa Gisenyi uturanye na Goma, Abanye-Congo barenga 8000 bahahungiye kubera iruka rya Nyiragongo.
Iyi minisiteri yavuze ko benshi muri bo kuri iki cyumweru basubiye iwabo nyuma yuko Nyiragongo ihagaritse kuruka hagati mu ijoro ryacyeye.

Ahavuye isanamu, BBC Gahuza
Patrick Muyaya, umuvugizi wa leta ya DR Congo, yanditse kuri Twitter ko abategetsi bo mu nzego z'ibanze bakurikiranye iby'iruka rya Nyiragongo nijoro "bavuga ko gutemba kw'amazuku kwagabanyije umuvuduko no gutigita".
Yongeyeho ko harimo kwigwa ku mfashanyo icyenewe, andi makuru akaza gutangazwa nyuma kuri iki cyumweru.
Virginie Francine Ketu, Umunye-Congo wari wahungiye mu Rwanda avuye ahitwa Buhene hafi ya Goma, yabwiye BBC ko yasubiye iwe mu gitondo agasanga inzu ye n'ibyo yasize bimeze neza, ariko ko amazuku yagarukiye haruguru y'urugo nko mu ntera ya metero 200.
Mbere yaho, Zacharie Paluku, utuye i Goma, yabwiye ibiro ntaramakuru Associated Press (AP) ati: "Ubu twamaze guta umutwe burundu. Buri muntu wese yahiye ubwoba; abantu barimo kwiruka. Rwose ntabwo tuzi icyo twakora".

Ahavuye isanamu, EPA

Ahavuye isanamu, EPA

Ahavuye isanamu, Getty Images

Ahavuye isanamu, Getty Images
Hari ahantu hiyashije handi kuri icyo kirunga, hatuma amazuku acunshumuka agana hasi yerekeza i Goma, agera ku kibuga cy'indege, mu gace k'uburasirazuba bw'uwo mujyi.
Umuriro w'amashanyarazi (cyangwa umuyagankuba mu Kirundi) wari wabuze mu bice byinshi by'uwo mujyi, kandi umuhanda umwe munini uhuza Goma n'umujyi wa Beni wari wamaze kurengerwa n'amazuku.
Carine Mbala utuye i Goma yabwiye ibiro ntaramakuru AFP ati: "Hari umwuka [w'ikinyabutabire cya] wa soufre [nk'uw'ikintu cyahiye]. Mu cyerekezo cya kure ushobora kubona indimi z'umuriro zirimo kuva mu musozi".
Umutegetsi wo muri pariki y'igihugu ya Virunga, aho icyo kirunga kiri, mu butumwa yoherereje abakozi yavuze ko iruka ry'icyo kirunga risa nk'iryo mu mwaka wa 2002 kandi ko buri wese wegereye ikibuga cy'indege akwiye "guhunga bidatinze".
Mbere yaho, Patrick Muyaya, umuvugizi wa leta ya DR Congo, yari yanditse kuri Twitter ko leta irimo kwiga ku "ngamba zihutirwa" nyuma yuko minisitiri w'intebe atumije inama y'igitaraganya mu murwa mukuru Kinshasa.
Abantu bagiriwe inama yo kuguma batuje, ariko bamwe binubiye ko nta makuru ahagije arimo gutangwa n'abategetsi, mu gihe ku mbuga nkoranyambaga harimo gukwirakwira amakuru avuguruzanya.
Ubutumwa bw'umuryango w'abibumbye muri DR Congo (MONUSCO) bwavuze ko burimo gukora ingendo z'indege zo kugenzura uko byifashe.
Iyi nkuru irimwo ivyatanzwe na X. Dukeneye uruhusha rwawe imbere yuko bigushikira, kuko birashobora kuba bikoresha cookies hamwe n'ubundi buhinga. Wobanza ugasoma aha X amategeko agenga cookien'ayagenga ubuzima bwite imbere yuko wemera. Kugira ubibone hitamwo 'emera hanyuma ubandanye'.
Impera ya X ubutumwa
BBC ntibazwa ibivuye ku zindi mbuga.
Ikirunga cya Nyiragongo ni kimwe mu birunga byo ku isi bifite amateka ya vuba aha yo kuruka, ariko hari impungenge ko kuba cyashoboraga kuruka bitagenzuwe uko bikwiye n'ikigo cyo kugenzura ibirunga cy'i Goma, kuva aho banki y'isi igihagarikiye inkunga kubera ibirego bya ruswa.
Muri raporo yo ku itariki ya 10 y'uku kwezi kwa gatanu, icyo kigo kigenzura ibirunga cyari cyaburiye ko umutingito wo mu kirunga cya Nyiragongo wiyongereye.
Mu 2020, Katcho Karume, umukuru w'icyo kigo kigenzura ibirunga cy'i Goma, yabwiye ikiganiro Science in Action cya BBC ko ikiyaga kiri kuri icyo kirunga kimaze igihe cyuzura vuba vuba, bituma bishoboka ko mu myaka micye iri imbere gishobora kuruka.
Ariko yaburiye ko mu gihe haba umutingito, icyo kirunga gishobora kuruka mbere y'icyo gihe.
Abantu benshi cyane iruka ry'iki kirunga ryishe ni abo mu mwaka wa 1977, ubwo abarenga 600 bapfaga.













