Sophie Pétronin: Abari barashimutiwe muri Mali barekuwe mu ihererekanya ry'imfungwa

Abantu bane bari barashimuswe bakanafungirwa muri Mali, barimo Umufaransakazi Sophie Pétronin w'imyaka 75 wakoraga mu muryango ufasha, barekuwe n'abari babashimuse nkuko byemejwe n'abategetsi.

Madamu Pétronin yari yashimuswe mu kwezi kwa cumi na kabiri mu mwaka wa 2016.

Yari we muturage wa nyuma w'Ubufaransa wari usigaye yarashimuswe ahantu aho ari ho hose ku isi.

Soumaïla Cissé wahoze ari umukuru w'abatavuga rumwe n'ubutegetsi muri Mali, ndetse n'Abataliyani babiri na bo barekuwe, nkuko byavuzwe na leta ya Mali.

Kurekurwa kwabo kwari gukubiye mu gikorwa cyo guhererekanya imfungwa, zirimo n'intagondwa zigendera ku mahame akaze ziyitirira Isilamu zirenga 100 zari zifunzwe n'ubutegetsi bwa Mali.

Abo Bataliyani bari bashimuswe batangajwe ko ari Padiri Pierluigi Maccalli ukorera ubutumwa bwe muri Mali washimuswe mu mwaka wa 2018, na Nicola Chiacchio, byemezwa ko we yari yashimuswe arimo gutembera muri ako karere nka mukerarugendo.

Amakuru avuga ko intagondwa, byemezwa ko zikorana n'umutwe wa al-Qaeda, ari zo zari zabanyuruje.

Ibiro bya perezida w'inzibacyuho (imfatakibanza mu Kirundi) wa Mali ntabwo byahishuye uko byashoboye gutuma abo bari bashimuswe barekurwa.

Ingabo za Mali n'iz'amahanga zimaze imyaka zigorwa no guhagarika ibikorwa by'intagondwa mu majyaruguru y'igihugu.

Perezida Macron ati 'Ndiruhukije cyane'

Ejo ku wa kane, ibiro bya perezida wa Mali byatangaje ko Madamu Pétronin na Bwana Cissé - wari washimuswe mu kwezi kwa gatatu uyu mwaka arimo kwiyamamariza kuba depite - barimo bajyanwa mu murwa mukuru Bamako.

Abategetsi bari bamaze amezi bakora kuri gahunda yo kurekurwa kwabo.

Nyuma yuko Madamu Pétronin arekuwe ejo ku wa kane, Perezida Emmanuel Macron w'Ubufaransa yavuze ko "yiruhukije cyane" kandi "yishimiye kumenya ko yarekuwe".

Mu butumwa bwo kuri Twitter, yagize ati: "Ku bategetsi ba Mali, murakoze".

Yongeyeho ati: "Kurwanya iterabwoba muri Sahel birakomeje".

Sophie Pétronin ni inde?

Azwi nk'Umufaransa wa nyuma uheruka gushimutwa n'aba-jihadistes, ibya Sophie Pétronin byariho bisa n'ibyibagirana nubwo umuryango we wakomeje guhirimbanira ko arekurwa.

Yashimuswe bucya ari Noheli mu 2016 mu mujyi wa Gao uri mu majyaruguru, yari azwi cyane muri ako gace nk'umugore ufasha impfubyi n'abana bugarijwe n'imirire mibi.

Yari akuriye umushinga w'Abasuwisi wo gufasha witwa Association D'Aide i Gao kuva mu 2004 ndetse akaba yari inzobere mu ndwara y'inzoka zo munda izwi nka guinea-worm iterwa n'amazi yanduye mu majyaruguru ya Mali.

Ubwo abarwanyi b'aba-Tuareg bashyigikiwe n'abahezanguni biyitirira idini ya Isilamu bafataga umujyi wa Gao mu 2010, abadipolomate barindwi bo muri Algeria barashimuswe, Sophie yaracitse mu gihe ari we washakishwaga cyane.

Yaciye mu muryango w'inyuma w'inzu bari bateye, ndetse abasha kuvanwa muri Mali agezwa muri Algeria yiyoberanyije mu myambaro miremire.

Mu kwezi kwa gatanu 2021 yabwiye ikinyamakuru Le Dauphiné Libéré ati: "Twambutse ubutayu mu ijoro rimwe gusa mu gihe ubundi bifata iminsi ibiri. Narebaga umuvuduko twariho wari 130Km/h."

Yavuye muri Mali yiyoberanyije ariko vuba yahise ahagaruka, hashize imyaka ine noneho yafashwe ku manywa y'ihangu baramutwara, mu gitero bivugwa ko cyakozwe na JNIM.

Yabonetse muri video ebyiri z'abashimuswe, hari ubwo umuhungu we yagiye kubonana n'umuntu waho wari umuhuza wavugaga ko abamushimuse bashaka ingurane ngo bamurekure.

Muri video yabonetse mu 2018 aho byabonekaga ko ananiwe kandi yananutse cyane, yasabye ubufasha bwa Perezida Emmanuel Macron.

Igihe yashimutwaga yari arwaye Cancer ndetse na Malaria.

Soumaïla Cissé we ni muntu ki?

Bwana Cissé yashimuswe arimo yiyamamariza umwanya w'ubudepite. Ni umugabo wigeze kuba minisitiri muri guverinoma n'umuntu ukuriye abatavugarumwe n'ubutegetsi.

Ni we wari uhatanye bikomeye na Ibrahim Boubacar Keïta mu matora ya 2013 na 2018 - inshuro zombi yaratsinzwe. Bwana Cissé yamaganye ibyavuye mu matora ya 2018 avuga ko yibwe amajwi.

Perezida Keïta yahiritswe mu kwezi kwa munani, imwe mu mpamvu z'ababikoze irimo kumushinja ko yananiwe guhashya imitwe y'abahezanguni mu majyaruguru ya Mali, ndetse ko gushimutwa kwa Bwana Cissé ari kimwe mu bimenyetso bikomeye by'icyo kibazo.

Ni iki kiri inyuma y'imitwe yiyitirira Isilamu muri Mali?

Kugumuka kugamije kwigenga kw'amajyaruguru ya Mali kwatangiye mu 2011 gutewe n'imitwe y'aba-jihadistes yafashe ibice bimwe by'amajyaruguru.

Mu 2013, ingabo za leta zifashijwe n'iz'Ubufaransa zabashije kwisubiza ako gace, ariko imitwe myinshi y'aba-jihadistes yakomeje ibikorwa birimo ibitero no gushimuta abantu.

Leta ya Mali ntiyigeze ibasha kongera kugenzura mu buryo busesuye amajyaruguru y'igihugu.

Ubufaransa bukomeje gufasha ingabo za Mali no mu kandi karere ka Sahel mu kurwanya iyo mitwe itandukanye.