Japan: Ishyaka riri ku butegetsi ryatoye Yoshihide Suga ngo asimbure Shinzo Abe

Ahavuye isanamu, Reuters
Ishyaka riri ku butegetsi mu Buyapani rimaze gutora Yoshihide Suga nk'umukuru waryo mushya wo gusimbura Shinzo Abe, bivuze ko bisa nkaho bizwi neza ko ari we ugiye kuba minisitiri w'intebe mushya w'iki gihugu.
Mu kwezi gushize, Bwana Abe yatangaje ko yeguye ku mwanya wa minisitiri w'intebe kubera uburwayi bwo mu mara.
Bwana Suga w'imyaka 71, asanzwe ari umunyamabanga mukuru wa leta iriho ubu, kandi benshi biteze ko ari we uzatsindira kuba minisitiri w'intebe.
Afatwa nka soma mbike wa Bwana Abe ndetse byitezwe ko yakomeza gahunda ze mu gihe yaba atowe.
Bwana Suga yatsinze n'ubwiganze bw'amajwi ayo matora yo kuyobora ishyaka Liberal Democratic Party (LDP), abona amajwi 377 ku badepite n'abarihagarariye mu turere 534 batoye.
Kuri ubu, ubwo ishyaka LDP ryamaze guhitamo umuyobozi waryo mushya, ku wa gatatu w'iki cyumweru hazaba andi matora mu nteko ishingamategeko, aho bisa nk'ibizwi neza ko azagirwa minisitiri w'intebe kubera ubwiganze bw'iri shyaka mu nteko.
Akomerezaho kuri manda yari igeze muri kimwe cya kabiri cy'uwo yaba asimbuye, byitezwe ko Bwana Suga asoza igihe cyari gisigaye kuri iyi manda, kugeza habaye amatora mu kwezi kwa cyenda mu 2021.
Yoshihide Suga ni muntu ki?
Bwana Suga, umunyapolitike w'inararibonye, yavutse ku babyeyi b'abahinzi b'inkeri (strawberry/fraise).
Kubera uruhare rwe rw'ingenzi ku butegetsi buriho aho yari asanzwe ari umunyamabanga mukuru wa leta, byitezwe ko azakomeza gahunda za leta zari zisanzweho, akayobora inzibacyuho (imfatakibanza) kugeza habaye amatora yo mu 2021.
Koichi Nakano, wigisha siyansi ya politike akaba anakuriye iryo shami kuri Kaminuza ya Sophia iri mu murwa mukuru Tokyo, yabwiye BBC ati:
"Shinzo Abe n'abandi bakuru mu ishyaka bahisemo Bwana Suga kubera ko ari we ugaragaza cyane 'gukomeza' ibyagezweho, umuntu batekereza ko yakomeza ibya leta ya Abe kandi Abe atayirimo".
Nubwo adafatwa nk'urusha abandi umuhate no gukunda politike, Bwana Suga azwiho gutanga umusaruro cyane no gushyira mu ngiro gahunda.
Bimwe mu birori bikomeye aheruka kugaragaramo, ni mu 2019 habaho kuva ku ngoma y'umwami w'abami (empereur) Akihito hajyaho ingoma y'uriho ubu Naruhito.
Bwana Suga ni we watangarije Abayapani n'amahanga izina ry'ingoma nshya rya Reiwa.

Ahavuye isanamu, Reuters
Ni bande bandi bari biyamamaje?
Abandi bagabo babiri bari bagerageje amahirwe yabo ku mwanya w'ubuyobozi bw'ishyaka LDP.
Fumio Kishida wigeze kuba Minisitiri w'ububanyi n'amahanga ku butegetsi bwa Shinzo Abe, ariko wari umaze imyaka itatu ari umukuru w'akanama k'ubushakashatsi kuri gahunda z'iri shyaka.
Umugereranyije na Bwana Suga, uyu mugabo w'imyaka 63 amurusha kumenyera gukorana n'ibihugu by'amahanga ariko ntabwo yari ashyigikiwe na minisitiri w'intebe weguye.
Uwa gatatu na we wari wagerageje amahirwe ye ni Shigeru Ishiba, wahoze ari umunyamabanga mukuru w'ishyaka LDP ndetse wigeze kuba minisitiri w'ingabo muri guverinoma yabanje ya Abe.

Ahavuye isanamu, EPA
Muri abo batatu bose bahatanaga, Bwana Ishiba, na we ufite imyaka 63, ni we wagerageje kurusha abandi kwitandukanya cyane na gahunda za minisitiri w'intebe weguye ndetse yizeraga ko yari gutangira bundi bushya nyuma y'ubutegetsi bwa Bwana Abe.
Nubwo yaba we, yaba na Bwana Kishida nta n'umwe muri bo wafatwaga nk'ufite amahirwe nyayo yo gutsinda Bwana Suga, kwiyamamaza kwabo gushobora kuba kwabashyize mu mwanya mwiza mu matora rusange yo mu 2021 ubwo iyi manda izaba irangiye.










