Os y'ch chi'n feichiog, mae Herpes yn gallu achosi erthyliad, esgor cynnar a babanod marw-anedig. Os yw'r firws yn actif yn ystod genedigaeth, gall yr afiechyd achosi difrod iechyd difrifol i'r baban.

Beth yw'r arwyddion?

Y drafferth yw, fel arfer does na ddim symptomau. Efallai bod gynnoch chi frech sy byth yn diflannu, briwiau poenus, pothelli sy'n cosi ar eich organau, ceg, pen ôl a rhannau eraill y corff. Mae'r briwiau'n gallu troi i mewn i wlserau poenus. Y tro gyntaf y cewch chi'r haint, yn ogystal â'r frech, efallai cewch chi deimlad o losgi wrth biso, chwarennau chwyddog, y dwymyn, pen tost, a theimlad o syrthni.

Mae Herpes yn heintus tu hwnt. Ych chi'n gallu ei ddal drwy gael rhyw o unrhyw fath, trwy rhyw y geg gyda rhywun sydd ag Herpes y geg (crach, neu 'cold sore' yn Saesneg), trwy gyffwrdd - hyd yn oed trwy gusanu. Byddwch yn ofalus - yr amser mwyaf heintus yw rhwng ymddangosiad y briwiau a'r crachod (scabs) yn plicio.

Fel arfer mae'n cymryd rhwng deuddydd ac ugain diwrnod i'r symptomau ymddangos, ond gallwch aros am flynyddoedd cyn yr arwyddion cyntaf. Efallai y byddwch chi'n ffodus, ac yn cael ambell i arwydd fod y broblem yn ymddangos: goglais, llosgi neu gosi lle oedd y briwiau. Efallai bydd y rhain yn ymddangos ychydig oriau neu ddyddiau cyn i'r pothelli ymddangos.

A sut mae'i ddal e?

Mae cysgu o gwmpas, cysgu gyda phobl sydd hwythau'n cysgu o gwmpas, neu gael rhyw heb gondom yn gallu cynyddu'ch siawns o ddal yr afiechyd hwn.

Sut alla' i amddiffyn fy hun?

Os oes gynnoch chi bothelli, peidiwch â chael rhyw heb gondom. Arhoswch nes bod y pothelli wedi mynd: mae cael rhyw, hyd yn oed gyda chondom, yn gallu poeni'r pothelli, a byddan nhw'n cymryd mwy o amser i wella - ydy hi'n werth y risg?

Os oes gynnoch chi bothelli, peidiwch â chyffwrdd â nhw. Os ydych chi, golchwch eich dwylo - mae sebon a dwr yn lladd y firws. Golchwch eich dwylo ar ôl mynd i'r toiled. Golchwch nhw cyn rhwbio'ch llygaid neu gyffwrdd â lensys cyswllt - peidiwch â phoeri ar lensys chwaith - gallwch chi ledu'r Herpes i'ch llygaid.