အိန္ဒိယမှာ အမုန်းစကားဖြန့်သူတွေ ဘာကြောင့် လွတ်မြောက်နေတာလဲ

အိန္ဒိယနိုင်ငံမှာ အမုန်းစကားဖြန့်သူတွေ တကယ်ပဲ အလွယ်တကူ လွတ်မြောက်နေကြသလား။

ဟိန္ဒူတွေရဲ့ ရိုးရာပွဲတော် ရာမနတ်ဘုရား မွေးနေ့ ပွဲတော်အထိ လတ်တလော ဖြစ်စဥ်အများအပြားအရဆိုရင် အမုန်းတရားဖြန့်သူတွေ လွတ်နေတယ်လို့ ပြောနိုင်ပါတယ်။

ဧပြီလ ၁ဝ ရက်နေ့မှာ ကျင်းပခဲ့တဲ့ ရာမဘုရားမွေးနေ့ပွဲ မှာ အမုန်းစကား ပွားများမှု ဖြစ်စဥ်တချို့ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သလို တချို့မြို့နယ်တွေမှာ အကြမ်းဖက်မှုတွေတောင် ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။

အိန္ဒိယနိုင်ငံတောင်ပိုင်းမြို့ ဟိုက်ဒရာဘတ်မြို့မှာ အာဏာရ ဘီဂျေပီ ပါတီ လွှတ်တော်အမတ်တဦးက ဟိန္ဒူ ရာမနတ်ဘုရားရဲ့ အမည်ကို ဆုတောင်းပတ္ထနာ မပြုသူတွေကို အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင်းကနေ နှင်ထုတ်သွားမယ်လို့ ရည်ညွှန်းပြောဆိုတဲ့ စာသားပါ သီချင်းတပုဒ် သီဆိုခဲ့ပါတယ်။ သူဟာ အမုန်းစကားတွေ ဖြန့်ဝေမှုကြောင့် ၂ဝ၂ဝ ပြည့်နှစ်မှာ ဖေ့ဘွတ်ခ်က ပိတ်ပင်ခံထားရသူ ဖြစ်ပါတယ်။

အဲဒီဖြစ်စဥ်မတိုင်ခင် ရက်ပိုင်းတွေတုန်းက နိုင်ငံမြောက်ပိုင်း အူတာ ပရာဒတ်ရှ်ပြည်နယ်က မွတ်ဆလင် အမျိုးသမီးတွေကို အဓမ္မပြုကျင့်ပြီး ပြန်ပေးဆွဲမယ်လို့ ဟိန္ဒူဆာဒူးကြီးတဦးက ခြိမ်းခြောက်ပြောဆိုနေတဲ့ ဗီဒီယိုတခု အတော်လေး ပျံ့နှံ့ခဲ့ပါတယ်။

ဒီဗီဒီယိုမှာပါတဲ့ ပြောဆိုမှုတွေကို ဝေဖန်မှုတွေ မြင့်တက်ခဲ့ပြီးတဲ့နောက် သီတင်းပတ်တပတ်အကြာမှာမှ ရဲတပ်ဖွဲ့က ဒီအမှုကို ကိုင်တွယ်ခဲ့ပြီး အဲဒီ ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်ကိုလည်း ပြီးခဲ့တဲ့ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့က ဖမ်းခဲ့ပါတယ်။

အဲဒီအချိန်ဝန်းကျင်မှာပဲ အမုန်းစကားပြောဆိုတဲ့ အမှုကနေ အာမခံနဲ့ လွတ်လာတဲ့ နောက်ထပ် ဟိန္ဒူ ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်တဦးက ဟိန္ဒူဘာသာဝင်တွေအနေနဲ့ သူတို့ရဲ့ ဖြစ်တည်မှုအတွက် လက်နက်ကိုင်တိုက်ပွဲဝင်ကြဖို့ တိုက်တွန်းထားတဲ့ နောက်ထပ် မိန့်ခွန်းတရပ် ဒေလီမြို့တော်မှာ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

ခွင့်ပြုချက်မရဘဲ ကျင်းပတယ်လို့ ဒေလီရဲတပ်ဖွဲ့က ပြောတဲ့ အဲဒီပွဲက မိန့်ခွန်းဟာ ဘုရားကျောင်းတစ်ခုရဲ့ခေါင်းဆောင် နာဆင်းဟန်နန် ရဲ့ အာမခံ အခြေအနေတရပ်ကို ချိုးဖောက်ခဲ့ပေမယ့် သူ့အပေါ် အပြစ်ပေးအရေးယူတာမျိုး အခုထိ မလုပ်သေးဘူး။

အမုန်းစကားပွားများမှုဟာ အိန္ဒိယနိုင်ငံမှာ ပြဿနာတရပ်အဖြစ် ရှိနေခဲ့တာ ဆယ်စုနှစ်တွေနဲ့ချီ ရှိခဲ့ပါပြီ။

၁၉၉၀ ခုနှစ်မှာ ကတ်ရှ်မီးယားဒေသမှာရှိတဲ့ ဗလီတွေက ဟိန္ဒူဘာသာဝင်တွေအပေါ် ဆန့်ကျင်တဲ့ အမုန်းတရားကို တွန်းအားပေးဖို့အတွက် လှုံ့ဆော်တဲ့ မိန့်ခွန်းတွေ ထုတ်လွှင့်ခဲ့ပါတယ်။

အဲဒီဖြစ်ရပ်ကြောင့် မွတ်ဆလင်အများစု ကြီးစိုးတဲ့ ကတ်ရှ်မီးယား တောင်ကြားကနေ ဟိန္ဒူဘာသာဝင်အများအပြား ထွက်ခွာခဲ့ရပါတယ်။

အဲဒီနှစ်မှာပဲ ဘီဂျေပီ ပါတီခေါင်းဆောင် အယ်လ်ကေ အဒ်ဗာနီ က နိုင်ငံမြောက်ပိုင်း အယုဒ္ဒယမြို့မှာရှိတဲ့ ဘုရားကျောင်းတကျောင်းကို ပြင်ဆောက်ဖို့ လှုပ်ရှားမှုကို ဦးစီးဦးဆောင် ပြုခဲ့ရာကနေ နှစ်ပေါင်း ရာနဲ့ချီ သက်တမ်းရှိတဲ့ ဘာဘရီဗလီကို ဟိန္ဒူလူဆိုးဂုဏ်းအဖွဲ့တွေက အပြီးတိုင် ဖြိုချဖျက်ဆီး ပစ်လိုက်သလို လူသေဆုံးမှုတွေရှိခဲ့တဲ့ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းကြား အဓိကရုဏ်းတွေလည်း ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပါတယ်။

ဒီပြဿနာ အတိုင်းအတာဟာ ပြီးခဲ့တဲ့ နှစ်ပိုင်းတွေမှာ ပိုမို မြင့်တက်ခဲ့ပါတယ်။ အိန္ဒိယ နိုင်ငံသားတွေဟာ အမုန်းစကားပွားများစေတဲ့ မိန့်ခွန်းတွေ၊ အယူဝါဒ နှစ်ခြမ်းကွဲစေတဲ့ အကြောင်းအရာတွေနဲ့ တရစပ် ထိုးနှက်ခံခဲ့ရပါတယ်။

မထင်မရှား နိုင်ငံရေးသမားတွေရဲ့ မှတ်ချက်ပေးပြောဆိုမှုတွေ၊ တွစ်တာမှာ ရေးသားဖြန့်ဝေမှုတွေတောင် လူမှုကွန်ရက်နဲ့ တီဗီချန်နယ်တွေကြောင့် ပိုမို သက်ရောက်မှု အားကောင်းခဲ့ပါတယ်။

အမုန်းစကားပြောဆိုမှုတွေဟာ ပိုပြီး ပျံ့နှံ့တယ် ဆက်တိုက်မျှဝေနိုင်ခြေရှိတာကြောင့် အဲဒါတွေကို ခေါင်းစီးတင်ဖို့ လူအများအပျားအတွက် အလွယ်ကူဆုံး နည်းလမ်း ဖြစ်လာခဲ့တယ်လို့ နိုင်ငံရေး သိပ္ပံပညာရှင် နီလန်ဂျန် ဆီရကာက ယူဆပါတယ်။

"အရင်တုန်းက အမုန်းစကားပြောဆိုမှုတွေဟာ များသောအားဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲ အကြိုကာလတွေမှာပဲ မြင့်တက်လေ့ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ မီဒီယာအခြအနေ ပြောင်းလဲမှုကြောင့် ပြည်နယ်တခုမှာ ပြောဆိုလိုက်တဲ့ စိတ်အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စရာတခုခုဟာ နိုင်ငံရေးအကျိုးအမြတ်အတွက် တခြားပြည်နယ်မှာ ချက်ချင်း ပုံကြီးချဲ့ပြောဆိုနိုင်တယ်ဆိုတာ နိုင်ငံရေးသမားတွေ သဘောပေါက်လာကြတယ်" လို့လည်း သူက ဆိုပါတယ်။

သတင်းမီဒီယာတခုဖြစ်တဲ့ NDTV ချန်နယ်ဟာ "VIP hate speech" လို့ခေါ်တဲ့ ဝန်ကြီးတွေ၊ လွှတ်တော်အမတ်တွေအပါအဝင် အိန္ဒိယ အဓိက နိုင်ငံရေးသမားတွေ လုပ်တဲ့ စိတ်အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စရာ ပြောဆိုရေးသားမှုတွေကို ၂၀၁၉ ခုနှစ်ကတည်းက စတင် ခြေရာခံ စုဆောင်းခဲ့ပါတယ်။

အဲဒီလိုမျိုး ပြောဆိုမှုတွေဟာ ၂၀၁၄ ခုနှစ်မှာ ဝန်ကြီးချုပ် နရမ်ဒရာ မိုဒီ ရဲ့ ဟိန္ဒူအမျိုးသားရေးအစိုးရ အာဏာရပြီးနောက်ပိုင်း ပုံစံမျိုးစုံနဲ့ မြင့်တက်လာခဲ့တယ်လို့ ပြီးခဲ့တဲ့ ဇန်နဝါရီလအတွင်းမှာ ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။

ပြည်နယ်ဝန်ကြီးတယောက် အပါအဝင် BJP ပါတီခေါင်းဆောင်တချို့ဟာ အမုန်းစကားပြောဆိုမှုကနေ အပြစ်ပေးအရေးယူမခံရဘဲ လွတ်မြောက်နေတယ်လို့လည်း စွပ်စွဲခံထားရပါတယ်။

လွှတ်တော်အမတ် အဆာဒူဒင် အိုဝါအီဆီနဲ့ သူ့အစ်ကို အက်ဘာရူဒင် အိုဝါအီဆီ တို့နှစ်ဦးလို အတိုက်အခံနိုင်ငံရေးသမားတချို့လည်း အမုန်းစကားပြောဆိုမှုတွေ လုပ်ခဲ့တယ်လို့ စွပ်စွဲခံထားရပါတယ်။

နှစ်ယောက်လုံးကတော့ ဒီစွပ်စွဲပြောဆိုမှုတွေကို ငြင်းဆိုထားပါတယ်။

၂၀၁၂ ခုနှစ်မှာ အမုန်းစကား ပြောဆိုမှုနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အမှု ၂ မှုကနေ မစ္စတာ အက်ဘာရူဒင် အိုဝါအီဆီ ပြီးခဲ့တဲ့ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့က တရားသေလွတ်မြောက်ခဲ့ပါတယ်။

အမုန်းစကားပြောဆိုမှုကို ကိုင်တွယ်ဖို့ အိန္ဒိယနိုင်ငံမှာ လုံလောက်တဲ့ ဥပဒေတွေ ပြဋ္ဌာန်းထားတာ မရှိဘူးလို့ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်တွေက သုံးသပ်ပြောဆိုကြပါတယ်။

"ဒီဥပဒေတွေ စိုးမိုးဖို့ အစိုးရက လုပ်ဖို့ လိုအပ်တယ်။ များသာအားဖြင့် သူတို့က ကိုင်တွယ်အရေးမယူချင်ကြဘူး" လို့ ဝါရင့် စည်းရုံးရေးမှူး အန်ဂျာနာ ပရာကက်ရှ်က ပြောပါတယ်။

အန်ဂျာနာ ပရာကက်ရှ်ဟာ ဒီဇင်ဘာလတုန်းက အူတ္တာရာခမ်း ပြည်နယ်မှာ ကျင်းပခဲ့တဲ့ ပွဲတခုမှာ မွတ်ဆလင်တွေအပေါ် ဆန့်ကျင်တဲ့ အကြမ်းဖက်မှုတွေအကြောင်း လှုံဆော်ခဲ့တဲ့ ဟိန္ဒူဘာသာရေးခေါင်းဆောင်တချို့ကို အရေးယူပေးဖို့ ဗဟိုတရားရုံးချုပ်ထံ လျှောက်လဲထားသူ ဖြစ်ပါတယ်။

အိန္ဒိယနိုင်ငံမှာ အမုန်းစကားပြောဆိုမှုအတွက် တရားဥပဒေအရ သတ်မှတ်ထားတဲ့ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် မရှိပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ခြွင်းချက်အနေနဲ့ လွတ်လပ်စွာထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့်ကလွဲလို့ လုပ်ဆောင်မှုတွေ၊ ရေးသားမှုတွေနဲ့ ပြောဆိုမှု ပုံစံတချို့ကိုတော့ ပြဋ္ဌာန်းဥပဒေပါ စည်းကမ်းချက်တချို့က တားမြစ်ထားပါတယ်။

ဘာသာရေးအရ မတူတဲ့ အဖွဲ့အစည်းတွေကြား မလိုမုန်းတီးမှု ဖြစ်အောင် လုပ်ဆောင်မှုတွေ၊ ဘာသာရေး ဒါမှမဟုတ် ဘာသာရေး ယုံကြည်ချက်တွေကို စော်ကားပြောဆိုပြီး သူတို့ရဲ့ ဘာသာရေးခံယူချက်တွေအပေါ် အမျက်ဒေါသထွက်စေဖို့ ရည်ရွယ်လုပ်ဆောင်တဲ့ အပြုအမူတွေဟာ ပြစ်မှုဆိုင်ရာ ဥပဒေကျူးလွန်တဲ့ လုပ်ရပ်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

အမုန်းစကားပြောဆိုမှုတွေနဲ့ ဆိုင်တဲ့ ကိစ္စရပ်ဟာ မကြာခဏဆိုသလို အိန္ဒိယတရားရုံးတွေ ရှေ့မှောက် ရောက်လာလေ့ရှိပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ အမုန်းစကားပွားများမှုအပေါ် ကန့်သတ်တားမြစ်တဲ့ စည်းကမ်းချက်တွေ ချမှတ်ဖို့ ကိုတော့ များသာအားဖြင့် သတိထားကြပါတယ်။

နိုင်ငံရေးနဲ့ ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်တွေ လုပ်ဆောင်တဲ့ အမုန်းစကားပြောဆိုမှုတွေကို ထိန်းချုပ်ဖို့အတွက် လမ်းညွှန်ချက်တွေ ချမှတ်ပေးဖို့ ဗဟိုတရားရုံးချုပ်ကို ၂၀၁၄ ခုနှစ်တုန်းက တောင်းဆိုခဲ့ကြတဲ့ မေတ္တာရပ်ခံချက်ကို ကြားနာမှုအတွင်း ဒီပြောဆိုမှုတွေဟာ လူထုအပေါ် ဆိုးကျိုးသက်ရောက်မှုတွေ ရှိလာနိုင်တယ်ဆိုတာ တရားရုံးဘက်က အသိအမှတ်ပြုခဲ့ပေမဲ့ ပြဋ္ဌာန်းဥပဒေတွေရဲ့ အတိုင်းအတာကနေကျော်ပြီး သွားရောက်ဖို့ကိုတော့ ငြင်းဆန်ခဲ့ပါတယ်။

"မမျှတတဲ့ လုပ်ဆောင်မှုတွေအပေါ် ကျိုးကြောင်းဆီလျော်မှုရှိရှိ ကန့်သတ်တားမြစ်ချက်တွေ ချမှတ်ဖို့ကိုတော့ လိုလားတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းနိုင်တဲ့ အခြေအနေတချို့ကို တားမြစ်ချက်တွေနဲ့ ကန်သတ်ဖို့ကတော့ ခက်ခဲကောင်း ခက်ခဲနိုင်တယ်" လို့ တရားရုံးက ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ အစိုးရကို အကြံပေးနေတဲ့ ဥပဒေပညာရှင်တွေနဲ့ ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ လွတ်လပ်တဲ့ အဖွဲ့အစည်း ဥပဒေကော်မရှင်အဖွဲ့ကိုတော့ ဒီကိစ္စကို ဆန်းစစ်ဖို့ တာဝန်ပေးခဲ့ပါတယ်။

၂၀၁၇ ခုနှစ်က အစိုးရထံ တင်ပြတဲ့ အဲဒီအဖွဲ့ရဲ့ အစီရင်ခံစာထဲမှာ အမုန်းတရားပြောဆိုမှုကို ပြစ်မှုအဖြစ် တိတိကျကျ ပြဋ္ဌာန်းပေးဖို့အတွက် အိန္ဒိယ ရာဇသတ်ကြီးဥပဒေထဲမှာ သီးခြား စည်းကမ်းချက်တွေ ထပ်မံဖြည့်စွက်ဖို့ အကြံပြုထားပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ အကြံပြုထားတဲ့ ဖြည့်စွက်ပြင်ဆင်ချက်တွေနဲ့ ပတ်သက်လို့ ဥပဒေရေးရာ ပညာရှင်တွေက စိုးရိမ်မကင်းဖြစ်ခဲ့ကြပါတယ်။

"အမုန်းတရားပြောဆိုမှုကို ပြစ်မှုအဖြစ် ပြဋ္ဌာန်းပြီးသွားတဲ့အခါ အမုန်းစကား အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်ကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် လုပ်ဆောင်တာ ဒါမှမဟုတ် တိတိကျကျ သတ်မှတ်ဖို့ ဥပဒေတခုရဲ့ ကောင်းကျိုးဟာ မဖြစ်စလောက် နည်းပါးနိုင်တယ်"လို့ တရားရုံးချုပ် ရှေ့နေ အဒီယာဗာမာ က ပြောပါတယ်။

အကြီးဆုံး စိုးရိမ်မှုကတော့ အဖွဲ့အစည်းတွေရဲ့ လုပ်ပိုင်ခွင့် ဖြစ်တယ်လို့လည်း သူက ဆိုပါတယ်။

ကိုဗစ်စည်းမျဥ်းတွေကို ချိုးဖောက်ပြီး ပါတီတွေ တက်ခဲ့တဲ့အတွက် ဒဏ်တပ်ခံခဲ့ရတဲ့ ဝန်ကြီးချုပ် ဘောရစ်ဂျွန်ဆင်အပါအဝင် အစိုးရ တာ၀န်ရှိသူတွေကို ရဲတပ်ဖွဲ့က ဒဏ်တပ်ခဲ့တဲ့ ယူကေ နိုင်ငံကို ဥပမာပေး ပြောဆိုပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံမှာတော့ နိုင်ငံရေးဖိအားတွေကြောင့် ရဲတပ်ဖွဲ့ဟာ သူတို့ရဲ့ တာဝန်ကို လုပ်ဆောင်ဖို့ မဝံမရဲဖြစ်ကြတာမျိုးတွေလို အစိုးရအဖွဲ့အစည်းတွေအတွက် ထူးခြားမှု ရှိမှာ မဟုတ်ပါဘူး။

"ဥပဒေပိုင်းဆိုင်ရာ ပြတ်ပြတ်သားသား မရှိတဲ့ နေရာအပိုင်းအခြားတွေ ရှိကောင်းရှိနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီမှာ ဘာပိုအရေးကြီးလဲဆိုတော့ လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ခြင်းမရှိသေးတဲ့ သေသေချာချာ သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်းထားတဲ့ ဥပဒေပိုင်းဆိုင်ရာ စည်းမျဥ်းတွေ ဖြစ်တယ်" လို့လည်း မစ္စတာ ဗာမာ က ဆိုပါတယ်။

ဒါဟာ တာဝန်မကျေပွန်မှုဖြစ်တယ်လို့ မစ္စ ပရာကက်ရှ် က အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်လိုက်ပြီး ကြီးလေးတဲ့ အကျိုးသက်ရောက်မှုတွေ ရှိတယ်လို့လည်း ပြောပါတယ်။

"အမုန်းစကားပွားများအောင် လှုံဆော်တဲ့ မိန့်ခွန်းတွေ ပြောဆိုတဲ့ လူတယောက်ကို အရေးမယူမချင်း ဥပဒေဟာ အတားအဆီးတခုလို ဘယ်လိုလုပ်ပြီး ဆောင်ရွက်နိုင်မလဲ" လို့လည်း မေးခွန်းထုတ်ပါတယ်။

အမုန်းစကား ပြောဆိုမှုဟာ သာမန်ဖြစ်ရိုးဖြစ်စဥ်လို ပုံစံမျိုး ဖြစ်လာရင် ဒီထက်ပိုပြီး စိတ်မချမ်းမြေ့စရာ ပေးဆပ်မှုမျိုးတွေ ပေါ်ပေါက်လာနိုင်ပါတယ်။

"ပတ်ဝန်းကျင်ဟာ စိတ်မချမ်းမြေ့စရာ ဖြစ်လာတဲ့အခါ လူတွေဟာ စတင် ခြိမ်းခြောက်ခံရတာ၊ ကြောက်လန့်လာကြပြီး စီးပွားရေးနဲ့ သာမန်လူမှုဆက်ဆံရေးတွေ မလုပ်ခင်မှာတောင် နှစ်ကြိမ်လောက် တွေးတောလာကြတယ်" လို့ မစ္စတာ ဆီရကာက ပြောပါတယ်။

"ဒါဟာ အိန္ဒိယမှာ ဖြစ်နေတဲ့ တကယ့် ဆုံးရှုံးမှုကြီးပဲ။ "