ရွေးကောက်ပွဲဝင်တဲ့အမတ်တွေထဲ လူကြီးတွေများနေတယ်လို့ လူငယ်ဖိုရမ်မှာ စစ်ခေါင်းဆောင်ပြော

တိုက်ရိုက် ထုတ်လွှင့်ချက်

1. ၁၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆

   ဇန်နဝါရီလ ၁၃ ရက်နောက်ဆုံးရသတင်းတွေကို တင်ဆက်လို့ပြီးပါပြီ။

   ဒီနေ့ တစ်နေ့တာ တင်ဆက်ခဲ့တဲ့သတင်းတွေကို အခုစာမျက်နှာမှာပဲ တစုတစည်းတည်း ပြန်လည်ဖတ်ရှုနိုင်ပါတယ်။

   ဘီဘီစီသတင်းတွေကို ဖတ်ရှုခဲ့ကြတဲ့အတွက်လည်း ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။

2. ၁၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ထိုင်းက မြန်မာနဲ့ ထိုင်းအချို့ရဲ့ပုဂ္ဂိုလ်ရေးပြဿနာကို ထိုင်းရဲ ကြားဝင်ဖြေရှင်း

   ထိုင်းနိုင်ငံ၊ဘန်ကောက်မြို့နဲ့ သိပ်မဝေးတဲ့ ဘန်ဘောစျေးမှာ ပြီးခဲ့တဲ့ရက်က မြန်မာနိုင်ငံသား ၆ ဦးနဲ့ ထိုင်းနိုင်ငံသား ၃ ဦးတို့ ခိုက်ရန်ဖြစ်ခဲ့ကြတဲ့ပုဂ္ဂိုလ်ရေးပြဿနာကို နယ်မြေခံထိုင်းရဲတပ်ဖွဲ့ က ကြားဝင်ဖြေရှင်းပြီး အပြီးသတ်လိုက်ပါတယ်။

   ဒါပေမဲ့ မြန်မာရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားအသိုင်းအဝိုင်းကြားမှာတော့ ဒီပုဂ္ဂိုလ်ရေးပြဿနာတခုကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံသားတွေ အနေကျပ်လာမယ့်အရေး စိုးရိမ်ချက်တွေ ရှိနေကြပါတယ်။

   ပုံမှန်အခြေအနေမှာတောင် နိုင်ငံခြားသားလုပ်သားတွေကို စစ်ဆေးမှုပိုတင်းကျပ်တဲ့ ဘန်ကောက်ခရိုင်ထဲမှာ အထောက်အထားမဲ့သူတွေအပေါ် ဖမ်းဆီးမှုတွေ ပိုဆိုးလာနိုင်ခြေကိုလည်း ထည့်တွက်ပူပန်နေကြတာဖြစ်ပါတယ်။

   ဘီဘီစီက စကားပြောခဲ့ရတဲ့ ဘန်ဘောဒေသမှာ နေထိုင်အလုပ်လုပ်ကိုင်တဲ့ မြန်မာလုပ်သားအချို့နဲ့ ထိုင်းမှာ ဆယ်စုနှစ်ချီနေထိုင်ပြီး အလုပ်သမားအရေးဆောင်ရွက်နေသူတွေကတော့ ဘယ်လိုပြဿနာရှိရှိ ထိုင်းအာဏာပိုင်တွေကို တိုက်ရိုက် တိုင်တန်းပြီး ဥပဒေကြောင်းအရ ဖြေရှင်းရေးမူကို လက်ကိုင်ပြုဖို့ တိုက်တွန်းနေပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲ။

   အပြည့်အစုံကို ဒီလင့်ခ် မှာ ဝင်ဖတ်နိုင်ပါတယ်။

3. ၁၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ရွေးကောက်ပွဲဝင်တဲ့အမတ်တွေထဲ လူကြီးတွေများနေတယ်လို့ လူငယ်ဖိုရမ်မှာ စစ်ခေါင်းဆောင်ပြော

   စစ်တပ်ဦးဆောင်ကျင်းပနေတဲ့ရွေးကောက်ပွဲမှာ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ကြတဲ့အမတ်တွေကို ကြည့်တဲ့အခါမှာ လူငယ်တွေထက် လူကြီးတွေ များနေတယ်လို့ မြန်မာစစ်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ပြောပါတယ်။

   နေပြည်တော်မှာ ဒီနေ့ ကျင်းပတဲ့ လူငယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဖိုရမ်ကို တက်ရောက်မိန့်ခွန်းပြောချိန်မှာ သူက အခုလို ပြောလိုက်တာဖြစ်ပါတယ်။

   လူငယ်တွေကို နေရာပေးဖို့ အချိန်တန်ပြီလို့လည်း သူက အဲဒီမိန့်ခွန်းထဲ ထည့်ပြောပါတယ်။

   ''လူကြီးတွေက အတွေ့အကြုံရှိတယ်။ လူငယ်တွေက တက်ကြွတဲ့စိတ်နဲ့ သူတို့ သင်ယူထားတာတွေကို ပေါင်းစပ်လိုက်တယ်ဆိုရင် နိုင်ငံအတွက် အကျိုးရှိမှာပါ။ ... ကျွန်တော် အခု ရွေးကောက်ပွဲမှာ တက်လာတဲ့ အမတ်တွေကို တတ်နိုင်သလောက်လိုက်ကြည့်တဲ့အခါ လူငယ်အချို့ပါပေမဲ့ အများစုက လူကြီးတွေဖြစ်နေတယ်'' လို့ သူက ပြောပါတယ်။

   စစ်ခေါင်းဆောင်က လူငယ်တွေ အရေးပါပုံနဲ့ နေရာပေးဖို့ပြောနေပေမဲ့ စစ်အာဏာသိမ်းမှု ဆယ်စုနှစ်တဝက်ထဲ ဝင်လာချိန်မှာ မြန်မာလူငယ်တွေအတွက် အခင်းအကျင်းဟာ ''အနာဂတ်ရပ်တန့်ခံမျိုးဆက်'' ဖြစ်နေပြီလို့ ကုလသမဂ္ဂက ပြောပါတယ်။

   ကုလသမဂ္ဂဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအစီအစဉ်(UNDP)ကတော့ ၂၀၂၄ ခုနှစ်မှာ လူငယ်ထောင်ချီကို မေးမြန်းသုတသန ပြုခဲ့တဲ့ 'အနာဂတ်ရပ်တန့်ခံမျိုးဆက်'' အစီရင်ခံစာ အခုလို ပြောထားတာဖြစ်ပါတယ်။

   အစီရင်ခံစာမှာ လေ့လာထားတဲ့ လူငယ်ထောင်ချီရဲ့ သဘောထားအရဆိုရင် ကျေးလက်လူငယ်ထုဟာ စွန်ဦးတီထွင်လိုစိတ်ရှိတယ်ဆိုတာကိုလည်း ပြသနေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

   ဒါကြောင့် လူငယ်တွေအတွက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံတာဟာ မဟာဗျူဟာမြောက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုလို့ အဲဒီအစီရင်ခံစာက မီးမောင်းထိုးပြထားပါတယ်။

4. ၁၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆မြန်မာစစ်ကော်မရှင်နဲ့ ဆိုမာလီယာတို့ သံတမန်ဆက်ဆံရေး ထူထောင်

   အာဖရိက အရှေ့စွန်းပိုင်းက ဆိုမာလီယာနိုင်ငံနဲ့ စစ်ကော်မရှင်တို့ သံတမန်ဆက်ဆံရေးထူထောင်လိုက်ပါတယ်။

   မြန်မာနဲ့ ဆိုမာလီယာ သံတမန်ထူထောင်လိုက်တဲ့အကြောင်း မလေးရှားမှာရှိတဲ့ မြန်မာစစ်ကော်မရှင်သံရုံးရဲ့ သံအမတ် ဦးအောင်ကျော်မိုးနဲ့ မလေးရှားက ဆိုမာလီယာ သံအမတ် အလီ မိုဟာမက် အဘူခါတို့ ဇန်နဝါရီလ ၁၀ ရက်မှာ ကွာလာလမ်ပူမြို့မှာ လက်မှတ်ထိုးခဲ့ကြတာလို့ စစ်ကော်မရှင်က ထုတ်ပြန်ပါတယ်။

   ဒါဟာ အာဖရိကမှာ မြန်မာ စစ်ကောင်စီက နောက်ဆုံးပြုလုပ်ထားတဲ့ သံခင်းတမန်ခင်း ဖြန့်ကြက်မှုဖြစ်လာပါတယ်။ ဆိုမာလီယာဟာ နိုင်ငံရေး မတည်ငြိမ်မှုတွေနဲ့အတူ အစိုးရပြိုလဲမှုအပါအဝင် ဆယ်စုနှစ်နဲ့ ချီပြီး ပြည်တွင်းစစ်တွေ ဖြစ်ပွားထားတဲ့နိုင်ငံဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့ဘဏ်ရဲ့အဆိုအရ ဆင်းရဲတဲ့နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံလည်းဖြစ်ပါတယ်။

   တဖက်မှာလည်း ဆိုမာလီယာ ဟာ မြန်မာအတွက် သံတမန်ဆက်ဆံရေး ထူထောင်တဲ့ ၁၂၇ နိုင်မြောက် နိုင်ငံဖြစ်လာပါတယ်။

   မြန်မာနိုင်ငံမှာ ၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းမှုဖြစ်အပြီးမှာ အနောက်နိုင်ငံတွေဟာ မြန်မာနဲ့ သံတမန်ဆက်ဆံရေး အဆင့်လျှော့ချတာတွေလုပ်နေချိန်မှာ စစ်ကော်မရှင်ကတော့ ဘယ်လာရုစ်၊ အယ်လ်ဂျီးရီးယားနဲ့ အခုနောက်ဆုံး ဆိုမာလီယာတို့လို နိုင်ငံတွေနဲ့ သံတမန်ဆက်ဆံရေး ထူထောင်နေပါတယ်။

5. ၁၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆မြန်မာကို ဒေါ်လာ ၁၂၁ သန်းပေးမယ့် ဥပဒေကြမ်း အမေရိကန် အောက်လွှတ်တော်မှာဆွေးနွေး

   ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံကို အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၂၁ သန်း ပေးအပ်မယ့် ဥပဒေကြမ်းတစ်ခု အမေရိကန် အောက်လွှတ်တော်(ကွန်ဂရက်) က အဆိုပြုထားတယ်လို့ အမေရိကန် Los Angeles Myanmar Movement (LA2M) အဖွဲ့ ရဲ့ စည်းရုံးလှုံ့ဆော်ရေးတာဝန်ခံ ဦးဂျိမ်းရွှေက ပြောပါတယ်။

   အမေရိကန်နိုင်ငံ ရဲ့ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဘဏ္ဍာရေးနှစ် အတွက် ရေးဆွဲထားတဲ့ ဥပဒေကြမ်း (H.R. 11) မှာ အခုလို မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ပေးအပ်ဖို့ ထည့်သွင်းထားတာဖြစ်ပါတယ်။

   လက်ရှိမှာ အမေရိကန်အောက်လွှတ်တော် က အဆိုပြုထားတဲ့ အဆင့်သာဖြစ်ပြီး အရင်ဆုံး အောက်လွှတ်တော်နဲ့ အထက်လွှတ်တော်(ဆီးနိတ်)မှာ လွှတ်တော် ၂ ရပ် မဲခွဲဆုံးဖြတ် သဘောတူညီပြီးမှသာ သမ္မတက လက်မှတ်ထိုးပြီး အတည်ပြုပြီး‌နောက်မှ အသက်ဝင်မှာဖြစ်တယ်လို့ ဦးဂျိမ်းရွှေက ဆိုပါတယ်။

   ဒီအမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၂၁ သန်းကို ထိုင်းနဲ့ အိန္ဒိယ နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ကူညီထောက်ပံ့မှုတွေ အပါအဝင် တခြားသော အကူအညီတွေပေးဖို့၊ လူသေစေနိုင်သော လက်နက်မဟုတ်တဲ့ အကူအညီတွေ ပေးဖို့၊ စစ်တပ်နဲ့ မဟာမိတ်တပ်တွေကနေ ဘက်ပြောင်းခိုလှုံလာတဲ့ သူတွေကို ကူညီရေး နဲ့ ရိုဟင်ဂျာတွေအပေါ် ကျူးလွန်ခဲ့တဲ့ ရာဇဝတ်မှုတွေ နဲ့ တာဝန်ယူမှု၊ တာဝန်ခံမှုရှိစေရေး စတဲ့ ကိစ္စရပ်တွေ မှာ အသုံးပြုရမှာဖြစ်တယ်လို့ ကနဦး အဆိုပြုချက်‌တွေအရ သိရှိရပါတယ်။

   ပြီးခဲ့တဲ့ ၂၀၂၅ ခုနှစ်ကလည်း အမေရိကန်အစိုးရက မြန်မာနိုင်ံငံ အတွက် လူသားချင်းစာနာမှုခေါင်းစဉ်အောက်ကနေ ကန်ဒေါ်လာသန်း ၅၀ ပေးအပ်ခဲ့ဖူးပြီး အခုတခေါက်က ၂ ဆပိုများ တဲ့ ပမာဏဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

   ဒီဥပဒေကြမ်းနဲ့ ပတ်သက်လို့ ဦးဂျိမ်းရွှေက “ဒီဥပဒေကြမ်းက အဆိုပြုချက် အဆင့်မှာပဲ ရှိသေးပေမယ့် အမေရိကန်လွှတ်တော်က လျှော့မပစ်ဘဲ မူလအတိုင်း ထားရှိတာဟာ ကျွန်တော်တို့ မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီအရေးကို သူတို့ ဆက်လက် အလေးထားတယ်ဆိုတာ ပြသနေတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်” လို့ ရေးသားပါတယ်။

6. ၁၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ထိုင်းနိုင်ငံသား ၃ ဦးကို ရိုက်နှက်ခဲ့တဲ့ မြန်မာ ၆ ဦး ရဲစခန်းမှာသွားရောက်ဝန်ခံပြီး တောင်းပန်ခဲ့

   ထိုင်းနိုင်ငံသား ၃ ဦးကို ရိုက်နှက်ခဲ့တဲ့ မြန်မာနိုင်ငံသား ၆ ဦးဟာ အခင်းဖြစ်တဲ့ စမွတ်ပရာကန် ခရိုင်က ဘန်ဘိုးရဲစခန်းမှာ ဒီကနေ့ ဇန်နဝါရီ ၁၃ ရက်မှာ သွားရောက်ဝန်ခံခဲ့ပြီး တောင်းပန်ခဲ့တယ်လို့ ထိုင်းသတင်းတွေက ဖော်ပြပါတယ်။

   ဇန်နဝါရီ ၁၁ ရက်က မြန်မာနိုင်ငံသား မောင်းလာတဲ့ ယာဉ်နဲ့ ထိုင်းနိုင်ငံသားမောင်းလာတဲ့ ဆိုင်ကယ်တို့ ထိပ်တိုက်တွေ့ခဲ့ ပြီး ထိုင်းနိုင်ငံသား ဆိုင်ကယ်သမားက ဟွန်းတီးခဲ့ရာကနေ ရန်ပွဲစခဲ့တာဖြစ်တယ်လို့ မြန်မာအလုပ်သမားတွေကို အကူအညီပေးနေသူ AAC ကိုရဲမင်းက ပြောပါတယ်။

   ဇန်နဝါရီ ၁၃ ရက် ဒီက‌နေ့မှာ‌တော့ ထိုင်းရဲတပ်ဖွဲ့ က ရန်ဖြစ်ခဲ့တဲ့ ထိုင်းနဲ့ မြန်မာ နှစ်ဖက်စလုံးကို ခိုက်ရန်ဖြစ်ပွားမှုနဲ့ အရေးယူခဲ့ပြီး လိုအပ်တဲ့ ဒဏ်ကြေးနဲ့လျော်‌ကြေး‌တွေ ‌ပေး‌ဆောင်‌စေပြီး ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

   အဲဒီနေ့က ဆိုင်ကယ်ကို သံတုတ်နဲ့ ရိုက်ခတ်လို့ ထိခိုက်မှုခဲ့တဲ့အတွက် ကျူးလွန်သူတွေက လျော်ကြေး ဘတ် ၁ သောင်း ပေးခဲ့ရပါတယ်။

   နောက်ပြီး ကျူးလွန်သူ အသက် ၃၂ နှစ်အရွယ် မြန်မာနိုင်ငံသားက ရိုက်နှက်ခံရတဲ့သူတွေနဲ့ ထိုင်းနိုင်ငံသားတွေကို လက်အုပ်ချီပြီး ထိုင်းဘာသာစကားနဲ့ တောင်းပန်ခဲ့ပါတယ်။

   ကျူးလွန်သူမြန်မာနိုင်ငံသားတွေရဲ့ ဆိုင်ပိုင်ရှင်က ထိုင်းနိုင်ငံသူဖြစ်ပြီး စာရွက်စာတမ်းတွေ အပြည့်အစုံရှိတယ်လို့ ပြောတယ်။ အာဏာပိုင်တွေကတော့ လုပ်ငန်းလိုင်စင် နဲ့ သက်ဆိုင်ရာစာရွက်စာတမ်းတွေကို ထပ်ပြီး စိစစ်သွားမယ်လို့ သိရပါတယ်။

   မြန်မာနိုင်ငံသားအချို့က ရိုက်နှက်ခဲ့လို့ ထိုင်း ၃ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခဲ့တဲ့နောက် ဘန်ဘောလိုမြန်မာသားနိုင်ငံသားနေထိုင်မှုများတဲ့ အရပ်မှာ ဒေသခံထိုင်းနိုင်ငံသားအချို့ က တင်းမာမှုတွေရှိခဲ့ပါတယ်။

   ဆိုင်ကယ် ကယ်ရီသမားတွေကတော့ မနေ့က သူတို့ အလုပ်တွေကို ရပ်နားလိုက်ပြီး ရိုက်နှက်ခံတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံသားတွေ ကို တစ်ညလုံး ရှာဖွေခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

   မြန်မာနိုင်ငံသားတချို့ အနေနဲ့ မြန်မာရွှေ့ပြောင်းအလုပ်သမားတွေသန်းနဲ့ချီ နေထိုင်တဲ့ ထိုင်းနိုင်ငံမှာ ဒီလိုအကဲဆတ်လွယ်တဲ့ပြဿနာတွေကို မလုပ်သင့်ဘူးဆိုပြီးတော့ ဘီဘီစီရဲ့ သတင်းဖော်ပြမှုမှာ မှတ်ချက်ပြုကြတာလည်း‌ တွေ့ရပါတယ်။

7. ၁၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ICJ ကြားနာပွဲမှာ ဘာတွေ ဖြစ်လာနိုင်လဲ - ဂမ်ဘီယာရှေ့နေအဖွဲ့ခေါင်းဆောင်နဲ့ မေးမြန်းခန်း

   ဇန်နဝါရီ ၁၂ ရက်နေ့ ဆိုရင်၊ ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ရဲ့ အမြင့်ဆုံး တရားစီရင်ရေး အဖွဲ့ ဖြစ်တဲ့ သဟေ့ဂ်မြို့ အခြေစိုက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တရားရုံး ICJ မှာ ဂမ်ဘီယာက မြန်မာကို ရိုဟင်ဂျာတွေ အပေါ် လူမျိုးတုန်း သတ်ဖြတ်မှု ဂျီနိုဆိုက် ကျူးလွန်တယ် ဆိုပြီး စွပ်စွဲ ထားတဲ့ အမှုကိစ္စ အတွက် လူသိရှင်ကြား ကြားနာပွဲတွေ ပြုလုပ်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

   သီတင်းနှစ်ပတ်ကျော်ကြာ ပြုလုပ်ဖို့ စီစဥ်ထားတဲ့ အဲဒီ ကြားနာပွဲတွေမှာ ဂမ်ဘီယာနဲ့ မြန်မာ နှစ်ဘက် ကိုယ်စားလှယ်တွေဟာ ဥပဒေကြောင်း ဆိုင်ရာ နှုတ်နဲ့ လျှောက်ထား ချေပ တာတွေ တလှည့်စီ ပြုလုပ်ကြမှာ ဖြစ်သလို၊ သက်သေတွေ၊ နှစ်ဘက်တင်သွင်းတဲ့ ကျွမ်းကျင်သူ ပညာရှင်တွေကို မေးမြန်းတာတွေပါ ပါဝင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

   ဒီ ကြားနာပွဲဟာ အမှု ကိစ္စကြီး တစ်ခုလုံးရဲ့ အဆုံးသတ် အဆင့်ကို ရောက်လာတာလား၊ ဘယ် အချက်အလက် အချင်းအရာတွေ အပေါ် အဓိက အာရုံစိုက်ကြမှာလဲ ... ကြားနာပွဲ အဆုံးသတ် ဘာတွေ ဆက်ပြီး ဖြစ်လာနိုင်လဲ ဆိုတာတွေကို ဂမ်ဘီယာရဲ့ ရှေ့နေအဖွဲ့ကို ဦးဆောင်တဲ့ အာဆလန် ဆူလေမန်နဲ့ မေးမြန်းထားပါတယ်။ မစ္စတာ ဆူလေမန်ဟာ အမေရိကန် ရှေ့နေ အဖွဲ့ ဖိုလီ ဟော့ဂ် LLP မှာ နိုင်ငံတကာ အမှုကိစ္စတွေကို တာဝန်ယူ ကိုင်တွယ်တဲ့ အကြီးတန်း ရှေ့နေ ဖြစ်ပါတယ်။

   ဘီဘီစီသတင်းထောက် ကိုဝေဖြိုး မေးမြန်းထားပါတယ်။

   မေးမြန်းချက်အပြည့်အစုံကို ဒီလင်ခ့်မှာ ဖတ်ရှုနိုင်ပါတယ်။

8. ၁၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ကလေးသတို့သမီးကနေ ထိပ်တန်းကာယဗလမယ် ဖြစ်လာတဲ့ အာဖဂန်အမျိုးသမီး

   ရိုယာကာရီမီဟာ အာဖဂန်နစ္စတန်မှာ အသက် ၁၅ နှစ်မှာတင် ကလေးသတို့သမီး ဖြစ်ပြီး မိခင်ဘဝရောက်ခဲ့ပေမဲ့ အခုတော့ ဥရောပရဲ့ ထိပ်တန်းကာယဗလမယ်တစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့ပါပြီ။

   ကမ္ဘာ့ကာယဗလချန်ပီယံပြိုင်ပွဲမှာ သူဘဝဇာတ်ကြောင်းဟာ အစဥ်အလာ အတားအဆီးတွေကို ဆန့်ကျင်တိုက်ဖျက်ပြီး ကိုယ့်ပုံရိပ်ကိုယ် ပြန်တည်ဆောက်တာနဲ့ အကန့်အသတ်မျိုးစုံနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရဆဲ အမျိုးသမီးတွေအတွက် အားကျစရာ ဖြစ်လာပါတယ်။

   ရိုယာက ပြီးခဲ့တဲ့ ၁၄ နှစ်တုန်းက သူ့အမေ၊ သူ့သားငယ်တို့နဲ့အတူ အာဖဂန်နစ္စတန်ကနေ ထွက်ပြေးလာပြီး နော်ဝေးနိုင်ငံမှာ ခိုလှုံခဲ့သူပါ။

   အသက် ၃၀ မှာ ကမ္ဘာ့ကာယဗလ ချန်ပီယံပြိုင်ပွဲမှာ ယှဉ်ပြိုင်နိုင်တဲ့ ဘဝသစ်တစ်ခု ရလာပေမဲ့ မွေးရပ်မြေက အမျိုးသမီးတွေရဲ့ လူ့အခွင့်အရေးနဲ့ပတ်သက်တဲ့ စိုးရိမ်မှုတွေ ဆက်ရှိနေပါတယ်။

   ဆောင်းပါးအပြည့်အစုံကို ဒီလင့်ခ် မှာ ဖတ်ရှုနိုင်ပါတယ်။

9. ၁၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆သံချပ်ကာကား၊လေယာဥ်ပစ်လက်နက်တွေသုံးပြီး စစ်အင်အား ၁,၅၀၀ ကျော်နဲ့ စစ်ရေးပြခဲ့တဲ့ TNLA တော်လှန်‌ရေးနေ့

   ၆၃ နှစ်မြောက် တအာင်းတော်လှန်ရေးနေ့မှာ သံချပ်ကာကား၊ အမြောက်၊ လေယာဉ်ပစ်လက်နက်တွေနဲ့ ဆင်တွေအပါအဝင် စစ်သည်အင်အား ၁,၅၀၀ ကျော်နဲ့ စစ်ရေးပြခဲ့တာ‌တွေ့ရပါတယ်။

   တအာင်းတော်လှန်ရေးနေ့ကို တအာင်းဒေသ မန်တုံမြို့နယ်ထဲမှာ ကျင်းပခဲ့ပြီး PSLF/TNLA ရဲ့ ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင်တွေဖြစ်တဲ့ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး တားအိုက်ဘုန်း၊ ဒု ဥက္ကဋ္ဌ (၁) ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီး တားဂျုတ်ဂျား၊ ဒု ဥက္ကဋ္ဌ (၂) ဗိုလ်ချုပ်တားခူလန်း၊ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး ဗိုလ်ချုပ်တားဘုန်းကျော်နဲ့ စစ်ဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်တားဟိုပလန်တို့ တက်ရောက်ခဲ့ပါတယ်။

   အခုနှစ် တအာင်းတော်လှန်ရေးနေ့ဟာ တရုတ်အစိုးရ ကြားဝင်စေ့စပ်မှုကြောင့် ၂၀၂၅ အောက်တိုဘာမှာ စစ်တပ်နဲ့ ပလောင်ပြည်နယ်လွတ်မြောက်ရေးတပ်ဦး (PSLF/TNLA) တို့ အပစ်ရပ်လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့တဲ့နောက်မှာ အင်အားအများအပြားနဲ့ ကျင်းပတဲ့ အခမ်းအနားဖြစ်ပါတယ်။

   ပလောင်ပြည်နယ်လွတ်မြောက်ရေးတပ်ဦး (PSLF/TNLA) ရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်မှာ အဖိနှိပ်ခံဘဝကလွတ်မြောက်ရေး၊ တအောင်းပြည်နယ်ရရှိရေး၊ ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စု ရရှိရေး နိုင်ငံရေးရည်မှန်းချက်ထားရှိပြီး လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ခဲ့ချိန်ကစလို့ ဒီနေ့အထိ အသက်သွေးချွေး၊ အိုးအိမ်ဥစ္စာများစွာ ပေးဆပ်ခဲ့တဲ့ တအာင်းလူထု၊ တအာင်းအာဇာနည်ခေါင်းဆောင်တွေ၊ ရဲဘော်၊ ရဲမေ တွေကိုလည်း ဂုဏ်ပြု တယ်လို့ PSLF/TNLA ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး တားအိုက်ဘုန်းက ‌ပြောထားပါတယ်။

   တရုတ်ရဲ့ ကြားဝင်စေ့စပ်မှု နဲ့ စစ်တပ်ရဲ့ ထိုးစစ်တွေကြောင့် ‘၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး’ နှစ်နှစ်ပြည့်ပြီးတဲ့ နောက်မှာ စစ်ဆင်ရေး ဒုတိယပိုင်းအတွင်း TNLA သိမ်းပိုက်ခဲ့တဲ့ မြို့တွေအားလုံးကို လက်လွှတ်ထားရပါတယ်။

10. ၁၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ICJ က ရိုဟင်ဂျာအမှု ကြားနာမှု ပထမနေ့ ထူးခြားချက်အချို့

    ရိုဟင်ဂျာတွေကို လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်တယ်လို့ဆိုပြီး ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံက မြန်မာကို စွပ်စွဲတဲ့အမှုအတွက် တရားရုံးကြားနာမှုကို နယ်သာလန်နိုင်ငံ၊ သယ်ဟိတ်မြို့က အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံး(ICJ) မှာ ပထမနေ့ ကြားနာမှုကို မနေ့ ဇန်နဝါရီလ ၁၂ ရက် တုန်းက ပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။

    ဒါဟာ အမှုနဲ့ပတ်သက်ပြီး အများသူငါရှေ့ ပထမဆုံး ကြားနာမှုဖြစ်ပါတယ်။

    ရိုဟင်ဂျာကို လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်တယ်ဆိုတဲ့ ဂမ်ဘီယာရဲ့ စွပ်စွဲချက်ကို မြန်မာဘက်က ငြင်းထားပါတယ်။

    ဂမ်ဘီယာတရားရေး ဝန်ကြီး ဂျော်ဒါ ဂျာလိုကတော့ ''ရိုဟင်ဂျာတွေဟာ သူတို့ဖြစ်တည်မှုကို နှိမ့်ချခံရတဲ့ဝါဒဖြန့်မှုတွေနဲ့ စိုးထိတ်ဖွယ်ရာ ဖိစီးနှိပ်စက်မှုတွေကို ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ ခံစားခဲ့ကြရတယ်'' တရားရုံးမှာ မနေ့က ပြောသွားပါတယ်။

    သီတင်းနှစ်ပတ်ကျော်ကြာ ပြုလုပ်ဖို့ စီစဥ်ထားတဲ့ အခုကြားနာပွဲတွေမှာ ဂမ်ဘီယာနဲ့ မြန်မာ နှစ်ဖက် ကိုယ်စားလှယ်တွေဟာ ဥပဒေကြောင်းဆိုင်ရာ နှုတ်နဲ့လျှောက်ထား ချေပတာတွေ တလှည့်စီ ပြုလုပ်ကြမှာဖြစ်သလို၊ သက်သေတွေ၊ နှစ်ဖက်တင်သွင်းတဲ့ကျွမ်းကျင်သူပညာရှင်တွေကို မေးမြန်းတာတွေပါ ပါဝင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

    ပထမကြားနာမှုအဖြစ် ဇန်နဝါရီ ၁၂ ရက်ကနေ ၁၅ ရက်အထိ ဂမ်ဘီယာဘက်က လျှောက်လဲရမှာဖြစ်ပြီး ဇန်နဝါရီ ၁၆ ရက်ကနေ ၂၀ ရက်အထိ မြန်မာဘက်က လျှောက်လဲရမှာဖြစ်ပါတယ်။

    ဇန်နဝါရီ ၂၁ ရက် ကနေ ၂၃ ရက်အထိ သက်သေတွေကို တံခါးပိတ် စစ်ဆေးဖို့ရှိပါတယ်။

    ဒုတိယကြားနာမှုအဖြစ် ဇန်နဝါရီ ၂၆ ရက် နဲ့ ၂၇ ရက်မှာ ဂမ်ဘီယာက လျှောက်လဲပြီး မြန်မာက ဇန်နဝါရီ ၂၈ ရက် နဲ့ ၂၉ ရက် မှာ လျှောက်လဲရမှာဖြစ်ပါတယ်။

    အခုအဆင့်ဟာ ဒီအမှုအတွက် အရေးအကြီးဆုံးအဆင့်လို့ ဂမ်ဘီယာရဲ့ရှေ့နေအဖွဲ့ကို ဦးဆောင်တဲ့ အာဆလန် ဆူလေမန်က ဘီဘီစီကို အစောပိုင်းမှာ ပြောထားပါတယ်။

    ဂမ်ဘီယာတရားရေးဝန်ကြီးကတော့ စစ်အစိုးရအုပ်ချုပ်တာခံခဲ့ရတဲ့ဂမ်ဘီယာရဲ့သမိုင်းကြောင်းအတွေ့အကြုံ ကို အခြေခံပြီး ရိုဟင်ဂျာအရေးအတွက် ''တာဝန်ရှိတယ်လို့'' ယူဆရတာကြောင့် အခုအမှုကို ICJ ကို တင်ခဲ့ရတာလို့ ပြောပါတယ်။

    "ဝမ်းနည်းစရာကောင်းတာက မြန်မာဟာ ရက်စက်မှုတွေနဲ့ ပြစ်ဒဏ်ကင်းလွတ်မှုတွေ အဆိုးကျော့သံသရာထဲ ပိတ်မိနေတယ်'' လို့ သူက မြန်မာက စစ်အာဏာသိမ်းမှုအခြေအနေကို ရည်ညွှန်းပြောဆိုသွားပါတယ်။

    ဒီတရားခွင်ကြားနာမှုအတွက် ကိုယ်စားပြုဖို့ဆိုပြီး မြန်မာစစ်ကော်မရှင်က ဝန်ကြီး ဦးကိုကိုလှိုင်နဲ့ တရားရေးဝန်ကြီး ဒေါ် သီတာဦးတို့အဖွဲ့ကို စေလွှတ်ထားပါတယ်။

    မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့အတွက် ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်တာတွေကို ဘယ်လ်ဂျီယံနိုင်ငံ၊ ဘရပ်ဆဲမြို့က စစ်ကော်မရှင်သံရုံးကလည်း လုပ်ဆောင်ပေးနေတယ်လို့ ဦးကိုကိုလှိုင်က အစောပိုင်းမှာ ပြောပါတယ်။

11. ၁၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ဘတ်တံဆိပ်ပြောင်း KNA တပ်စခန်းနှစ်ခု တိုက်လေယာဉ်၊ ဒရုန်းတွေနဲ့ ဗုံးကြဲခံရ

    ကရင်နယ်ခြားစောင့်တပ်(BGF)ကနေ ဘတ်တံဆိပ်ပြောင်းလဲခဲ့တဲ့ ကရင်အမျိုးသားတပ်မတော်(KNA)ရဲ့စခန်းနှစ်ခုကို စစ်တပ်က လေကြောင်းနဲ့ အသေခံဒရုန်းတွေ သုံးပြီး တိုက်ခိုက်ခဲ့တယ်လို့ ကရင်စစ်ရေးသတင်းအရင်းအမြစ်က ပြောပါတယ်။

    ဘားအံခရိုင်၊ လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်ထဲက KNA ရဲ့ ဥဒေါင်းစခန်း၊ သိုက်တောစခန်း နှစ်ခု တိုက်ခိုက်ခံရတာလို့ သိရပါတယ်။

    “Y-12(လေယာဉ်)နဲ့ လာကြဲတယ်။ အသေခံဒရုန်းနဲ့ ဆက်တိုက်ချတယ်။ အရပ်သား၊ စစ်သည်စုစုပေါင်း ၅ ဦး ဒဏ်ရာရ၊ ၁ ဦး သေဆုံးခဲ့တယ်” လို့ မြေပြင်အခြေအနေသိတဲ့ ကရင်စစ်ရေးသတင်းအရင်းအမြစ်က ပြောပါတယ်။

    ဒီစခန်းနှစ်ခုဟာ KNA ဘတ်တံဆိပ်ပြောင်းခဲ့တဲ့ BGF တပ်နယ် ၂ နယ်မြေအတွင်းက စခန်းတွေဖြစ်တယ်လို့ ကရင်စစ်ရေးသတင်းအရင်းအမြစ်ဆီက သိရပါတယ်။

    စစ်ကော်မရှင်တပ်ရဲ့လခစားတဲ့ ဗိုလ်မှူးကြီး စောချစ်သူ ဦးဆောင်တဲ့ BGF တပ်မဟာ ၄ ခု ထဲက တပ်မဟာ ၂ ခုဟာ ကရင်အမျိုးသားတပ်မတော်(KNA)ဆိုပြီး ဇန်နဝါရီ ၁ ရက်က ပြောင်းလိုက်ပါတယ်။

    KNU ကတော့ ဒီလို ဘတ်တံဆိပ်ပြောင်းလဲလိုက်တယ်ဆိုပေမဲ့ တခြားတပ်ဖွဲ့တွေနဲ့ စစ်ရေးပူးပေါင်းမှာ မလုပ်ဘူးလို့ အစောပိုင်းမှာ ပြောထားပါတယ်။

    နောက်ပြီး ကရင်ပြည်နယ်ထဲက လှိုင်းဘွဲ့နဲ့ ဖာပွန်မြို့နယ်တွေဟာ ဇန်နဝါရီ ၁၁ ရက်မှာ စစ်တပ်ကျင်းပတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း ၂ ကျင်းပခဲ့တဲ့နေရာတွေလည်းဖြစ်ပါတယ်။

12. ၁၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ထိုင်း ၃ ဦးကိုမြန်မာအချို့က ရိုက်နှက်ခဲ့တဲ့ဖြစ်စဥ်ကြောင့် ထိုင်းရောက်မြန်မာတွေ သတိထားနေထိုင်ကြဖို့ တိုက်တွန်းနေ

    ထိုင်းနိုင်ငံ၊ စမွတ်ပရာကန်ခရိုင်၊ ဘန်ဘိုး အရပ်က စားသောက်ဆိုင်ရှေ့မှာ ထိုင်းနိုင်ငံသား ၃ ဦးကို မြန်မာနိုင်ငံသားအချို့က ရိုက်နှက်ခဲ့တဲ့ ဖြစ်စဥ်ကြောင့် ထိုင်းရောက် မြန်မာအသိုင်းအဝိုင်းအနေနဲ့ အထူးသတိထားနေထိုင်ကြဖို့ မြန်မာနိုင်ငံသားအရေးလှုပ်ရှားသူတွေက ဆော်သြနေကြပါတယ်။

    မြန်မာနိုင်ငံသားအချို့က ရိုက်နှက်ခဲ့လို့ ထိုင်း ၃ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခဲ့တဲ့နောက် ဘန်ဘောလို မြန်မာသားနိုင်ငံသားနေထိုင်မှုများတဲ့ အရပ်မှာ ဒေသခံထိုင်းနိုင်ငံသားအချို့ က တင်းမာမှုတွေရှိနေပါတယ်။

    ဇန်နဝါရီ ၁၁ ရက်က ဆိုင်ကိုဦးဆောင်သူလို့ နားလည်ရတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံသား မောင်းလာတဲ့ယာဉ်နဲ့ ထိုင်းနိုင်ငံသားမောင်းလာတဲ့ ဆိုင်ကယ်တို့ ထိပ်တိုက်တွေ့ခဲ့ပြီး ဆိုက်ကယ်သမားက ဟွန်းတီးခဲ့ရာကနေ ရန်ပွဲစခဲ့တာဖြစ်တယ်လို့ မြန်မာအလုပ်သမားတွေကို အကူအညီပေးနေသူ AAC ကိုရဲမင်းက ပြောပါတယ်။

    “ဒီဖြစ်ရပ်ကို အွန်လိုင်းမှာ ထိုင်းလူမျိုးတွေကြား ဒေါသထွက် ပေါက်ကွဲနေကြတယ်။ စိတ်ဆိုးကြတယ်။ အဲဒီလိုဖြစ်နေတာကြီးက မကောင်းဘူး။ ဒီဖြစ်ရပ်ကြောင့် ထိုင်းမှာနေနေတဲ့ သူတွေ အနေကျပ်အောင် သက်သက်ကို ဖန်တီးပြီး လုပ်သွားတဲ့အခြေအနေမျိုးလို့ ကျွန်တော်ကတော့ သုံးသပ်တယ်” လို့ ကိုရဲမင်းက ပြောပါတယ်။

    ဒီဖြစ်စဉ်အပြီး ထိုင်းအာဏာပိုင်တွေ စားသောက်ဆိုင်ကို ရောက်ရှိလာပြီး စစ်ဆေးမှုတွေ လုပ်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

    ထိုင်းနိုင်ငံသားတွေကို ရိုက်နှက်ခဲ့တဲ့ စားသောက်ဆိုင်ပိုင်ရှင် မြန်မာနိုင်ငံသားကတော့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင် သွားပြီလို့ ကိုရဲမင်းက ပြောပါတယ်။

    ဒီစားသောက်ဆိုင်ရဲ့မူရင်းပိုင်ရှင်ဖြစ်တဲ့ ထိုင်းနိုင်ငံသူက ခိုက်ရန်ဖြစ်ခဲ့တဲ့ မြန်မာနိုင်ငံသား ၆ ဦးကို အလုပ်ထုတ်ခဲ့ပြီး ဒဏ်ရာရခဲ့တဲ့ ထိုင်းနိုင်ငံသား ၃ ဦးအတွက် တောင်းပန်ခဲ့ပါတယ်။

    “ဒီပြဿနာက မပြီးလောက်ဘူး။ ထပ်ပြီး ... လာနိုင်တယ်။ ဇန်နဝါရီ ၁၂ ရက် ညပိုင်း ၆ ခွဲ၊ ၇နာရီက စပြီးတော့ ထိုင်းလူမျိုးတွေတော်တော်များများ အဲဒီစားသောက်ကို ရောက်လာကြတယ်။ တိုက်ခိုက်တဲ့သူတွေက ထွက်ပြေးသွားကြပြီ။ ထိုင်းမျိုးချစ်အဖွဲ့တွေလည်း ဒီနေ့ညမှာ ရောက်လာပြီးတော့ ပြဿနာတွေက ထပ်ပြီးကြီးထွားလာတယ်” လို့ ကိုရဲမင်းက ပြောပါတယ်။

    လက်ရှိမှာတော့ ပြဿနာဖြစ်တဲ့ ဘန်ဘိုးရပ်မှာ ထိုင်းရဲတပ်ဖွဲ့တွေက လုံခြုံရေးတွေတင်းကျပ်ပြီး စစ်ဆေးမှုတွေကို ပိုလုပ်နေတယ်လို့ ဘန်ဘောဒေသခံတချို့ဆီက ဒီကနေ့မနက်ပိုင်း အချက်အလက်အရ သိရှိရပါတယ်။

13. ၁၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆

    မင်္ဂလာပါ ...

    ဇန်နဝါရီလ ၁၃ ရက် နောက်ဆုံးရ မြန်မာနဲ့ ကမ္ဘာ့သတင်းတွေကို အခုစာမျက်နှာမှာ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်ပေးသွားမှာဖြစ်ပါတယ်။

    ဆက်လက်ဖတ်ရှုကြဖို့ကိုလည်း ဖိတ်ခေါ်အပ်ပါတယ်။