ရီဘတ်ပလီကန် ပါတီညီလာခံ ၂၀၂၀ - ထရမ့်မိန့်ခွန်းထဲက အရေးကြီးအချက်တွေ

ရီဘတ်ပလီကန်ပါတီညီလာခံက သူ့ကို သမ္မတလောင်းအဖြစ်ကို ရွေးချယ်တာကို လက်ခံတဲ့ တရားဝင်အခမ်းအနားနဲ့ မိန့်ခွန်းချွေတာကို သမ္မတ ထရမ့်က အိမ်ဖြူတော် တောင်ဘက် မြက်ခင်းပြင်မှာလုပ်ခဲ့ပြီး၊ အဲဒီနေရာကို လာဆန္ဒပြတာတွေ မလုပ်နိုင်အောင် လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်တွေကလည်း အကာအရံအတားတွေ အများကြီးချခဲ့ရတော့ အဲဒီညက မြင်ကွင်းကိုကြည့်လိုက်ရင် ခံတပ်တခုနဲ့တောင်တူနေခဲ့ပါတယ်။

ရုပ်ပိုင်းအရ အဲဒီလို အိမ်ဖြူတော်ကို ကာကွယ်ပေးသလိုပဲ၊ ရီဘတ်ပလီကန်ပါတီဟာ သူတို့ သမ္မတအတွက် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကာအကွယ်တွေကိုလည်း ရက်အတော်အချိန်ယူပြီး တည်ဆောက်နေခဲ့ပါတယ်။ လွန်ခဲ့တဲ့ လပိုင်းတွေမှာ ကသောင်းကနင်းဖြစ်ခဲ့ရတဲ့ အရေးတွေကို သူတို့ သမ္မတ ရင်ဆိုင်နေရတာမို့ နည်းနည်း သက်သာရာ ရအောင် လုပ်ဖို့ကြိုးစားကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။

အဲဒီပါတီရဲ့ လောလောဆယ်လုပ်ဆောင်ချက်တွေရဲ့ ရည်မှန်းချက်ကတော့ ထရမ့်ကို သစ္စာစောင့်သိကြသူတွေရဲ့ မဲပြားတွေသာမက သမ္မတရဲ့ မူပေါ်လစီတွေကြောင့် မသက်မသာဖြစ်နေကြတဲ့ ဆင်ခြေဖုံးအရပ်ကလူတွေ၊ သူ့ရဲ့ ထိပ်တိုက်ပြောဆိုတဲ့ စကားအသုံးအနှုန်းတွေ လေသံတွေကို စိတ်ကုန်နေကြတဲ့ အမျိုးသမီးတွေ၊ လူမျိုးရေးတင်းမာမှုတွေ မြင့်တက်လာနေတာကို စိုးရိမ်နေကြတဲ့ လူနည်းစု လူမျိုးစုတွေရဲ့မဲပြားတွေ ကိုပါ ဆွဲဆောင်စည်းရုံးဖို့ပါ။

လောလောဆယ် လူထုစစ်တမ်းတွေအရ အမေရိကန် အတော်များများ ယုံနေတဲ့အချက်ကတော့ သူတို့နိုင်ငံဟာ လမ်းမှားဘက်ကို ဦးတည်နေတယ်ဆိုတာပါ။ ဒါဟာ ပြန်အရွေးခံမယ့် လက်ရှိသမ္မတအဖို့ အဆိပ်ရည် အပြည့်နဲ့ ပုံးလိုပါပဲ။

သမ္မတကနေ ပါတီအဖွဲ့ဝင်တွေအထိ ရီဘတ်ပလီကန်တွေဟာ အခြေအနေတွေက ကောင်းတယ်၊ ပိုကောင်းလာတော့မှာဆိုတာကို ပုံဖော်ချင်ကြတယ်။ ဒါမှမဟုတ် အနည်းဆုံးတော့ ဒီမိုကရက် ဂျိုး ဘိုင်ဒန် လက်ထက်ရောက်သွားရင် ဒီအခြေအနေတွေ ပိုဆိုးသွားမယ်ဆိုတာကို လူတွေ မြင်လာစေချင်နေတာပါ။

အဲဒါက လုပ်ဖို့တော့ ခက်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒါတွေ ပေါက်မြောက်အောင် သမ္မတနဲ့ သူ့ပါတီက နည်းလမ်း ၆ ခု ကို ရွေးပြီးကြိုးစားနေပါတယ်။

ကိုဗစ် - ၁၉ အရေး အောင်မြင်တယ်လို့ ပုံဖော်မယ်

အမေရိကန်မှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရသူ ၆ သန်းကျော်ရှိလာနေပြီး သေဆုံးသူက ၁၉၀, ၀၀၀ ကျော်ရှိပါတယ်။ သတင်းကောင်းမဟုတ်တဲ့ ဒီ မှန်ကန်ခိုင်မာတဲ့အချက်တွေကို ထရမ့်နဲ့ ရီဘတ်ပလီကန်တွေ ဘာမှ မပြောဘဲ အရင်သီတင်းပတ်တွေမှာ ပတ်ရှောင်နေခဲ့ပါတယ်။

ပထမဆုံး အကြိမ်အဖြစ် ဒီပွဲမှာ ပါတီရဲ့ ထိပ်တန်း ပုဂ္ဂိုလ်တွေဖြစ်တဲ့ မိုက်ခ် ပန့်စ်၊ မယ်လင်နီယာ ထရမ့် တို့နဲ့ အတူ သမ္မတ ထရမ့်ကိုယ်တိုင်က ဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် အသက်ဆုံးပါးခဲ့ရတဲ့သူတွေရဲ့ ကျန်ရစ်သော ချစ်ခင်သူတွေဆီကို သူတို့ ကိုယ်ချင်းစာနာပါကြောင်း စကားကို ပါးလိုက်ပါတယ်။

"ကြေကွဲစရာ အသက်ဆုံးခဲ့ရတဲ့သူ အားလုံးကို ကျွန်တော်တို့ ပြည်သူတွေအားလုံး ဝမ်းနည်းအောက်မေ့ကြမှာဖြစ်ပြီး မမေ့မလျော့နဲ့ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ နှလုံးသားမှာ အမြဲသိမ်းဆည်းထားမှာပါ" လို့ ထရမ့်က ပြောပါတယ်။

"သူတို့ကို လေးစားသောအားဖြင့် ကျွန်တော်တို့ ညီညွတ်ကြပါမယ်။ သူတို့ကို အမှတ်ရရင်း (ဒီကပ်ဘေးကို) ကျွန်တော်တို့ ကျော်ဖြတ်ကြပါမယ်။"

ရီဘတ်ပလီကန်တွေဟာ ကိုဗစ်ရောဂါပြန့်ပွားမှုထိန်းချုပ်ရေးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး သမ္မတကဘယ်လို ခြေလှမ်းတွေလှမ်းခဲ့တယ်ဆိုတာကိုလည်း ဖော်ကျူးပါတယ်။ ဥပမာ - တရုတ်ကနေ အမေရိကန်ကို ခရီးသည်တွေ လာလို့မရအောင်ပိတ်ပင်တာ၊ ကုသရေးနဲ့ သုတေသန ဌာနတွေကို ဆက်စပ်ဆောင်ရွက်ပေးတာ၊ လောလောလတ်လတ်ပဲ ကိုဗစ် အမြန်စမ်းသပ်မှုတွေလုပ်နိုင်ရေးအတွက် ဒေါ်လာ သန်း ၇၅၀ ရန်ပုံငွေ ကြေညာလိုက်တာ၊ ဒီနှစ် မကုန်ခင် အမေရိကန်က ထုတ်တဲ့ ကာကွယ်ဆေး ပေါ်လာမယ်ဆိုတာ စတာတွေကို သူတို့ ပြောကြပါတယ်။

အရင်တုန်းက ဟိုက်ဒြောက်ဆီ ကလိုရိုကွင်းက ကိုဗစ်ရောဂါကို အစွမ်းထက်တဲ့ဆေးလို့ ရွှန်းရွှန်းဝေအောင် သမ္မတကပြောခဲ့တာကို အခုမဟုတ်မှန်းသိကြတဲ့အချိန်မှာတော့ အဲဒီအကြောင်းတွေ မပြောတော့ဘဲ သူတို့ ထားလိုက်ကြပါတယ်။

ဒီပွဲမှာ ပါးချင်တဲ့ အမှာစကားက ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကမ္ဘာ့ကပ်က အတိတ်က အဖြစ်လို့ ပြောချင်ကြသလို၊ အနည်းဆုံး အဆိုးဆုံးကာလကတော့ ပြီးသွားပါပြီလို့ ပြောချင်တဲ့ပုံပါ။

မစ္စတာ ထရမ့်က "ကျွန်တော်တို့ အသက်ကယ်တဲ့ ကုထုံးတွေ ပေးနေတယ်၊ ဒီနှစ် မကုန်ခင်၊ ဒီထက်လည်း စောနိုင်ပါတယ်၊ ကာကွယ်ဆေးထုတ်ပါမယ်" လို့ ဆိုပါတယ်။ "ကျွန်တော်တို့ ဒီဗိုင်းရပ်စ်ကို အောင်နိုင်စေရမယ်၊ ကမ္ဘာ့ကပ် အဆုံးသတ်စေရမယ်၊ ကျွန်တော်တို့ အရင်ကထက် ပို သန်စွမ်း ခိုင်မာ လာစေရမယ်။"

အမေရိကန်မှာ ဗိုင်းရပ်စ်က ဆက်ပြန့်နေပါတယ်၊ ကမ္ဘာက စက်မှုဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံအများအပြားထက် ပိုဆိုးတဲ့အခြေအနေဖြစ်နေတာပါ။ ဒါပေမဲ့ သမ္မတပြန်အရွေးခံရရေး ကိစ္စဟာ အမေရိကန်ပြည်သူတွေ သူတို့ပြောတာတွေကို ယုံကြည်သွားတာနဲ့ ဆက်စပ်နေပါတယ်။

စီးပွားရေး ပြန်ကောင်းလာမယ် ဆိုတဲ့ ကတိတွေပေး

ဒီနှစ်အစပိုင်း သမ္မတရဲ့ ၂၀၂၀ ကမ်ပိန်းက အမေရိကန်စီးပွားရေး ခိုင်ခိုင်မာမာနဲ့ ရှေ့ဆက်သွားရေးပါ။ ဒါမှလည်း ပြည်သူတွေက နောက်ထပ် ၄ နှစ် သူ့ကို ဒီရာထူးဆက်ပေး စေရေး အတွက် အခြေအနေကောင်းမှာပါ။ ဒါပေမဲ့ အခြေအနေအားလုံးက ကမ္ဘာ့ကပ်ကြောင့် ပြောင်းလဲသွားပါတယ်။

အခုတော့ အမေရိကန်ဟာ စံချိန်တင် စီးပွားရေးကျဆင်းမှုကို ရင်ဆိုင်နေရသလို အလုပ်လက်မဲ့ ဦးရေက သန်း ဆယ်ဂဏန်းနဲ့ ဖြစ်လာနေပါတယ်၊ စားသုံးသူတွေအဖို့ သူတို့ စားနိုင်မယ်၊ သောက်နိုင်မယ်၊ သုံးနိုင်မယ်ဆိုတဲ့ ယုံကြည်မှုတွေလည်း ကျဆင်းလာပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ဒီကာလမှာတော့ ထရမ့်နဲ့ ရီဘတ်ပလီကန်တွေက မျှော်လင့်ချက် ကောင်းလာမယ်ဆိုတာကို ဖော်ညွှန်းနေတဲ့ လက္ခဏာတွေကို ပြောပြကြပါတယ်။ စတော့ဈေးတွေ အသစ်တခါ ပြန်ထောင်တက်လာသလို၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်း ဈေးကွက်တွေမှာ အဝယ်ပြန်လိုက်လာပါတယ်။ စီးပွားရေးနဲ့ ပတ်သက်လို့ လူထုစစ်တမ်းမှာ သမ္မတက သူ့ရဲ့ အကောင်းဆုံးအမှတ်တွေကို ရဆဲပါ။

ရီဘတ်ပလီကန် ညီလာခံက အဓိက မီးမောင်းထိုးပြတဲ့ အချက်တွေကတော့ ကမ္ဘာ့ကပ်မတိုင်မီက စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အောင်မြင်အောင်စွမ်းဆောင်ထားချက်တွေပါပဲ။ ၂၀၁၇ အခွန် လျှော့ချရေးဥပဒေ ပြဌာန်းပေးခဲ့တာတွေ၊ ကနေဒါ၊ မက္ကဆီကို၊ တောင်ကိုရီးယားတို့နဲ့ ကုန်သွယ်ရေးဆိုင်ရာ ပြန်လည်ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးမှုတွေ၊ အဲဒီအချိန်က စံချိန်တင် အလုပ်လက်မဲ့နှုန်း လျှော့ကျမှုတွေ စတာတွေကို အမေရိကန်ပြည်သူတွေ ပြန်သတိရအောင်လုပ်ပါတယ်။

သူတို့ အကြောင်းပြချက်ကတော့ ထရမ့်အစိုးရ ပထမ သက်တမ်း ၃ နှစ်အတွင်းမှာ အခြေအနေတွေကောင်းလာခဲ့တယ်၊ ဒီတော့ သူသာ ရှေ့ဆက်ပြီး ကောင်းတာတွေ ဆက်လုပ်နိုင်မယ့်သူဆိုတာပါ။

"သမ္မတ သက်တမ်းသစ်မှာ သမိုင်းတလျှောက် အကြီးကျယ်ဆုံးသော စီးပွားရေးကို ကျွန်တော်တို့ ပြန်တည်ဆောက်မယ်၊ လူတွေအကုန် အလုပ်ရ ရမယ်၊ ဝင်ငွေတွေတက်လာမယ်၊ စံချိန်တင် ကြွယ်ဝမှုတွေ ရစေမယ်" လို့ ထရမ့်က မိန့်ခွန်းမှာ ထည့်ပြောပါတယ်။

အရင်နေ့တွေကလည်း မိုက်ခ် ပန့်စ် က ထရမ့်ဟာ "အမေရိကန်ကို ကြီးကျယ်အောင်မြင်မှုတွေ ထပ်ခါ ထပ်ခါ ရအောင် လုပ်သွားမှာ" လို့ ဆိုပါတယ်။

လူမျိုးရေး ကိစ္စတွေလည်း ဖြေရှင်းမယ်

အိမ်ဖြူတော်မှာနေရတဲ့သူ့ကာလအတွင်း ထရမ့်ဟာ လူမျိုးရေးနဲ့ပတ်သက်တဲ့ သူ့လုပ်ဆောင်ချက်တွေက အပေါင်းအနုတ် ရောပြွမ်းနေပါတယ်။ ပါတီစွဲမထားဘဲ ရာဇဝတ်မှု တရားစီရင်ရေး ဥပဒေမူကြမ်းကို ပြဌာန်းနိုင်ရေး သူ့အစိုးရက လုပ်ခဲ့ပေမယ့် သူ့အပြောတွေ၊ မှတ်ချက်တွေ၊ အထူးသဖြင့် သူ တွစ်ဒ်တာက ပါးနေတာတွေက အဲဒီအလုပ်တွေကို သူတကယ် စိတ်ပါလက်ပါလုပ်နေတာ မဟုတ်ဘူးလို့ သမ္မတရဲ့ အတိုက်အခံတွေက မြင်ကြပါတယ်။

ရဲတွေရဲ့ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုတွေ၊ လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုကို စနစ်တကျလုပ်နေတာတွေအပေါ် ဆန့်ကျင်တဲ့ ဆန္ဒပြပွဲတွေနဲ့ ပတ်သက်လို့ သမ္မတရဲ့ ဖြေရှင်းဆောင်ရွက်ချက်တွေက စိတ်မပါ့တပါလုပ်နေတယ် ဆိုတာကို သူတို့က ထောက်ပြကြသလို၊ လူမည်းအသိုင်းအဝိုင်းအတွက် ဘာမှ ထူးထူးခြားခြား စာနာ နားလည်တဲ့ ခံစားချက်လည်း သူ့မှာ မရှိပါဘူးလို့လည်း ဆိုကြပါတယ်။

ရီဘတ်ပလီကန်တွေကတော့ သူတို့ သမ္မတဟာ သူလုပ်ဆောင်ခဲ့သလောက် ချီးမွမ်းတာ မခံရရှာတဲ့သူ အဖြစ် ပုံဖော်တာကို အားစိုက်လုပ်ခဲ့ပါတယ်။

သမ္မတထရမ့်ဟာ လူမည်းအမေရိကန်တွေကို ဂရုစိုက်ခဲ့ပါတယ်ဆိုတဲ့ စကားတွေကို ညီလာခံကာလအတွင်း တညပြီးတည လူမည်းထဲကထင်ရှားတဲ့သူတွေ အပါအဝင် ထွက်ပြောကြပါတယ်။ အားကစား အကျော်အမော်ဖြစ်တဲ့ အမေရိကန် ဘောလုံးသမားဟောင်း ဟာရှဲလ် ဝေါ့လ်ကာ၊ အထက်လွှတ်တော်အမတ် တင်မ် စကော့၊ ကန်တက်ကီ ပြည်နယ် ရှေ့နေချုပ် ဒန်နီယယ် ကင်မရွန်း၊ အိုးအိမ် ဝန်ကြီး ဘန် ကာဆန်၊ အိမ်ဖြူတော်ဝန်ထမ်း ဂျာရွန် စမစ် စတဲ့ ဒီလိုလူတွေရဲ့ သမ္မတကို ထောက်ခံတဲ့ စကားတွေက လူမည်း မဲဆန္ဒရှင်တွေ အတွက်ရည်ရွယ်ခဲ့ပါတယ်။

၁၉၆၀ နှစ်များတဝိုက်ဆီက နိုင်ငံသားအခွင့်အရေး တိုက်ပွဲဝင် ဆန္ဒပြသူတယောက်ဖြစ်ခဲ့တဲ့ ကလဲရင့်စ် ဟန်ဒါဆင်က "ဒေါ်နယ်ထရမ့်ဟာ လူမည်းတွေရဲ့ အသက်တွေ၊ ဘဝတွေကို တကယ်ပဲ ဂရုစိုက်တယ်" လို့ ညီလာခံတညမှာ ပြောခဲ့ပါတယ်။ "သူ့မူဝါဒတွေက သူ့နှလုံးသားကို ဖော်ပြပါတယ်" တဲ့။

ညီလာခံကာလအတွင်း ထောင်ထဲမှာ ပြစ်ဒဏ်ကျခံနေရတဲ့ ဂျွန် ပွန်ဒါ ဆိုသူကို သမ္မတအမိန့်နဲ့ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ပေးခဲ့ပါတယ်၊ အဲဒီသူဟာ အခုအချိန်မှာ အရင်သူ့လို ထောင်ကျဖူးသူတွေ ပုံမှန်လူမှုအသိုင်အဝိုင်းကြားကို ပြန်ဝင်ဖို့အတွက် အကူအညီပေးတဲ့အစီအစဉ်တခုကို အကောင်အထည်ဖော်နေပါပြီ။ နောက် သမ္မတဟာ ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်သူ လူမျိုးစုံတွေ နိုင်ငံသားအဖြစ် အပ်နှင်းခံရတဲ့ပွဲတခုကိုလည်း သူသွားတက်ခဲ့ပါတယ်။

လုပ်ဆောင်ချက်တွေက သေနင်္ဂဗျူဟာကျကျလုပ်တာဖြစ်သလို ပေးချင်တဲ့ သတင်းစကားကလည်း ရှင်းလင်းပါတယ်။

၂၀၁၆ တုန်းက မဲဆန္ဒနယ်မြေတခုမှာ ၁၀% က လူမည်းမဲဆန္ဒရှင်တွေဖြစ်ပြီး အဲဒီထဲက ၉၀% က ဒီမိုကရက် ဟယ်လာရီ ကလင်တန်ကို မဲပေးခဲ့ကြတာပါ။ ဒီထဲက မဲတွေ သူခွဲယူနိုင်မယ်ဆိုရင် ထရမ့်အဖို့ အကျိုးရှိမှာ မလွဲပါဘူး။ လွန်ခဲ့တဲ့ ၄ နှစ်က မဲတွေ ဟိုဘက်ဒီဘက် ပါတီတွေကို ရွေ့တတ်တဲ့သဘောရှိတဲ့၊ အကြိတ်အနယ် မဲဆန္ဒနယ်တွေဖြစ်တဲ့ နိုင်ငံအနောက်ဘက် အတွင်းပိုင်းကျကျ ပြည်နယ်တွေမှာ သူ ပွတ်ကာသီကာ နိုင်ခဲ့ပါတယ်။

"ကျွန်တော် ၃ နှစ်အတွင်းမှာ လူမည်းအသိုင်းအဝိုင်းအတွက် လုပ်ဆောင်ခဲ့တာတွေက ဂျိုး ဘိုင်ဒန် ၄၇ နှစ်အတွင်း လုပ်ဆောင်ခဲ့တာထက် ပိုသာပါတယ်" လို့ ထရမ့်က ပြောပါတယ်။ "ကျွန်တော်သာ ပြန်အရွေးခံရရင် အကောင်းဆုံးတွေ လာပါလိမ့်မယ်။"

ဥပဒေကို လိုက်နာစေတဲ့ သမ္မတ

လွန်ခဲ့တဲ့ ၄ နှစ် သူသမ္မတလောင်းအဖြစ်ရွေးချယ်ခံရတာကို လက်ခံတဲ့ မိန့်ခွန်းမှာလည်း ထရမ့်က "ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံကို ထိခိုက်နေစေတဲ့ ရာဇဝတ်မှုတွေ၊ အကြမ်းဖက်မှုတွေ ဆုံးခန်းတိုင်မယ့်အချိန် ရောက်လာတော့မှာပါ" ကတိပေးခဲ့ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ နောက် ၃ နှစ်ခွဲအကြာမှာတော့ အကြမ်းဖက်ကြတဲ့ ရာဇဝတ်မှုတွေက အမေရိကန် တချို့မြို့တွေမှာ ထောင်တက်လာသလို၊ ရဲတွေရဲ့ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုတွေကို ဆန့်ကျင်တဲ့ဆန္ဒပြပွဲတွေ အများအပြားထွက်ပေါ်လာခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒါတွေဖြစ်နေရတဲ့ အကြောင်းက သက်ဆိုင်ရာပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတွေ၊ ဒေသဆိုင်ရာ ဒီမိုကရက်တွေရဲ့ အမှားအယွင်းတွေကြောင့်လို့ သူက မဲဆန္ဒရှင်တွေကို စကားပါးပါတယ်။

"ဥပဒေကို လိုက်နာကြတဲ့ အမေရိကန်တွေကို အကာအကွယ်ပေးမလား၊ ဒါမှမဟုတ် ကျွန်တော်တို့ပြည်သူတွေကို ခြိမ်းခြောက်နေတဲ့ မင်းမဲ့ဝါဒီတွေ၊ သွေးထိုးလှုံ့ဆော်သူတွေ၊ ရာဇဝတ်သားတွေကို အကာအကွယ်ပေးမလား၊ ခင်ဗျားတို့ရဲ့ မဲတွေက အဆုံးအဖြတ်ပေးမှာပါ" လို့ ထရမ့်က ပြောပါတယ်။

ဂျော့ခ်ျ ဖလွိုက်သေဆုံးပြီးနောက်ပိုင်း လူထုဆန္ဒပြပွဲတွေထွက်လာတဲ့အခါ သမ္မတက အဓိကရုဏ်းတွေ ဖြစ်နေတဲ့ နေရာတွေ ဥပမာ - မင်နီယာပူးလစ်စ်၊ ပေါ့တ်လန်း၊ ချီကာဂို၊ အခုအချိန်မှာတော့ ကနိုးရှား၊ ဝစ္စကွန်ဆင် စတဲ့နေရာတွေမှာ ရဲတွေရဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်ထက်စာရင် ဒီလိုဖြစ်အောင် လှုံ့ဆော်သူတွေကို သူက ပိုပစ်မှတ်ထားပြောပါတယ်။

ဆန္ဒပြသူ ၂ ယောက်ကို သေနတ်နဲ့ ပစ်ခတ် သတ်ဖြတ်ခဲ့တဲ့ ၁၇ နှစ်အရွယ် လူငယ်နဲ့ ပတ်သက်လို့လည်း သူက ဘာမှ မှတ်ချက်ချပြောဆိုတာမရှိခဲ့ပါဘူး။

ဘိုင်ဒန်ကို အကြိမ်ကြိမ် တိုက်ခိုက်

တကယ်လို့ သူတို့ သမ္မတရဲ့ ပုံရိပ်ကို ပြန်ဆယ်ဖို့နဲ့ လက်ရှိအမေရိကန်မှာ ဖြစ်နေတဲ့အရေးတွေနဲ့ ပတ်သက်လို့ လူထုရဲ့ယုံကြည်မှု ပြန်ရဖို့လမ်းက သိပ်မလွယ်ဘူးဆိုရင် နောက်ထပ် အရန် အစီအစဉ်ကတော့ သမ္မတကို လက်ခံမခံ လူထု ဆန္ဒခံယူမယ့်ဆီကနေ တို့ သမ္မတ ထရမ့်နဲ့ ဒီမိုကရက်တစ် အတိုက်အခံအကြား ဘယ်သူ့ကို ရွေးမှာလဲ ဆိုတဲ့အမေးကို လူထုကို မေးမယ့်ဘက်ဆီကို ရွှေ့ဖို့ပါ။

၂၀၁၆ တုန်းက ထရမ့်ဟာ သမ္မတဖြစ်လာမယ်လို့ လူထုကြားထဲ သိပ်ဦးစားပေးခံရသူ မဟုတ်ခဲ့ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ သူနဲ့ ယှဉ်အရွေးခံတဲ့ ဟယ်လာရီ ကတင်တန်ကိုလည်း လူတွေက သိပ်မကြိုက်ကြပါဘူး။ မဲဆန္ဒရှင်တွေအဖို့ သူတို့ သိပ်မကြိုက်လှတဲ့ သူတွေကို ရွေးရတဲ့အခါမှာ ထရမ့်ဘက်ကို မဲတွေက ပုံသွားခဲ့ပါတယ်။

ဒီတော့ ဂျိုး ဘိုင်ဒန်က မစွံပါဘူးဆိုတာကို သူတို့ပြောပါတယ်။

ရီဘတ်ပလီကန် ညီလာခံ တပတ်လုံး ပါတီ ဥက္ကဌ ရွန်နာ မက်ခ် ဒန်နီယယ်၊ မိုက်ခ် ပန့်စ် စတဲ့သူတွေက ဒီမိုကရက်တစ် ညီလာခံကနေ ဘာ မူဝါဒကိုမှ ပြောလာတာမရှိဘူးလို့ ဆိုကာ ဘိုင်ဒန်တယောက် လက်ဝဲစွန်းတွေရဲ့ ထိန်းချုပ်မှုအောက်ကို ရောက်သွားတဲ့ပုံဖော်ခဲ့ပါတယ်။

တခြားသူတွေဖြစ်တဲ့ အထက်လွှတ်တော် အမတ် စကော့၊ ကန်တက်ကီ ရှေ့နေချုပ် ကင်မရွန်း စတဲ့သူတွေကလည်း လူမျိုးရေး ကိစ္စတွေနဲ့ ပတ်သက်လို့ ဘိုင်ဒန် ရဲ့ ပြောမှားဆိုမှားတွေ၊ မသင့်တော်တဲ့ မှတ်ချက်စကားတွေကို ထုတ်ပြောကြပါတယ်။ ပန့်စ်က ဘိုင်ဒန်ဟာ နိုင်ငံကို ကာကွယ်ဖို့ အားမရှိတဲ့သူလို့ ဆိုပါတယ်။

"ဂျိုး ဘိုင်ဒန်ရဲ့ အမေရိကန်မှာ ခင်ဗျားတို့ ဘယ်တော့မှ လုံခြုံစိတ်ချစွာနေရမှာ မဟုတ်ဘူး ဆိုတာ တကယ့်အမှန်တရားပဲ" လို့ ပန့်စ်က ပြောပါတယ်။

သမ္မတ ထရမ့်ကလည်း ဘိုင်ဒန်က အခွန်တွေမြှင့်ကောက်လိမ့်မယ်၊ စွမ်းအင် ကုန်ကျစရိတ်တွေတိုးလာလိမ့်မယ်၊ အထောက်အထားမဲ့ ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်သူတွေကို အားပေးလိမ့်မယ်၊ လမ်းတွေပေါ် ရာဇဝတ်သားတွေကို ပို့လွှတ်လာလိမ့်မယ်၊ ခင်ဗျားတို့ရဲ့ သေနတ်တွေကို သိမ်းလိမ့်မယ် လို့ သတိပေးပါတယ်။

"ဘိုင်ဒန်ဟာ ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒရဲ့ ထရိုဂျင် မြင်းပဲ" လို့ ထရမ့်ကပြောပြီး "ဘိုင်ဒန်အနေနဲ့ မက်စ်ဝါဒီ ဘန်နီ ဆန်းဒါးစ်နဲ့ နောက်တခြား သဘောထားတင်းမာသူတွေကိုမှ တုန့်ပြန်နိုင်တဲ့အားမရှိဘူးဆိုရင်၊ ခင်ဗျားတို့ ပြည်သူအများရဲ့အရေးကို သူက ဘယ်လိုလုပ်ပြီး ဂရုစိုက်နိုင်မှာတုန်း။"

တို့ဘက်လား၊ သူတို့ဘက်လား

ဒီနေ့ခေတ် ရွေးကောက်ပွဲတွေမှာ ကိုယ့်ဘက်ကအနိုင်ရစေဖို့ ကိုယ့်ကို သစ္စာရှိရှိထောက်ခံသူတွေဆီကို သူတို့နဲ့ ကိုယ်ကအတူရှိနေတယ်ဆိုတာကို ပြသရင်း ဘယ်ဘက်ကိုရွေးရမှန်းမသေမချာ ဖြစ်နေတဲ့လူတွေ ကိုယ့်ဘက်ကို ဆွဲယူတဲ့နည်းကို သုံးကြပါတယ်။

သူတို့ သမ္မတရဲ့ အင်အား အခြေခိုင်စေဖို့ ရီဘတ်ပလီကန် ညီလာခံမှာ ပြောကြသူတွေ ဥပမာ - တောင် ဒါကိုတာပြည်နယ်က အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ခရစ်စ်တီ နိုဝမ်ဆိုရင် မီဒီယာတွေ၊ နည်းပညာ ကုမ္ပဏီကြီးတွေ၊ ဝိုင်းကြဥ်တတ်တဲ့ လစ်ဘရယ်တွေနဲ့ ပညာရှင်ဆိုသူ အထက်တန်းလွှာတွေကို သတိထားဖို့အရေး သူ့လူတွေကို ပြောခဲ့ပါတယ်။

လူမည်းတွေရဲ့ အသက်က အရေးပါတယ် (Black Lives Matter) ဆန္ဒပြသူတွေကို အိမ်ပြင်ထွက်ပြီး သေနတ်တွေနဲ့ ချိန်ရွယ်ခဲ့တဲ့ စိန့်လူးဝစ်စ်က မောင်နှံ မတ်ခ်နဲ့ ပက်ထရစ်ရှာ မက်ခ်ကလော့စကီးတို့ဟာ သူတို့ နေထိုင်တဲ့ ဆင်ခြေဖုံး အရပ်တွေကို ဒီမိုကရက်တွေက ဖျက်ဆီးပစ်ချင်ကြတယ်ဆိုတဲ့ အမြင်ကို လူတွေကြားရောက်စေပါတယ်။

"ကိုယ့်ဘာသာကိုယ် ကာကွယ်ရမယ်၊ မီဒီယာတွေနဲ့ မဟာမိတ်လုပ်ထားတဲ့ ဒီ လူအုပ်တွေက ရှင်တို့ အိမ်ရာတွေကို ဖျက်ဆီးပစ်ကြမှာ" လို့ ပက်ထရစ်ရှာ မက်ခ်ကလော့စကီးက ဆိုပါတယ်။

ပန့်စ်က သူ့မိန့်ခွန်းတခုထဲမှာ ထရမ့်က အမေရိကန်ရဲ့ အမွေအနှစ်ကို အကာအကွယ်ပေးမှာ၊ "ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အမွေအနှစ်တွေကို သိက္ခာလျော့ပါးအောင်လုပ်နေတာ၊ စော်ကားနေတာကို နှုတ်ဆိတ်နေတဲ့ သမ္မတမျိုးလိုချင်တယ်ဆိုရင်တော့၊ သူ့ကို (သမ္မတ ထရမ့်ကို) ခင်ဗျားတို့ကြိုက်မှာမဟုတ်ဘူး" လို့ ဆိုပါတယ်။

မကျေနပ်မှုတွေက ထရမ့်အာဏာရဖို့အတွက် လောင်စာဆီ အမြဲဖြစ်ခဲ့တာပါ။ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က ဒါတွေကို သူကူညီဖြေရှင်းပေးမယ်ဆိုတဲ့အကြောင်းကို သူ့ကို ထောက်ခံသူတွေကြား ပြန့်စေချင်တာပါ။

ထရမ့်က "အမြဲမှတ်ထားကြပါ၊ ကျွန်တော့်ကို သူတို့ လိုက်ဆော်နေတာဟာ ဘာကြောင့်လဲ၊ အကြောင်းရင်းက ကျွန်တော်က ခင်ဗျားတို့အတွက် တိုက်ပွဲဝင်ပေးနေတဲ့လူမို့လို့" လို့ ပြောပါတယ်။

အိမ်ဖြူတော်ကို ပြန်နိုင်ရေးအတွက် ဆောင်းဦးရာသီ မဲဆွယ်ပွဲတွေမှာ အခုလို နည်းနာတွေနဲ့ အတူ ထရမ့်နဲ့ သူ့ကိုထောက်ခံသူတွေဟာ စာနာမှုကင်းတဲ့ တိုက်ပွဲရှည်တွေကို ဆင်နွှဲကြမှာပါ။