လုံခြုံရေးဥပဒေသစ်ကြောင့် ဟောင်ကောင်မှာ ဘာတွေဖြစ်လာမလဲ

ဟောင်ကောင်အတွက် ဘေဂျင်းက ရည်ရွယ်ရေးဆွဲခဲ့တဲ့ အမျိုးသားလုံခြုံရေးဥပဒေသစ်ကို တရုတ်နိုင်ငံခေါင်းဆောင် ရှီကျင့်ဖျင်က လက်မှတ်ရေးထိုးအတည်ပြုလိုက်တဲ့နောက် ဟောင်ကောင်မှာ အဲဒီဥပဒေကို ဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြပွဲတွေ ဖြစ်လာခဲ့သလို အမေရိကန်အပါအဝင် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံတချို့ရဲ့ တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်ချက်တွေလည်း ထွက်ပေါ်လာခဲ့ပါတယ်။

လုံခြုံရေးဥပဒေသစ်အရ တရုတ်နိုင်ငံကနေ ခွဲထွက်ဖို့ လုပ်ဆောင်တာ တနည်းအားဖြင့် ဟောင်ကောင်လွတ်လပ်ရေးလှုပ်ရှားမှုတွေ၊ အစိုးရ နဲ့ အစိုးရက ချမှတ်ထားတဲ့ နိုင်ငံရေးစနစ်တွေကို ဆန့်ကျင်တာတွေကို ရာဇဝတ်မှုတွေအနေနဲ့ အရေးယူနိုင်ပြီး ပြစ်မှုမြောက်တယ်ဆိုရင် ထောင်ဒဏ် ၃ နှစ်ကနေ ထောင်ဒဏ် တသက် အထိ ချမှတ်နိုင်ပါတယ်။

ဟောင်ကောင်မှာ ဒီဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းကျင့်သုံးရင် ဟောင်ကောင်သူ၊ ဟောင်ကောင်သားတို့ လက်ရှိရနေတဲ့ လွတ်လပ်စွာပြောဆိုခွင့်တွေ၊ နိုင်ငံသားလွတ်လပ်ခွင့်တွေ ဆုံးရှုံးကန့်သတ်ခံရတော့မယ်လို့ စိုးရိမ်မှုတွေ ရှိနေပါတယ်။

ဗြိတိန်အစိုးရက သူတို့ကိုလိုနီပြုထားတဲ့ ဟောင်ကောင်ကို ၁၉၉၇ မှာ တရုတ်နိုင်ငံကို ပြန်လည်လွှဲပြောင်းပေးစဉ်ချိန်က သဘောတူထားကြတဲ့ အဲဒီအချိန်ကနေ နောင် နှစ်ပေါင်း ၅၀ (၂၀၄၇ ခုနှစ်အထိ) ဟောင်ကောင်နေပြည်သူတွေရဲ့ နိုင်ငံသားလွတ်လပ်ခွင့်ကို အာမခံရမယ်ဆိုတဲ့အပေါ်တရုတ်ရဲ့ အခုဥပဒေသစ်က ဖျက်သိမ်းလိုက်တာလို့လည်း ဝေဖန်နေကြတာပါ။

ဗြိတိန်ဝန်ကြီးချုပ် ဘောရစ်ဂျွန်ဆင်က အခုဥပဒေအသစ်က "ဟောင်ကောင်ရဲ့ မြင့်မားတဲ့ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးကို ချိုးဖောက်လိုက်တာ" လို့ဆိုပါတယ်။

အမျိုးသားလုံခြုံရေးဥပဒေသစ်က ဘာလို့ကြောက်ရွံ့စရာဖြစ်နေသလဲ

အမျိုးသားလုံခြုံရေးဥပဒေသစ်က ဟောင်ကောင်ရဲ့ တရားရေး စနစ်ကို အကုန်ပြောင်းလဲပစ်သွားလိမ့်မယ်လို့ ရှေ့နေတွေနဲ့၊ ဥပဒေပညာရှင်တွေက ပြောပါတယ်။

အရင်က လွတ်လပ်စွာလုပ်ဆောင်လို့ရတာတွေက ရာဇဝတ်မှုတွေဖြစ်လာတော့မှာဖြစ်ပြီး ပြည်မကြီးက လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်တွေအနေနဲ့ ဟောင်ကောင်မှာ တရားဝင် လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်ခွင့် ရသွားမှာပါ။

ဟောင်ကောင်ရဲ့ တရားရေးစနစ်ကိုကျော်လွန်ပြီး ဘေဂျင်းအနေနဲ့ လုပ်ပိုင်ခွင့် အာဏာအကြီးအမားကိုလည်း ရသွားမှာပါ။

ဒီလုံခြုံရေး ဥပဒေသစ်အရ လွတ်လပ်ရေးတောင်းဆိုသူဟာ ထောင်ဒဏ်တသက်အထိ ပြစ်ဒဏ်ကျနိုင်ပါတယ်။

၂၀၁၉ ခုနှစ်အတွင်း ဆန္ဒပြတာတွေမှာဖြစ်ခဲ့တဲ့ အများပြည်သူခရီးသွားလာရေးစနစ်နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အဆောက်အအုံတွေကို ဖျက်ဆီးတာမျိုး လုပ်ဆောင်လာကြမယ်ဆိုရင် အခုဥပဒေအရ အကြမ်းဖက်မှု (terrorism) မြောက်ပြီး ကြီးလေးတဲ့ ပြစ်ဒဏ်တွေချမှတ်နိုင်ပါတယ်။

အမေရိကန်နဲ့ ဟောင်ကောင်က ဥပဒေပညာရှင်တွေ ပေါင်းစည်းထားတဲ့ NPC Observer အဖွဲ့က ဒီဥပဒေကို ဆန်းစစ်ပြီး စိတ်ပူစရာတွေ့ရတာတွေ အတော်ရှိတယ်လို့ ပြောပါတယ်။

ပုဒ်မ ၂၉ ဆိုရင် တရုတ်အစိုးရကိုဖြစ်စေ၊ ဟောင်ကောင်က အာဏာပိုင်တွေကိုဖြစ်စေ အမုန်းပွားလာစေအောင် နိုင်ငံခြားသားတွေနဲ့ လျှို့ဝှက်ပူးပေါင်းကြံစည်တယ်ဆိုရင် ရာဇဝတ်မှု မြောက်ပါတယ်။

အဲဒါဆိုရင် တရုတ်ကွန်မြူနစ်အစိုးရကို ဝေဖန်တဲ့သူတွေရော ဒီပုဒ်မကို ချိုးဖောက်တဲ့သူတွေ ဖြစ်သွားမှာလားဆိုတာ စိုးရိမ်နေရပါပြီ။

အဲဒီလိုပဲ တိတိကျကျ အသေအချာအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်လို့မရတဲ့ စာသားတွေက ပုဒ်မ ၅၅ မှာလည်း တွေ့ရပါတယ်။

အဲဒီ ပုဒ်မကတော့ တရုတ်ပြည်မ လုံခြုံရေးဆောင်ရွက်သူတွေဟာ "ရှုပ်ထွေးတဲ့၊ ဆိုးဝါးတဲ့၊ (သို့မဟုတ်) ခက်ခဲတဲ့" အမျိုးသားလုံခြုံရေးဆိုင်ရာအရေးတွေမှာ ဝင်ရောက်စုံစမ်းစစ်ဆေးပိုင်ခွင့်ရှိတယ်ဆိုပြီး ခွင့်ပြုထားပါတယ်။

ဘာက ရှုပ်ထွေးတာ၊ ဘာက ဆိုးဝါးတာ၊ ဘာက ခက်ခဲတာလဲ ဆိုတာတွေကို ခွဲခွဲခြားခြား တိတိကျကျသတ်မှတ်ထားတာ ဥပဒေထဲမှာ မပါဝင်ပါဘူး။

တရားစွဲခံထားရတဲ့ တရားခံဘက်ကို အကာအကွယ်ပေးထားတဲ့ အခွင့်အရေးတွေကိုလည်း ဒီ ဥပဒေက ပယ်ဖျက်ပစ်လိုက်တယ်လို့ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့တွေက ထောက်ပြနေပါတယ်။

တရားရုံးကို ပုဒ်မ ၄၁ အရ လျှို့ဝှက်လုပ်လို့ရပြီး ပုဒ်မ ၄၆ အရ ဂျူရီ တရားသူကြီး အဖွဲ့မပါဘဲလည်း လုပ်လို့ရပါတယ်။ ပုဒ်မ ၄၄ အရ (ဘေဂျင်းကို တာဝန်ခံရတဲ့) ဟောင်ကောင် အုပ်ချုပ်ရေးမှူးက တရားသူကြီးတွေကို ကိုယ်တိုင်ရွေးချယ်ခွင့်ရမှာပါ။

သံသယတရားခံရဲ့ အာမခံရနိုင်ခွင့်ကလည်း ပုဒ်မ ၄၂ အရ မသေချာတော့ပါဘူး။

တခါ အမှုတခုလုံးကိုလည်း ပုဒ်မ ၅၆ ရဲ့ ခွင့်ပြုချက်အရ စုံစမ်းစစ်ဆေးတာကနေ အပြစ်ပေး အရေးယူတဲ့အထိ ပြည်မက အာဏာပိုင်တွေဆီကို လွှဲအပ်နိုင်ပါတယ်။

ပုဒ်မ ၃၈ အရ ဟောင်ကောင်ပြင်ပက နိုင်ငံခြားသားတွေဟာ ဟောင်ကောင်မှာ တရားစွဲတင်ခံရနိုင်ပါတယ်။

တရုတ်ရေးရာတွေကို အာရုံထားရေးသားနေတဲ့ ဂျော့ချ် ဝါရှင်တန် တက္ကသိုလ်၊ ဥပဒေကျောင်းက ဒေါ်နယ်ကလပ်ခ် က "တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနနိုင်ငံ အစိုးရ ဒါမှမဟုတ် ဟောင်ကောင်အာဏာပိုင်တွေကို ထိပါးတယ်လို့ သူတို့ သတ်မှတ်တဲ့ဟာ ကို ခင်ဗျား ပြောမယ်ဆိုရင်၊ ဟောင်ကောင်ရဲ့ အပြင်ဘက်မှာနေပါလို့ ပြောလိုက်တာ" လို့ ဆိုပါတယ်။

ဟောင်ကောင်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ကယ်ရီလန်းက ဒီဥပဒေဟာ အလှည့်အပြောင်း တခုပဲလို့ ဆိုသလို ဟောင်ကောင်တည်ငြိမ်ရေးအတွက် အရေးကြီးတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

အတိုက်အခံ လွှတ်တော်အမတ်တယောက်ဖြစ်တဲ့ ကလော့ဒီယာ မိုက ဒီအမျိုးသားလုံခြုံရေး ဥပဒေဟာ ဟောင်ကောင်ကို "ဘာမှမရှိတော့တဲ့ သုညဘဝ ဖြစ်သွားစေတယ်" လို့ပြောပြီး " ဆန့်ကျင် ဝေဖန် အတိုက်အခံတွေ မလုပ်ဖို့ လူတွေကို ထိတ်လန့်ကြောက်ရွံ့သွားအောင် လုပ်လိုက်တာ" လို့ ဆိုပါတယ်။

၂၀၁၄ ခုနှစ်က ဟောင်ကောင်က ထီးလှုပ်ရှားမှု (Umbrella movement) မှာ ဦးဆောင်ခဲ့ပြီး ထင်ရှားလာခဲ့တဲ့ ဟောင်ကောင်နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားသူ လူငယ်တယောက်ဖြစ်တဲ့ ဂျော့ရှုဝါ ဝေါင်က "လူတွေ အရင်ကသိမှတ်နားလည်ထားတဲ့ ဟောင်ကောင်ဆိုတာကို (ဒီဥပဒေက) အဆုံးသတ်လိုက်တာ" လို့ ဆိုပါတယ်။

နိုင်ငံတကာက တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်မှု

ဟောင်ကောင်အရေးနဲ့ပတ်သက်ပြီး ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုအသစ်တွေကို အမေရိကန် အောက်လွှတ်တော်က တခဲနက် အတည်ပြုလိုက်ပါတယ်။

ဟောင်ကောင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေး ဥပဒေ (Hong Kong Autonomy Act) မှာ ဟောင်ကောင် ဒီမိုကရေစီရေး ဆန္ဒပြသူတွေကို နှိမ်နင်းတဲ့ တရုတ်အစိုးရအာဏာပိုင်တွေနဲ့ ပတ်သက်နေတဲ့ ဘဏ်တွေကို အရေးယူပိတ်ဆို့သွားဖို့ ပါဝင်ပါတယ်။

အခု ဥပဒေမူကြမ်းကို အထက်လွှတ်တော်က ထောက်ခံပြီးရင် သမ္မတ ထရမ့်က လက်မှတ်ရေးထိုး အတည်ပြုရမယ့် အဆင့်တွေတော့ ကျန်ပါသေးတယ်။

ဒီဥပဒေ မတိုင်ခင်ကတည်းကလည်း ဟောင်ကောင်ကို အရင်က အမေရိကန်က ပေးထားတဲ့ "အထူးအဆင့် (Special Status)" ဆိုတာကိုလည်း ပြန်ရုပ်သိမ်းထားပြီးဖြစ်ပါတယ်။

ဟောင်ကောင်ဟာ တရုတ်က ပြောထားသလို တနိုင်ငံ စနစ်နှစ်မျိုး မဟုတ်တော့ဘဲ တရုတ်နဲ့ ဘာမှ မကွာခြားတော့တဲ့အတွက် အဲဒီ အခွင့်အရေးကို အမေရိကန်က ပယ်ဖျက်ပစ်လိုက်တာပါ။

အဲဒါကြောင့် အမေရိကန်ဆီက ကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာပစ္စည်းတွေ၊ အဆင့်မြင့်နည်းပညာကုန်တွေကို ဟောင်ကောင်အနေနဲ့ တင်သွင်းခွင့်ရတော့မှာ မဟုတ်ပါဘူး။

ဗြိတိန်ကတော့ ဟောင်ကောင်သူ၊ ဟောင်ကောင်သား ၃ သန်းလောက် အထိကို ဗြိတိန်မှာ နေထိုင်ခွင့်၊ ပညာသင်ခွင့်၊ အလုပ်လုပ်ခွင့်တွေ ၅ နှစ်အထိ ပေးသွားမှာဖြစ်ပြီး အဲဒီကနေ တဆင့် ဗြိတိန်နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့်အထိ ပေးသွားမယ်လို့ ကမ်းလှမ်းထားပါတယ်။

ဥရောပသမဂ္ဂကလည်း ဒီလုံခြုံရေး ဥပဒေသစ်ကို ကန့်ကွက် ရှုတ်ချထားပြီး ဂျပန်နိုင်ငံကလည်း ဝေဖန်ထားပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံတိုင်းက ဒီ ဥပဒေနဲ့ပတ်သက်ပြီး တရုတ်ကို ကန့်ကွက်နေတာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။

ပြီးခဲ့တဲ့ ရက်ပိုင်းအတွင်းက ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေးကောင်စီ ညီလာခံမှာ ကျူးဘားနိုင်ငံက နိုင်ငံပေါင်း ၅၃ နိုင်ငံကို ကိုယ်စားပြုပြီး တရုတ်ရဲ့ ဒီဥပဒေသစ် ပြဋ္ဌာန်းမှုအပေါ် ထောက်ခံကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။