၂၀၂၄ ရွေးကောက်ပွဲက အမေရိကန်တွေထက် ယူကရိန်းအတွက်ဘာကြောင့်ပိုအရေးကြီးတာလဲ

အမေရိကန်ရွေးကောက်ပွဲနေ့ နီးကပ်လာချိန်မှာပဲ အမေရိကန်ရဲ့ အစိုးရရုံးစိုက်ရာမြို့တော် ဝါရှင်တန်ဒီစီမှာ ယူကရိန်း က စစ်ပွဲကို မမေ့ပျောက်ကြစေဖို့ ယူကရိန်းစစ်ပြန်အဖွဲ့သားတွေက စုဝေးခဲ့ကြပါတယ်။

စစ်ပြန်အချို့က ဝါရှင်တန်အမျိုးသားခန်းမ ရှေ့က မြက်ခင်းပေါ်မှာ ထိုင်နေကြပါတယ်။ သူတို့အားလုံးက ၁၀ ကီလိုမီတာ ပြေးပွဲအတွက် ပြင်ဆင်နေကြတာပါ။ ယူကရိန်းအလံပါအတိုင်း ပြိုင်ပွဲဝင်ဝတ်စုံ အပြာနဲ့ အဝါ ရောယှက်ထားတဲ့ ဝတ်စုံနဲ့ ယှဥ်ပြိုင်ကြမှာပါ။ သူတို့ပြိုင်ပွဲအတွက်လိုအပ်တဲ့ ခြေတုလက်တုတွေလည်းပြင်ဆင်ထားပါတယ်။

သူတို့အားလုံး က စစ်ပွဲမှာ ဒဏ်ရာရခဲ့ပြီး အများစုက ခြေလက်တွေ ဆုံးရှုံးခဲ့ရပါတယ်။

အပြေးသမား တစ်ဦးဖြစ်တဲ့ ဒီမီထရိုခါမန်ရှက် က ရုရှားရဲ့ ကျူးကျော်စစ်ကြောင့် ယူကရိန်း ရှေ့တန်းမှာ သေဆုံးသွားတဲ့ သူ့ရဲ့ ဖခင် ဗစ်ခ်တာ ရဲ့ ဓာတ်ပုံကို သူ့ရဲ့ အပြေးအင်္ကျီမှာ ထည့်ထားပါတယ်။

အသက် ၂၆ နှစ်အရွယ်သူဟာ ယူကရိန်းအရှေ့ပိုင်း ဘာ့မွတ် မြို့အနီးမှာ ဒရုန်မောင်းနေတုန်း ဒဏ်ရာရခဲ့လို့ ဘယ်လက်ပြတ်ပြီး ညာဘက်လက်ချောင်းအချို့ မရှိတော့ပါဘူး။

“ကျွန်တော်ဒီကိုရောက်လာရတဲ့ အဓိကအကြောင်းရင်းတစ်ခု က အသက်စွန့်သွားရတဲ့အဖေ့ကို ဂုဏ်ပြုဖို့ပါပဲ၊ သူ့ရဲ့ ကြိုးစားအားထုတ်မှုတွေအားလုံးဟာ အချည်းနှီးမဟုတ်ဘူးဆိုတာကို သူမြင်နေလိမ့်မယ်လို့ ယုံကြည်ပါတယ် ” လို့ ဒီမီထရိုခါမန်ရှက် ကပြောပါတယ်။

“ယူကရိန်းနဲ့ ပတ်သက်ရင် အမေရိကန်ပြည်သူနဲ့ နိုင်ငံတော်ရဲ့ ပံ့ပိုးကူညီမှုက အရမ်းအရေးကြီးပါတယ်။”

၂၀၂၄ အမေရိကန်ရွေးကောက်ပွဲမှာ ဘယ်သူ အမေရိကန် သမ္မတဖြစ်လာမယ်ဆိုတာက ယူကရိန်းစစ်ပွဲအတွက် အဆုံးအဖြစ်ဖြစ်လာမှာပါ။ တဖက်မှာလည်း ယူကရိန်း-ရုရှား စစ်ပွဲဟာ အိမ်ဖြူတော်ကို လှမ်းကြမယ့် အမေရိကန်သမ္မတလောင်းတွေရဲ့ ပြိုင်ပွဲမှာ အခန်းကဏ္ဍတစ်ခုအနေနဲ့ ပါဝင်နေပါတယ်။

ပြိုင်ဆိုင်မှုပြင်းထန်တဲ့ပြည်နယ်

ဝါရှင်တန်နဲ့ မိုင် ၁၂၀ အကွာ အရှေ့မြောက် က ဖီလာဒဲဖီးယားမှာတော့ ကမ္ဘာကျော် ရော့ကီးရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားထဲက ထင်ရှားတဲ့နေရာဖြစ်တဲ့ မြို့လယ်ခေါင်က ကျောက်လှေကားထစ်များ နေရာမှာ မဲဆွယ်စည်းရုံးသူတွေ စုဝေးနေပါတယ်။

'' ဒီရွေးကောက်ပွဲက ယူကရိန်းရဲ့ ရှေ့ရေးအတွက် လောင်းကြေးထပ်ရမယ့်ပွဲပါ'' လို့ အပြာနဲ့အဝါပါတဲ့ ယူကရိန်းအလံကို ဝှေ့ယမ်းရင်း ဆန္ဒထုတ်ဖော်သူ မယ်ရီကယ်ညှာ ကပြောပါတယ်။

ဒီမြို့က သမ္မတလောင်းတွေအတွက် အကြိတ်အနယ်ရှိလှတဲ့ ပြည်နယ်တွေထဲပါတဲ့ ပန်ဆယ်ဗေးနီးယားပြည်နယ်ရဲ့ မြို့တော်ပါ။ အိမ်ဖြူတော်မှာ ဘယ်သူအနိုင်ရမလဲဆိုတာကို အဆုံးအဖြတ်ပေးတဲ့အဓိကပြည်နယ်ဆိုလည်း မမှားပါဘူး။

မယ်ရီက ယူကရိန်းရဲ့ ဒုတိယမျိုးဆက် လူ့အခွင့်အရေးတက်ကြွလှုပ်ရှားသူပါ။ သူကတော့ နိုဝင်ဘာ ၅ ရက် ရွေးကောက်ပွဲမှာ ကာမလာဟဲရစ် အောင်ပွဲရဖို့ မျှော်လင့်နေပါတယ်။

ဒီမိုကရက်သမ္မတလောင်းဖြစ်တဲ့ ကမလာ က သူ့အစိုးရလက်ထက်မှာ ယူကရိန်းက စစ်ပွဲမှာ အောင်နိုင်ဖို့ ကတိပြုထားပါတယ်။

လက်ရှိ သမ္မတ ဘိုင်ဒန်ရဲ့ ဒီမိုကရက်အစိုးရဟာ ရုရှားရဲ့ ယူကရိန်း အပေါ် ကျူးကျော်မှုမှာ ကိယက်ဗ်ကို လက်နက်နဲ့ ငွေကြေးထောက်ပံ့မှု အမြင့်ဆုံးပေးထားတာဖြစ်ပါတယ်။

ဒီနွေရာသီကပဲ အမေရိကန်ဟာ ယူကရိန်းအတွက် ဒေါ်လာ ၆၁ သန်းကို စစ်ရေးအကူအညီအတွက်ထောက်ပံ့ထားပါတယ်။ ဒါက ကိယက်ဗ်အတွက် ဥရောပကျောထောက်နောက်ခံပြုနိုင်ငံတွေအားလုံးရဲ့ထောက်ပံ့မှု ထက်တောင် အနည်းငယ်ပိုနေပါတယ်။

'' ပန်ဆယ်ဗေးနီးယားမှာ ယူကရိန်း- အမေရိကန် ၁ သိန်း ၂ သောင်းကျော်ရှိပါတယ်။ ဒါက ပြီးခဲ့တဲ့ ရွေးကောက်ပွဲ တွေထက် ၂ ဆက် ပိုများလာတဲ့ လူဦးရေပါ'' လို့မယ်ရီက ထပ်ဖြည့်ပြောပါတယ်။

'' ဒါကြောင့် ကျွန်မတို့က ဒီပြည်နယ်ရဲ့ မဲရလဒ်အပေါ် သက်ရောက်နိုင်တဲ့ အလားအလာရှိပါတယ်'' လို့ မယ်ရီကပြောပါတယ်။

ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု အရှေ့ဥရောပဘက်ကနေ ထွက်ပြေးလာပြီး အမေရိကန်မှာခိုလှုံလိုက်တဲ့ ယူကရိန်း - အမေရိကန်အများစုဟာ အရင်ရွေးကောက်ပွဲတွေတုန်းကတော့ လင်္ကျာယိမ်းရှေးရိုးစွဲ ရီပတ်ဘလီကန်ပါတီကို မဲပေးခဲ့ကြပါတယ်။

ရွေးကောက်ပွဲ သမိုင်းတစ်လျှောက်ပြန်ကြည့်ရင် ပန်ဆယ်ဗေးနီးယား မှာ ၇ သိန်းကျော်ရှိတဲ့ ပိုလန် - အမေရိကန်တွေကလည်း ရီပတ်ဘလီကန်ပါတီကို မဲပေးခဲ့ကြတာများပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ အခုတော့ အများစုက ရုရှားရဲ့နယ်မြေချဲ့ထွင်လာမှုကို စိုးရိမ်နေကြပါတယ်။

အကြိတ်အနယ် ရှိတဲ့ ပင်ဆယ်ဗေးနီးယား မှာ မဲအရေအတွက် ထောင်ဂဏန်း ကလည်း မဲရလဒ် အပြောင်းအလဲအတွက် အဓိကကျပါတယ်။

“ ရီပတ်ဘလီကန်ကို တသက်လုံး မဲပေးခဲ့ကြပေမဲ့ ဒီကနေ့ကာလမှာတော့ ကာမလာဟဲရစ်ကို ထောက် ခံတဲ့သူတွေ အများကြီးရှိတာကို ကျွန်တော်သိရတယ်” လို့ လူထုစုဝေးပွဲရောက် အချက်အလက်ဆန်းစစ်လေ့လာသူ ရိုမန် စထရက်ကိုစကီးက ပြောပါတယ်။

သူက ယူကရိန်းမြို့တော် ကိယက်ဗ်မှာမွေးဖွားခဲ့ပြီး သူ ကလေးအရွယ်မှာ အမေရိကန်ကို ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကြတာပါ။

'' ကျွန်တော်အမြင်က ဒါက အတော်ကို အန္တရာယ်များတဲ့ကိစ္စပါ။ ထရမ့်သာ ရွေးကောက်ပွဲအနိုင်ရရင် ယူကရိန်းအရေးအပေါ် အမေရိကန်ရဲ့ အာရုံစိုက်မှု မရှိတော့မှာ ဒါမှမဟုတ် သိသိသာသာ လျော့ကျသွားနိုင်တယ် ''

ထရမ့်ရဲ့ အစီအမံ

ရိုမန်ရဲ့ စိုးရိမ်ပူပန်မှုများအတွက် အကြောင်းပြချက်က “သမ္မတပူတင်နဲ့ သမ္မတဇာလန်းစကီးတို့ကြား စစ်ပွဲနဲ့ ပတ်သက်ပြီး လျင်မြန်စွာ သဘောတူညီမှုရနိုင်လိမ့်မယ်”လို့ သမ္မတဟောင်းထရမ့်ရဲ့ ပြောကြားချက်ကြောင့်ဖြစ်ပါတယ်။

မစ္စတာထရမ့်ဘယ်လိုဘယ်ပုံ အစီအမံရှိမယ်ဆိုတာကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်းမသိကြရသေးပေမဲ့ သူ့မှတ်ချက်အရဆိုရင် ကိယက်ဗ် ကို နယ်မြေစွန့်လွှတ်ဖို့ ဖိအားပေးနိုင်တယ်လို့ ယူဆချက်တွေရှိနေပါတယ်။

ယူကရိန်းမှာ မြောက်များစွာသော အသေအကြေနဲ့ အပျက်အစီးတွေဖြစ်နေပြီး အဲဒီအတွက်ဘဏ္ဍာ ရေးထောက်ပံ့မှုကို အမေရိကန်ပြည်သူတွေက ပေးနေရတာလို့ ထရမ့် က ပြောထားတာပါ။

ပန်ဆယ်ဗေးနီးယား က အရှေ့ ဥရောပသားတွေကြားမှာ ထရမ့်ကိုလူကြိုက်နည်းနေပေမဲ့ လူတိုင်းက ရီပတ်ဘလီကန်ကို မဲပေးတာနေ ဒီမိုကရက်ကို မဲပြောင်းဖို့ စဥ်းစားနေကြတာမဟုတ်ပါဘူး။

“ပိုလန်တော်တော်များများက အရင်ကလည်း ထရမ့် ကို ထောက်ခံခဲ့ကြပြီး အနာဂတ်မှာလည်း မစ္စတာထရမ့်ကိုပဲ ဆက်ပြီး ထောက်ခံသွားမှာပါ” လို့ ပိုလန်-အမေရိကန် အသိုက်အဝန်းအဖွဲ့ရဲ့ ခေါင်းဆောင် တီမိုတီ ကက်ဇ်မာ က ပြောပါတယ်။

'' ယူကရိန်းကြောင့်တော့ ပိုလန်အများစုက မစ္စတာထရမ့်ကို လက်လွှတ်လိုက်မယ်လို့ ကျွန်တော်တော့ မထင်ဘူး''

'' ပူတင်က ထရမ့်ကို နည်းနည်းပိုရွံ့တယ်လို့ ကျွန်တော် ထင်ပါတယ်'' လို့ ပန်ဆယ်ဗေးနီးယား မြို့ပြင်ရှိ ဘက်ခ် ကောင်တီ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာရုံးက ရုံးခန်းမန်နေဂျာ ဂျိုလန်တဂိုအာ က ပြောပါတယ်။

'' မစ္စတာပူတင်ကို ဘယ်လိုညှိနှိုင်းရမလဲဆိုတာကိုသူသိပါတယ်။''

အဆုံးသတ်ပြိုင်ပွဲ

ရုရှား-ယူကရိန်းစစ်ပွဲ အတွက် မူဝါဒ အပြောင်းအလဲမရှိရင် အဆုံးမသတ်နိုင်တဲ့ ဘဏ္ဍာငွေကြေးသုံးရမှုနဲ့ သွေးထွက်သံယိုမှုတွေဆက်ရှိနေမယ်လို့ အမေရိကန်အများစုက ယုံကြည်နေပါတယ်။

တခုတည်းသောနည်းလမ်းက စစ်ပွဲပြီးဆုံးသွားတာပါပဲ။ '' ရာနဲ့ချီ ထောင်နဲ့ချီ လူ့အသက်တွေ ထပ်မသေဘူးဆိုရင် ညှိနှိုင်းဖြေရှင်းမှုတစ်ခုပါပဲ" လို့ Concerned Veterans for America ရဲ့ မဟာဗျူဟာ ဒါရိုက်တာ ဂျွန် ဘရိုင်နက်စ် ကဆိုပါတယ်။

"ဆိုလိုတာက နှစ်ဖက်စလုံးက လိုချင်တာမှန်သမျှ မရဘူး။ ဒါပေမဲ့ နှစ်ဖက်စလုံးက သူတို့လိုချင်တဲ့ တချို့ အရာတွေကိုရနိုင်တယ်။"

မစ္စတာထရမ့်ဟာ နိုင်ငံရပ်ခြားမှာ စစ်ရေးအရကြားဝင်တဲ့ကိစ္စကို အတော်လေး သတိထားသူလို့ သူကမှတ်ချက်ပြုပါတယ်။ ဒါကလည်း ထရမ့်လက်ထက်မှာ ရီပတ်ဘလီကန်ပါတီ ချိုးကွေ့ခဲ့တဲ့ခရီးလမ်းကြောင်းဖြစ်ပါတယ်လို့ မစ္စတာဘရိုင်နက်စ်က သူ့ရဲ့ စစ်မှုထမ်းအတွေ့အကြုံပေါ်မူတည်ပြီး သုံးသပ်ပါတယ်။

'' ဘယ်သူကပဲ သမ္မတဖြစ်လာပါစေ ကျွန်တော်တို့က ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးရေးလမ်းကြောင်းကိုပဲ တွန်းအားပေးမှာပါ။ ဒါကပဲစစ်ပွဲလည်းအဆုံးသတ်မယ်၊ အမေရိကန်ရဲ့ ငွေကြေးတွေ အလဟဿဖြစ်နေမှုကိုလည်း အဆုံးသတ်မယ်။ နောက်ပြီးတော့ အမေရိကန်လက်နက်တွေ စစ်ပွဲထဲရောက်နေတာကိုလည်း အဆုံးသတ်နိုင်မယ်'' လို့ သူကပြောပါတယ်။

ယူကရိန်းဘက်ကတော့ ရုရှားဘက်က သိမ်းပိုက်ထားတဲ့ နယ်မြေအားလုံးကနေ ဆုတ်ခွာဖို့အတွက် နိုင်ငံတကာ က တွန်းအားပေးဖို့ မျှော်လင့်ထားပုံရပါတယ်။ အချို့နိုင်ငံရေးအကဲခတ်တွေကတော့ ဒီလမ်းကြောင်းက စစ်ပွဲကို အဆုံးသတ်ဖို့ ဖြစ်တန်ခြေနည်းတယ်လို့ သုံးသပ်ကြပါတယ်။

အတ္တလန်တစ် ကောင်စီကအကြံပေး မစ္စမယ်လင်ဒါ ဟာရင်း က “နှစ်ဖက်စလုံးက စေ့စပ်ညှိနှိုင်းဖို့ မလိုလားဘူး” လို့ သူက ကောက်ချက်ချပါတယ်။

“ရုရှားဖက်က စေ့စပ်ညှိနှိုင်းလိုတဲ့ ဆန္ဒမရှိဘူး၊ ရုရှားက အနိုင်ရနေတယ်လို့ ယူဆပြီး စစ်မြေပြင်မှာ ပိုတိုးပြီး ထိုးစစ်ဆင်နေဆဲပါ ”လို့ သူက ထပ်ဖြည့်ပြောပါတယ်။

“ယူကရိန်းဘက်ကလည်း ဒီအချိန်မှာ ညှိနှိုင်းဖို့ ဆန္ဒမရှိပါဘူး။ လုံခြုံရေးအာမခံချက်အတွက် သူ့မှာ တရားဝင် အဖြေမရှိပါဘူး''

“ ရေရှည်မှာ ယူကရိန်းအတွက် စစ်မှန်တဲ့ လုံခြုံရေးအာမခံချက်ကတော့ နေတိုးအဖွဲ့ဝင်ဖြစ်မှုပါပဲ။”

ဒါကြောင့် ယူကရိန်းဟာ အိမ်ဖြူတော်ရဲ့ ပြိုင်ဆိုင်မှုမှာ ပါဝင်ပတ်သက်နေသလို ရွေးကောက်ပွဲနေ့ရဲ့ ရလဒ်က ယူကရိန်းစစ်ပွဲရဲ့ ရလဒ်အပေါ် ကြီးမားတဲ့ အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိလာမှာပါ။