ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ဝန်ကြီးချုပ် ရှိတ်ဟာစီနာ ဝန်ကြီးချုပ်သက်တမ်း ၄ ကြိမ်မြောက်အတွက် မဲနိုင်
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Reuters
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ် ရှိတ် ဟာစီနာဟာ အငြင်းပွားမှုတွေရှိနေတဲ့ရွေးကောက်ပွဲမှာ ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူး စတုတ္ထသက်တမ်းအတွက် အနိုင်ရရှိသွားပါပြီ။
မစ္စဟာစီနာရဲ့ အဝါမီလိဂ် (The Awami League)ပါတီနဲ့ သူ့ရဲ့ မဟာမိတ်ပါတီတွေက ပါလီမန်လွှတ်တော်ထဲ အမတ်နေရာ ၃၀၀ ထဲက ၂၂၃ နေရာကို အနိုင်ရရှိခဲ့တာကြောင့် သူ့အနေနဲ့ ဝန်ကြီးချုပ်သက်တမ်း နောက်ထပ်ငါးနှစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ဖို့ ဦးတည်သွားစေပါတယ်။
အဓိကအတိုက်အခံပါတီဖြစ်တဲ့ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်အမျိုးသားရေးပါတီ (BNP) က ရွေးကောက်ပွဲကိုသပိတ်မှောက်ထားတဲ့အတွက် မစ္စဟာစီနာရဲ့ ပါတီနဲ့ မဟာမိတ်တွေကပဲ ကျန်ရှိတဲ့နေရာတွေမှာ ဆက်ပြီးအနိုင်ရနိုင်ခြေ ရှိတယ်လို့ ခန့်မှန်းထားကြပါတယ်။
အတိုက်အခံပါတီ BNP ကတော့ အခုအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲဟာ အတုအယောင်လို့ စွပ်စွဲပါတယ်။
BNP ပါတီခေါင်းဆောင်တွေနဲ့ ထောက်ခံသူတွေကို အစုလိုက်အပြုံလိုက်ခံရပြီးတဲ့နောက်မှာ အခုလိုမျိုး မဲရလဒ် တနင်္ဂနွေနေ့မှာ ထွက်ပေါ်လာခဲ့ပါတယ်။
ရွေးကောက်ပွဲမှာမဲပေးသူအရေအတွက် ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းအောက်လျော့နည်းခဲ့တယ်လို့ တရားဝင်ကိန်းဂဏန်းတွေအရတွေ့ရပြီး ဒီအချက်အလက်တွေဟာ ဖောင်းပွနိုင်ခြေရှိတယ်လို့လည်း ဝေဖန်သူတွေက ထောက်ပြကြပါတယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့ ၂၀၁၈ ခုနှစ်ရွေးကောက်ပွဲနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ရမယ်ဆိုရင် အဲဒီအချိန်တုန်းက မဲပေးသူ အရေအတွက်ဟာ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်း အထက်ရှိခဲ့ပါတယ်။
အဝါမီလိဂ် (The Awami League) နဲ့ ဆက်စပ်နေတဲ့ တသီးပုဂ္ဂလကိုယ်စားလှယ်တွေက ၄၅ နေရာအနိုင်ရရှိထားပြီး ဂျတီယပါတီ (The Jatiya Party) က ၈ နေရာအနိုင်ရထားပါတယ်။ မဲရလဒ်တွေကိုတော့ ဇန်နဝါရီ ၈ ရက် တနင်္လာနေ့မှာ တရားဝင်ထုတ်ပြန်ကြေညာသွားဖို့လည်း မျှော်မှန်းထားကြပါတယ်။
ဒါဟာ မစ္စဟာစီနာအတွက် ငါးကြိမ်မြောက်ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာတာဖြစ်ပြီး ၁၉၉၆ ခုနှစ်တုန်းက ပထမအကြိမ် ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်ခဲ့ကာ နောက်ထပ်ပြန်လည်အရွေးခံတဲ့ ၂၀၀၉ ခုနှစ်ကစလို့ အခုအထိ သူ့ရဲ့အာဏာဆက်ပြီးတည်ရှိနေတာလည်းဖြစ်ပါတယ်။
“ဒီနိုင်ငံမှာ ဒီမိုကရေစီဆက်ပြီးတည်ရှိနိုင်ဖို့ ကျွန်မအကောင်းဆုံးကြိုးစားနေပါတယ်” လို့ မစ္စဟာစီနာက ကိုယ်တိုင်မဲဆန္ဒပေးပြီးတဲ့နောက် သတင်းထောက်တွေနဲ့တွေ့ဆုံချိန်မှာ ပြောပါတယ်။
ပါတီခေါင်းဆောင်တွေနဲ့ ထောက်ခံသူတွေသူတွေအနေနဲ့ အောင်ပွဲခံအခမ်းအနားတွေမလုပ်ဖို့၊ မပါဝင်ဖို့ကို မစ္စဟာစီနာက ညွှန်ကြားထားတယ်လို့ အဝါမီလိဂ် (The Awami League) ပါတီအထွေထွေအတွင်းရေးမှူး Obaidul Quader က သတင်းထောက်တွေကိုပြောပြပါတယ်။
အောက်တိုဘာ ၂၈ ရက်နေ့မှာဖြစ်ခဲ့တဲ့ အတိုက်အခံအဖွဲ့ရဲ့ လူစုဝေးပွဲကို အကြမ်းဖက်ဖြိုခွင်းပြီးတဲ့နောက် အနည်းဆုံး ၁၆ ဦးသေဆုံး၊ လူဦးရေ ၅၅၀၀ ကျော် ဒဏ်ရာရခဲ့ပြီး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ အယောက် တစ်သောင်းနီးပါးအဖမ်းခံခဲ့ရတယ်လို့ လူ့အခွင့်အရေးစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့ (HRW) က ခန့်မှန်းပါတယ်။
ဒီဖြစ်ရပ်ကြောင့် “အဝါမီလိဂ်ကိုဆန့်ကျင်တဲ့ နိုင်ငံရေးအတိုက်အခံသမားတွေနဲ့ အကျဉ်းထောင်တွေကို ပြည့်စေခဲ့ပြီ” ဆိုတဲ့ စွပ်စွဲချက်တွေထွက်ခဲ့တာပါ။
အဝါမီလိဂ်ပါတီကတော့ ဒီစွပ်စွဲချက်တွေကို ငြင်းဆိုထားပါတယ်။
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Reuters
နောက်ဆုံးရ သတင်းနဲ့ မျက်မှောက်ရေးရာအစီအစဉ်များ
ပေါ့ဒ်ကတ်စ်အစီအစဉ်များ
End of podcast promotion
အဝါမီလိဂ်ပါတီရဲ့ အခုလိုအနိုင်ရလဒ်ကြောင့် တစ်ပါတီနိုင်ငံရေးစနစ်ကြီးထွားလာမှုကို စိုးရိမ်စိတ်တွေ မြင့်တက်လာခဲ့ကြပါတယ်။
ဖြိုခွင်းမှုတွေကို အစိုးရအနေနဲ့ဖြေလျော့ပေးဖို့ မျှော်လင့်နိုင်ခြေအတော်နည်းပါတယ်။ ဒါအပြင် အတိုက်အခံနိုင်ငံရေးပါတီတွေနဲ့ အရပ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းတွေက အစိုးရရဲ့ တရားဝင်မှုအပေါ် မေးခွန်းထုတ်မှုတွေလည်းဆက်ရှိနေဆဲပါ။
ဒီရွေးကောက်ပွဲကို နိုင်ငံရေးအခြေမခံတဲ့ အိမ်စောင့်အစိုးရတရပ်က ဦးစီးကျင်းပပေးဖို့ဆိုတဲ့ တောင်းဆိုချက်ကို အဝါမီလိဂ်ပါတီက ပယ်ချပြီးတဲ့နောက် အတိုက်အခံပါတီ BNP က ရွေးကောက်ပွဲကို သပိတ်မှောက်ခဲ့တာလည်းဖြစ်ပါတယ်။
“ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ငြိမ်းချမ်းပြီးအကြမ်းမဖက်တဲ့လှုပ်ရှားမှုတွေက ပြင်းပြင်းထန်ထန်ကိုဆက်ရှိနေမှာပါ” လို့ ၂၀၀၈ ခုနှစ်ကတည်းက လန်ဒန်မြို့မှာအခြေချနေတဲ့ BNP ပါတီရဲ့ ယာယီဥက္ကဋ္ဌ Tarique Rahman က ဘီဘီစီကို အီးမေးလ်နဲ့ပြန်ဖြေခဲ့ပါတယ်။
BNP ပါတီ အလုပ်သမားတွေဟာ မဲရုံတွေကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးတယ်ဆိုတဲ့ စွပ်စွဲချက်တွေကိုလည်း မစ္စဟာစီနာရဲ့ ခါးသက်စရာယှဉ်ပြိုင်ဘက် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း Khaleda Zia ရဲ့ သားဖြစ်သူလည်းဖြစ်တဲ့ မစ္စတာ Rahman က ငြင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။
ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း မစ္စ Zia ဟာ လာဘ်စားမှုနဲ့ နေအိမ်အကျယ်ချုပ် ချုပ်နှောင်ခံထားရပါတယ်။
မစ္စတာ Rahman ဟာ ၂၀၀၄ ခုနှစ်မှာဖြစ်ခဲ့တဲ့ မစ္စဟာစီနာရဲ့ လူထုစုဝေးပွဲမှာ လက်ပစ်ဗုံးပစ်ခတ်လုပ်ကြံမှုနောက်ကွယ်မှာ ကြိုးကိုင်သူလို့ စွပ်စွဲခံရပြီး မျက်ကွယ်ပြစ်ဒဏ်အဖြစ် ထောင်ဒဏ်တသက်ကျခံဖို့ ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှာ အမိန့်ချမှတ်ခံထားရသူလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ အဲ့ဒီဖြစ်ရပ်မှာ မစ္စဟာစီနာလည်းထိခိုက်ဒဏ်ရာရခဲ့သလို အနည်းဆုံးလူ အယောက် ၂၀ သေဆုံးခဲ့ပါတယ်။
“ကျွန်တော့်အပေါ်စွပ်စွဲချက်တွေအကုန်လုံးက အခြေအမြစ်လည်းမရှိသလို ဒါကနိုင်ငံရေးတုံ့ပြန်မှုပဲ” လို့ သူက ဆက်ပြောပါတယ်။
ဒါအပြင် အတိုက်အခံ BNP ပါတီက ပြည်သူတွေကိုမဲမပေးကြဖို့ တိုက်တွန်းခဲ့ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ မစ္စဟာစီနာကို ထောက်ခံသူတွေကတော့ သူဟာ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံအတွက်မရှိမဖြစ်လိုအပ်နေတဲ့ နိုင်ငံရေးတည်ငြိမ်မှုကိုဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်တယ်လို့ အခိုင်အမာပြောပါတယ်။
“နိုင်ငံရေးတည်ငြိမ်မှုကိုပေးနိုင်မယ့် ဒီမိုကရက်တစ်လုပ်ငန်းစဉ်တွေကို ကျွန်တော်တို့ ဆက်ပြီးလုပ်ထားနိုင်ပါတယ်။ ဒီအတွက် ကမ္ဘာက ရှိတ် ဟာစီနာကို ချီးကျူးသင့်တယ်” လို့ ဥပဒေဝန်ကြီး Anisul Huq က ပြောပါတယ်။
ပြီးခဲ့တဲ့ ၁၅ နှစ်တာအတွင်း မစ္စဟာစီနာ တကိုယ်တော်စွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့တဲ့အောင်မြင်မှုက “ယုံကြည်မှုပဲ။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ပြည်သူတွေရဲ့ စိတ်ထဲယုံကြည်မှုရအောင် လမ်းပြပေးနိုင်ခဲ့တယ်။ အခုဆိုသူတို့ကိုယ်သူတို့ ယုံကြည်မှုရှိနေကြပြီ” လို့ သူက ဆက်ပြောပါတယ်။
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images
မစ္စဟာစီနာ ဦးဆောင်တဲ့ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံဟာ ဆန့်ကျင်ဘက်ပုံရိပ်တစ်ခုကို တင်ပြနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ တချိန်က ကမ္ဘာ့အဆင်းရဲဆုံး မွတ်ဆလင်နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်ခဲ့တဲ့ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ဟာ ၂၀၀၉ ခုနှစ်ကစတင်တဲ့သူ့ရဲ့ ဦးဆောင်မှုအောက်မှာ အသိအမှတ်ပြုရလောက်တဲ့ စီးပွားတိုးတက်အောင်မြင်မှုတွေရှိလာပါတယ်။
အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံကြီးဖြစ်တဲ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံကိုကျော်လွန်ပြီး ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ဟာ ဒေသတွင်းစီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအရှိဆုံးနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်လာပါတယ်။ နိုင်ငံသားတွေရဲ့ တစ်ဦးချင်းဝင်ငွေဟာ ပြီးခဲ့တဲ့ ဆယ်စုနှစ်အတွင်း သုံးဆမြင့်တက်လာခဲ့ပြီး ကမ္ဘာ့ဘဏ်ရဲ့ ခန့်မှန်းချက်အရဆိုရင် လူဦးရေ ၂၅ သန်းကျော်ဟာ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်နှစ်ဆယ်အတွင်း ဆင်းရဲမွဲတေမှုကနေ လွတ်မြောက်ခဲ့တယ်လို့ ဖော်ပြပါတယ်။ ဒါအပြင် တရုတ်နိုင်ငံပြီးရင် ကမ္ဘာမှာဒုတိယအများဆုံးအထည်ချုပ်လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်တဲ့နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံလည်းဖြစ်လာပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ကပ်ရောဂါနဲ့ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးနှေးကွေးလာမှုတွေကြောင့် ၂၀၂၂ခုနှစ် နှစ်လယ်ပိုင်းကစလို့ နိုင်ငံစီးပွားရေး ကမောက်ကမအခြေအနေကို ကြုံတွေ့နေပါတယ်။
ငွေကြေးဖောင်းပွလာမှုနဲ့ အစောပိုင်းမှာယူထားတဲ့ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့(IMF)က ချေးငွေတွေ ပြန်ဆပ်ရတဲ့အခြေအနေ၊ ပြည်သူတွေရဲ့အခက်အခဲတွေကိုဖြေရှင်းဖို့ အစိုးရအနေနဲ့ ရုန်းကန်ရနိုင်ခြေရှိနေပါတယ်။
နိုင်ငံတကာဖိအားတွေကလည်း ပိုပြီးသက်ရောက်မှုရှိလာတာပါ။
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်အာဏာပိုင်တွေဟာ နိုင်ငံရဲ့ ဒီမိုကရေစီရွေးကောက်ပွဲဖြစ်စဉ်တွေကို ပျက်ပြားစေတယ်လို့ဆိုပြီး ဝါရှင်တန်ကနေ ဗီဇာကန့်သတ်ချက်တွေ စက်တင်ဘာလစလို့ စတင်သတ်မှတ်ခဲ့ပါတယ်။
ကုလသမဂ္ဂနဲ့ နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းတွေကလည်း လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုတွေနဲ့ အတိုက်အခံတွေအပေါ် ဖိနှိပ်မှုနဲ့ပတ်သက်လို့ စိုးရိမ်ကြောင်း ထုတ်ပြောခဲ့ကြပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ အိန္ဒိယရဲ့ ထောက်ပံ့မှုရှိနေသရွေ့ အနောက်အုပ်စုတွေရဲ့ ဘယ်လိုအရေးယူပိတ်ဆို့မှုတွေကိုမဆို တန်ပြန်နိုင်မယ်ဆိုတာကို မစ္စဟာစီနာက သတိပြုမိထားပါတယ်။
ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံတွေအနေနဲ့ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်အထည်ချုပ်လုပ်ငန်းကနေ ထွက်လိုက်ကြမယ်ဆိုရင် သန်းနဲ့ချီနဲ့ အလုပ်သမားထု၊ အထူးသဖြင့် အမျိုးသမီးတွေအတွက်သက်ရောက်နိုင်ခြေရှိတယ်ဆိုတာကို ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံတွေက သိရှိကြပါတယ်။
မစ္စဟာစီနာဟာ ၁၉၉၆ ခုနှစ်မှာ နိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ပထမအကြိမ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူပါ။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် ပြန်လည်ရွေးချယ်ခံပြီးတဲ့နောက်မှာတော့ ဒီကနေ့အထိအာဏာဆက်ရယူထားနိုင်ပြီး ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်သမိုင်းမှာ အကြာဆုံးတာဝန်ထမ်းဆောင်တဲ့ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးလည်းဖြစ်လာပါတယ်။
အခုဝန်ကြီးချုပ်သက်တမ်းကုန်ဆုံးမယ့်အချိန်ဆိုရင် သူ့အသက် ၈၁ နှစ် ပြည့်ပါပြီ။
“ဒီတော့ သူ့နေရာမှာ ဘယ်သူဆက်ခံမလဲ” ဆိုတာက အဝါမီလိဂ်ပါတီထောက်ခံသူတွေအပါအဝင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသားတွေအတွက် ကြီးမားတဲ့မေးခွန်းတစ်ခုဖြစ်နေပါတယ်။
“ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ကတော့ရှင်းပေမဲ့ အနာဂတ်ကတော့ မသေချာဘူး” လို့ ရွေးကောက်ပွဲလေ့လာစောင့်ကြည့်သူ အချို့က ပြောပါတယ်။
