Alcanau, alcenau a phlastigionProfi am alcenau

Mae presenoldeb y bond dwbl C=C yn golygu bod alcenau yn gallu adweithio mewn mwy o ffyrdd nag alcanau. Mae hyn yn golygu y gallwn ni ddefnyddio prawf cemegol syml i ddweud y gwahaniaeth rhwng alcenau ac alcanau.

Hydoddiant bromin oren yw dŵr bromin. Mae’n troi’n ddi-liw wrth gael ei gymysgu gydag alcen. Mae alcenau’n gallu dadliwio dŵr bromin, ond dydy alcanau ddim. Mae’r sioe sleidiau’n dangos y broses hon.

Mae’r adwaith rhwng bromin ac alcenau’n enghraifft o fath o adwaith o’r enw adwaith adio. Mae’r bromin yn cael ei ddadliwio oherwydd bod cyfansoddyn deubromo di-liw yn ffurfio. Er enghraifft:

ethen + bromin → 1,2-deubromoethan

C₂H₄ + Br₂ → C₂H₄Br₂

CH₂=CH₂ + Br-Br → CH₂BrCH₂Br

Adweithiau adio eraill alcenau:

• Gallwn ni ychwanegu hydrogen at fond dwbl C=C. Mae hyn yn ‘dirlenwi’ y moleciwl, a bydd yn troi alcen yn alcan. Er enghraifft: C₂H₄ + H₂ → C₂H₆.
• Os ydyn ni’n ychwanegu ager (H₂O) at alcen, mae’n ffurfio alcohol. Er enghraifft: C₂H₄ + H₂O → C₂H₅OH.